بیماری دست پا دهان در کودکان-درمان، علائم و واگیردار بودن آن

بیماری دست و پا و دهان در کودک با زخم‌ها و تاول‌های کف دست، پا، دهان، باسن و گاهی ناحیه‌ی تناسلی کودک شناخته می‌شود. اگرچه افراد در هر سنی درگیر این بیماری می‌شوند اما کودکان زیر 10سال بیش از سایرین در معرض ابتلا هستند. شایع‌ترین عامل این بیماری ویروس کوکساکی در کودکان و انتروویروس‌ها هستند. در ادامه بیشتر در مورد عوارض و درمان بیماری دست پا و دهان توضیح خواهیم داد.

با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیام‌های مشاوره‌ تخصصی دریافت کنید و با توصیه‌های تغذیه‌ای و دستور پخت‌های مناسب، تغذیه سالم‌تری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازی‌های مناسب و آزمون‌های دوره‌ای به تقویت هوش و مهارت‌های فرزندتان کمک کنید.

علت بیماری دست و پا و دهان کودکان 

ویروس کوکساکی باعث بیشتر عفونت های دست و پا و دهان می شود. ویروس دست و دهان کودکان مسری است و به راحتی از طریق تماس با دست های شسته نشده، مدفوع (مدفوع)، بزاق (تف) مخاط بینی یا مایعات از تاول ها پخش می شود. کودکان زیر 7 سال بیشتر در معرض خطر ابتلا به HFM هستند.تصاویر بیماری دست پا دهان و عکس بیماری دست پا دهان در کودکان را در ادامه میبینید:

نصب اپلیکیشن گهواره

علائم بیماری دست و پا و دهان در کودکان

در کودکان کوچکی که قادر به صحبت کردن نیستند، شروع علائم بیماری دست و پا و دهان در کودک با کاهش تمایل کودک به خوردن و آشامیدن است. زیرا تاول و زخم‌های دردناکی در داخل گونه‌ها یا روی زبان کودک به وجود آمده است. ممکن است تب خفیف و کم‌تر از 38.3 درجه‌ی سانتی‌گراد هم دیده شود. کودکان بزرگ‌تر ابتدا از گلودرد و سوزش دهان شکایت می‌کنند. یک یا دو روز پس از علائم اولیه، ضایعات پوستی می‌توانند هرجایی ازجمله کف دست‌ها ، پاها، ناحیه‌ی تناسلی و خط پوشک را درگیر کنند. 

در 75 درصد کودکان ضایعات دهانی و غیردهانی همزمان وجود دارند. اما در 25 درصد آن‌ها ممکن است یکی از این دو محل درگیر شود. ضایعات پوستی ابتدا به‌صورت یک لکه‌ی قرمزرنگ به اندازه‌ی دو تا چهار میلی‌متر هستند. آن‌ها کم‌کم به تاول آب‌دار با حاشیه‌ی قرمز تغییر شکل می‌دهد. تاول‌ها خیلی سریع پاره‌شده و زخمی با سطح زردرنگ ایجاد می‌شود. اطراف زخم نیز قرمز رنگ است. اندازه این زخم‌ها می‌تواند از یک تا ده میلی‌متر متفاوت باشد. این ضایعات معمولا دردناک نبوده و خارش ندارند. کودک ممکن است همه‌ی این تظاهرات را با هم داشته باشد یا فقط یکی از آن‌ها را بروز دهد. 

راه های انتقال بیماری HFMD در کودکان

بیماری دست پا و دهان یک بیماری کودکان نوپا است که مسری بوده و از طریق تماس مستقیم با فرد مبتلا به بیماری منتقل می‌شود. ویروس عامل بیماری دست پا و دهان از طریق مایعات بدن منتقل می‌شود. برای مثال این ویروس در موارد زیر دیده می‌شود.

• ترشحات بینی
• ترشحات ناشی از زخم
• مواد موجود در مدفوع
• بزاق

بیش‌ترین میزان انتقال بیماری دست پا دهان در هفته‌ی اول بیماری است. اما ویروس تا هفته‌ها و ماه‌ها بعد می‌تواند در بدن باقی بماند. 

بیماری دست پا دهان تا چند روز واگیر دارد

افراد مبتلا به HFMD معمولاً در هفته اول که بیمار می شوند، مسری هستند. با این حال، افراد هنوز هم گاهی اوقات می توانند ویروس را برای روزها یا هفته ها پس از از بین رفتن علائم به دیگران منتقل کنند یا حتی اگر اصلاً علائمی نداشته باشند.

بیماری دست پا دهان چند روز طول میکشد 

اکثر افراد مبتلا به بیماری دست، پا و دهان (HFMD) طی 7 تا 10 روز خود به خود بهبود می یابند. هیچ درمان پزشکی خاصی برای HFMD وجود ندارد. شما می توانید برای تسکین علائم و جلوگیری از کم آبی در زمانی که شما یا فرزندتان بیمار هستید اقداماتی انجام دهید.

تشخیص بیماری دست، پا و دهان در کودکان 

بیماری دست و پا و دهان در کودک توسط پزشک و باتوجه به علائم و سن کودک تشخیص داده می‌شود. ایجاد تاول و زخم‌های متعدد در بدن مهم‌ترین علامت بیماری است. اما با این وجود تست‌های تشخیصی هم وجود دارد. آزمایش‌های تشخیصی بیماری دست پا دهان شامل نمونه‌ی حلق، نمونه‌ی مدفوع و نمونه‌ی خون است.

چه‌موقع حتما باید به پزشک مراجعه کنید

پس از تشخیص بیماری دست پا دهان توسط پزشک، می‌توانید در خانه از فرزند خود مراقبت کنید. به یاد داشته باشید علی‌رغم خطرناک نبودن بیماری، به علت درد و سوزش دهان، کودک را از مصرف کافی آب و غذا منع می‌کند. در این موارد کودک باید در بیمارستان بستری شود تا از طریق وریدی مایعات کافی را دریافت کند. پس اگر کودک شما کمتر از همیشه آب می‌خورد، پوشک او برای چهار تا شش ساعت خیس نشده یا برای شش تا هشت ساعت به دستشویی نرفته است، به اورژانس مراجعه کنید. همچنین اگر کودکتان بعد از چندروز بهتر نشد یا بدتر شد، تب شدیدتر شد یا سردرد، بی‌قراری و خواب‌آلودگی ایجاد شد، به پزشک مراجعه کنید.

میزان خطر بیماری دست پا دهان کودکان 

بیماری دست، پا و دهان در کودکان زیر 5 سال شایع است، اما هر کسی ممکن است به آن مبتلا شود. این بیماری معمولاً جدی نیست، اما بسیار مسری است. می تواند به سرعت در مدارس و مراکز مهدکودک گسترش یابد. بیماری دست، پا و دهان به راحتی گسترش می یابد.

عوارض نادر بیماری دست پا دهان در کودکان

افتادن ناخن در بیماری دست و پا و دهان

یکی از عوارض افتادن ناخن در بیماری دست و پا و دهان است. این عارضه حدود چندهفته پس از بیماری آشکار می‌شود. افتادن ناخن برای همه بچه ها اتفاق میافته. در نهایت ناخن خودبه‌خود بهبود می‌یابد. 

کم‌‍آبی بدن

در کودکان کم‌سن و سال‌تر که به‌دلیل گلودرد توانایی بلع کم شده است، ممکن است کم‌آبی رخ دهد. 

مننژیت ویروسی

مننژیت ویروسی یکی از عوارض بسیار بسیار نادر بیماری دست پا و دهان است. مننژیت می‌تواند سردرد، سفتی گردن، تب یا درد کمر بدهد. کودک مبتلا ممکن است نیاز به بستری در بیمارستان داشته ‌باشد.

آنسفالیت ویروسی

نادرترین عارضه‌ی بیماری دست پا و دهان آنسفالیت است.

پیشگیری از بیماری دست و پا و دهان در کودکان

بیماری دست دهان پا در کودکان بسیار مسری است. راه‌های زیادی برای مقابله با انتقال بیماری دست پا و دهان وجوددارد. یکسری از موارد در ادامه اشاره شده‌اند. یک‌بار ابتلا به بیماری دست‌ پا و دهان مصونیت ایجاد نمی‌کند و ممکن است کودک باز مبتلا شود.

• شستن دست‌ها: کودکان و مراقبان کودک باید دست‌هایشان را برای حداقل بیست ثانیه با آب و صابون بشورند. دست‌ها را باید بعد از اقدامات زیر شست؛ 
• عوض‌کردن پوشک
• دستشویی رفتن
• گرفتن آب بینی، عطسه‌کردن، سرفه‌کردن

شستن دست‌ها به طور صحیح را یادبگیرید و به کودکان خود آموزش دهید.

• شستن وسایل: وسایلی که تماس زیادی با دست‌ها دارند را مرتب بشورید. مثل دستگیره‌ی در و اسباب‌بازی‌های دم‌دستی.
• اجتناب از دست‌زدن به چشم‌ها: کودکان دست‌های آلوده را به دهان، بینی و چشم‌های خود نزنند.
• اجتناب از تماس نزدیک با افراد آلوده: از دست زدن و تماس با کسی که بیماری دست پا و دهان دارد خودداری کنید (مانند در آغوش‌کشیدن یا بوسیدن) 
• اگر کودکتان بیمار است، او را از خانه خارج نکنید. از پزشک درمورد تاریخ بازگشت کودکتان به مهدکودک یا مدرسه سوال کنید.

درمان بیماری دست پا دهان در کودکان

بیماری دست و پا و دهان کودکان درمان خاصی ندارد و خودبه‌خود بعد از یک هفته تا ده روز بهبود می‌یابد. این بیماری واکسن ندارد و برای کاهش علائم می‌توان اقداماتی را انجام داد. برای کاهش درد می‌توانید با تجویز پزشک از استامینوفن ساده کمک گرفت. هرگز در کودکان زیر 18ماه از آسپرین استفاده نکنید. زیرا باعث ایجاد سندروم خطرناک ری می‌شود.

درمان خانگی ویروس دست پا دهان کودک 

بچم بیماری دست و پا و دهان گرفته چیکار کنم؟ کودکان مبتلا به بیماری دست پا و دهان به دلیل دردناک بودن زخم‌های دهانی از خوردن و نوشیدن اجتناب می‌کنند. مراقب باشید که کودکتان آب کافی مصرف کند. کاهش آب بدن در کودکان عوارض زیادی را در پی دارد. برخی درمان-های سنتی و گیاهی برای کاهش عوارض ناشی از بیماری وجود دارد که درمورد آن‌ها توضیح می‌دهیم. ذکر این نکته لازم است که مصرف داروی بیماری دست و پا و دهان در کودک از نوع گیاهی در کودکان به خصوص کودکان کمتر از دو سال به دلیل تداخلات زیاد آن‌ها توصیه نمی‌شود.

• نارگیل؛ نارگیل سرشار از مواد معدنی و آلی و املاح مفید است. از روغن نارگیل روی تاول‌هایی که پاره نشده‌اند می‌توان استفاده کرد. همچنین آب نارگیل می‌تواند بی‌آبی بدن کودک را جبران کند و درد داخل دهان را کاهش دهد.
• اکیناسه؛ اکیناسه گیاهی با قدرت ضد میکروبی است و می‌تواند در بهبود تب، سرماخوردگی و عفونت‌هایی چون بیماری دست پا و دهان نقش داشته باشد. همچنین می‌توان برگ‌هایش را دم کرد و با افزودن عسل مثل چای نوشید.
• اسطوخودوس؛ این گیاه خاصیت میکروب‌زدایی دارد. همچنین باعث آرام‌بخشی می‌شود و به کودک شما کمک میکند تا راحت‌تر بخوابد. قطره‌هایی از این گیاه را در بخور اتاق کودکتان بریزید. یا روغنش را در اتاق وی اسپری کنید.
• زنجبیل؛ زنجبیل خاصیت‌های فراوانی دارد. از جمله خاصیت ضدعفونی‌کنندگی و خاصیت ضددردی. ریشه‌ی زنجبیل را دم کنید با عسل ترکیب کنید و هنگامی که خنک شد به کودکتان دهید تا میل کند.
• آلوئه‌ورا؛ آلوئه‌ورا خاصیت ضدالتهابی و ضدمیکروبی دارد. می‌توانید شربت خنک آلوئه‌ورا را به کودکتان دهید تا میل کند.
• برخی درمان‌های ساده که علائم کودک را کاهش می‌دهند: 
• خوردن بستنی و شربت‌های خنک
• مک‌زدن تکه‌های یخ
• از خوراندن غذاهایی که اسیدی هستند به کودک خودداری کنید (مانند کیوی یا نوشابه)
• از خوراندن غذاهای پرنمک یا پر‌ادویه به کودک خودداری کنید.
• برای کودک از غذاهایی استفاده کنید که نیاز به جویدن ندارند.
• بعد از غذاخوردن کودک دهان خود را با آب ولرم بشورد.

درمان خارش در بیماری دست پا دهان

یکی از شکایت‌های اغلب کودکان خارش‌های شدید هنگام بیماری دست پا و دهان است. برای رهایی از این خارش‌ها می‌توانید با مشورت پزشک از شربت‌های آنتی‌هیستامین یا کرم‌های موضعی ضدخارش مانند پماد کالامین برای بیماری دست پا دهان ، پماد بنادریل یا دیفن هیدرامین استفاده کنید.

*شربت دیفن هیدرامین برای کودکان برای چیست + دوز مجاز و اثرات جانبی

فرق آبله مرغان با بیماری دست و پا و دهان در کودکان

افتراق این دو بیماری توسط پزشک صورت می‌گیرد. زیرا درمان‌ها بسیار متفاوت هستند. بیماری آبله مرغان به علت ویروس واریسلا زوستر ایجاد می‌شود. تاول‌های قرمز از صورت کودک شروع شده و به‌سرعت به سمت تنه و گاهی اندام‌ها پیش می‌رود. ضایعات آبله مرغان می‌توانند به‌صورت همزمان، به‌شکل جوش‌‍‌های ریز و تاول و زخم دیده شوند. اما در بیماری دست پا دهان ضایعات قسمت‌های محدودی از بدن را درگیر می‌کند. جوش‌ها و دانه‌های قرمز سطح بدن مخصوصا کف دست و پا تبدیل به تاول نمی‌شوند. اما تاول‌های دهانی به سرعت پاره شده و زخم دردناکی ایجاد می‌‌کنند. ضایعات بیماری دست و پا و دهان در کودک معمولا کوچکتر هم هستند.