مدفوع نکردن نوزاد تا چند روز طبیعی است؟+علت و درمان خانگی
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
یبوست و تأخیر در دفع مدفوع در نوزادان یکی از نگرانی‌های رایج والدین است که می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. از مهم‌ترین علت‌های مدفوع نکردن نوزاد چند روزه می‌توان به تغذیه ناکافی یا تغییر در نوع تغذیه (شیر مادر یا شیر خشک)، کمبود دریافت مایعات و همچنین نارس بودن عملکرد دستگاه گوارش در ماه‌های اولیه زندگی اشاره کرد. در برخی موارد نیز تغییرات هورمونی یا حساسیت‌های غذایی می‌توانند در این مسئله نقش داشته باشند.
اما سوال مهم این است که مدفوع نکردن نوزاد تا چند روز طبیعی است؟ در نوزادان، به‌خصوص آن‌هایی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، ممکن است دفع مدفوع حتی تا ۳ تا ۷ روز طبیعی محسوب شود؛ به شرطی که مدفوع در صورت دفع، نرم بوده و نوزاد علائمی مانند بی‌قراری شدید، نفخ شدید یا بی‌اشتهایی نداشته باشد.
در ادامه این مقاله از مجله سلامت گهواره، به صورت کامل بررسی می‌کنیم که چه زمانی این وضعیت طبیعی است، چه زمانی می‌تواند نشانه یبوست باشد و چه روش‌های خانگی و ایمن برای کمک به بهبود آن وجود دارد.
پادکست خلاصه مدفوع نکردن نوزاد تا چند روز طبیعی است:
با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیام‌های مشاوره تخصصی دریافت کنید و با توصیه‌های تغذیه‌ای و دستور پخت‌های مناسب، تغذیه سالم‌تری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازی‌های مناسب و آزمون‌های دوره‌ای به تقویت هوش و مهارت‌های فرزندتان کمک کنید.
علت مدفوع نکردن نوزاد چیست؟
در بررسی علل مدفوع نکردن نوزادان، کودکان را در دو گروه سنی بدو تولد تا یک ماهگی و بزرگتر از یک ماه تقسیم می‌کنیم. علت‌های مدفوع نکردن در کودکان زیر یک ماه، اغلب بیماری‌های جدی‌تر و البته نادرتری هستند. در مقابل، در نوزادان بزرگتر و در ماه‌های بعدی زندگی، بیشتر با یبوست در نوزادان یا مشکلات عملکردی دستگاه گوارش مواجه هستیم.
*مقاله مدفوع خلطی نوزاد را مطالعه کنید.
برخی از مهم‌ترین علت‌های مدفوع نکردن نوزاد چند روزه یا چند ماهه یبوست، کمبود دریافت شیر یا تغذیه ناکافی، تغییر نوع شیر خشک یا برند آن، حساسیت به شیر خشک، کم‌آبی بدن، شروع غذای کمکی، مشکلات گوارشی، نفخ و تجمع گاز است. در ادامه، مهم‌ترین دلایل را بر اساس سن نوزاد بررسی می‌کنیم.
۱) بیماری هیرشپرونگ
بیماری هیرشپرونگ یکی از علل عدم دفع یا تاخیر در دفع مدفوع در نوزاد است. در این بیماری نادر، به‌دلیل عدم وجود سلول‌های عصبی در قسمت انتهایی روده بزرگ، حرکت و انقباض‌های طبیعی روده وجود ندارد. این نوزادان در 24 ساعت اول زندگی، دفع مکونیوم ندارند. مکونیوم اولین مدفوع نوزاد است که چسبناک، بدون بو و تیره رنگ است. نزدیک به 90% این نوزادان پس از جراحی، دفع طبیعی خواهند داشت.
*مقاله رنگ مدفوع نوزاد را مطالعه کنید.
۲) مقعد سوراخ نشده (اختلالات آناتومیکی مقعد)
برخی اشکالات و اختلالات در روند رشد و تکامل جنین باعث بروز ناهنجاری‌ها می‌شود. مقعد سوراخ نشده نوعی ناهنجاری است که طی آن مجرای دفع مدفوع تشکیل نشده و مسدود است، یا به جای مقعد، این مجرا در محلی دیگر قرار گرفته است؛ مثلا به پوست اطراف یا حتی در برخی موارد به واژن تخلیه می‌شود. این موارد با جراحی اصلاح می‌شود و نتیجه آن بستگی به شدت ناهنجاری متفاوت خواهد بود.
۳) یبوست عملکردی
در کودکان بزرگتر از یک ماه، علت مدفوع نکردن نوزاد معمولاً اختلالات عملکردی دستگاه گوارش است و یکی از علت کش و قوس و زور زدن نوزاد همین یبوست عملکردی است. به این معنا که یبوست به‌دنبال بیماری زمینه‌ای مانند نقص‌های مادرزادی و بیماری‌های ابتدای تولد به‌وجود نیامده است؛ بلکه دستگاه گوارش در عملکرد طبیعی خود دچار اختلال می‌شود. مدفوع نکردن نوزاد بعد از شروع غذای کمکی نیز در برخی موارد طبیعی و موقت است. کودکان اغلب در سه دوره آغاز غذاهای کمکی و جامد، گرفتن از پوشک و شروع مدرسه، دچار یبوست می‌شوند.
دلایل یبوست عملکردی عبارتند از:
- هنگام شروع تغذیه تکمیلی و غذای جامد، به علت تغییر در رژیم غذایی، شیرخواران دچار یبوست می‌شوند. با مصرف آب بیشتر و گنجاندن سبزیجات و مواد غذایی حاوی فیبر این مشکل برطرف خواهد شد.
- حوالی سن دوسالگی و زمان گرفتن از پوشک، به خاطر توانایی کنترل دفع، ممکن است کودک مدفوع خود را نگه دارد که باعث تجمع مدفوع و سفت شدن قوام آن می‌شود. آموزش صحیح و ایجاد فضای مناسب برای توالت در کنار تغذیه مناسب، این مشکل را کاهش می‌دهد.
- سن ورود به مدرسه یا مهد کودک نیز از دوره‌های شایع بروز یبوست است که علت اصلی آن ممانعت از دفع در طول ساعات حضور در مدرسه است.
نگه داشتن مدفوع باعث سفت و سخت شدن قوام آن می‌شود و دفع مدفوع سفت می‌تواند زخم و التهاب اطراف مقعد ایجاد کند که شقاق مقعد (فیشر) نام دارد. شقاق بسیار دردناک بوده و همین درد هنگام دفع باعث امتناع بیشتر از دفع و تشدید یبوست می‌شود.
در مجموع علل یبوست عملکردی:
- نگه داشتن مدفوع
- مصرف کم سبزیجات و میوه و فیبر
- مصرف کم آب
- آموزش اشتباه در زمان از پوشک گرفتن
۴) یبوست
یبوست در نوزادان یکی از شایع‌ترین دلایل مدفوع نکردن است و می‌تواند باعث شود نوزاد برای چند روز دفع نداشته باشد یا با تأخیر مدفوع کند. در این حالت معمولاً مدفوع سفت‌تر می‌شود یا نوزاد هنگام دفع بی‌قراری نشان می‌دهد.
۵) کمبود دریافت شیر یا تغذیه ناکافی
کمبود دریافت شیر یا تغذیه ناکافی نیز یکی دیگر از دلایل مهم است. وقتی نوزاد به اندازه کافی شیر مادر یا شیر خشک دریافت نکند، حجم مدفوع کاهش پیدا می‌کند و ممکن است تعداد دفعات دفع کمتر از حالت طبیعی شود.
۶) تغییر نوع شیر خشک
تغییر نوع شیر خشک یا برند آن می‌تواند باعث به‌هم‌ریختگی موقت سیستم گوارش نوزاد شود. این تغییر ممکن است باعث کاهش یا توقف موقت دفع مدفوع شود تا زمانی که بدن نوزاد به ترکیب جدید عادت کند.
۷) حساسیت به شیر خشک
حساسیت به شیر خشک نیز در برخی نوزادان دیده می‌شود و می‌تواند باعث مشکلات گوارشی مثل یبوست، نفخ یا تغییر در الگوی دفع شود. در این شرایط معمولاً علائم دیگری مانند بی‌قراری یا دل‌درد هم مشاهده می‌شود.
۸) کم‌آبی بدن
کم‌آبی بدن یکی از عوامل مهم در سفت شدن مدفوع و کاهش دفعات دفع است. در صورتی که نوزاد مایعات کافی دریافت نکند، روده آب بیشتری از مدفوع جذب می‌کند و همین موضوع باعث یبوست می‌شود.
۹) مشکلات گوارشی
در برخی نوزادان مشکلات گوارشی، می‌تواند باعث کند شدن حرکت روده و در نتیجه تأخیر در دفع مدفوع شود. این مشکلات می‌توانند موقتی یا در مواردی نیازمند بررسی تخصصی باشند.
۱۰) نفخ و تجمع گاز
نفخ و تجمع گاز نیز از عوامل شایع در نوزادان است که می‌تواند باعث احساس ناراحتی و کاهش تمایل به دفع شود. در برخی موارد، تجمع گاز با یبوست همراه است و وضعیت را تشدید می‌کند.
جدول مدفوع نکردن نوزاد بر اساس سن
| سن نوزاد | وضعیت طبیعی دفع | چه زمانی طبیعی نیست؟ | اقدام لازم |
| ۰ تا ۷ روز (نوزاد تازه متولد شده) | روزانه چند بار، سپس کاهش تدریجی | بیش از ۲۴–۴۸ ساعت بدون دفع + بی‌حالی | مراجعه فوری |
| ۱ تا ۴ هفته | ۲ تا ۵ بار در روز (شیر مادر بیشتر) | عدم دفع بیش از ۳ روز همراه با بی‌قراری | بررسی تغذیه |
| ۱ تا ۲ ماه | از چند بار در روز تا هر ۳–۵ روز (طبیعی در شیر مادر) | مدفوع سفت + گریه هنگام دفع | احتمال یبوست |
| ۲ تا ۴ ماه | ممکن است ۲ تا ۷ روز هم طبیعی باشد. | نفخ شدید + شکم سفت | بررسی پزشک |
| ۴ تا ۶ ماه | با شروع تغییر تغذیه، الگو نامنظم می‌شود. | دفع دردناک یا خیلی کم | اصلاح تغذیه |
| بالای ۶ ماه | معمولاً ۱ تا ۲ بار در روز یا یک‌روزدرمیان | بیش از ۳–۴ روز بدون دفع + بی‌حالی | مراجعه پزشک |
مدفوع نکردن نوزاد تا چند روز طبیعی است؟
به‌دلایل زیادی ممکن است دفعات مدفوع نوزادان کم باشد یا برای روزهای متوالی دفع نداشته باشند. این موضوع در بسیاری از موارد طبیعی است و به‌ویژه در نوزادان بزرگتر از هشت‌هفته دیده می‌شود. در این سن، برخی نوزادان حتی ۳ تا ۴ روز و گاهی بیشتر دفع مدفوع ندارند، بدون اینکه دچار یبوست واقعی باشند.
برای درک بهتر این وضعیت، باید نوع تغذیه نوزاد را در نظر گرفت:
- در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، به‌دلیل هضم بسیار کامل شیر مادر، حجم مدفوع کمتر است و ممکن است دفعات دفع کاهش پیدا کند. در این گروه، حتی فاصله‌های ۳ تا ۷ روز بدون دفع، اگر مدفوع در زمان دفع نرم باشد و نوزاد علائم ناراحتی شدید نداشته باشد، می‌تواند طبیعی محسوب شود.
- در مقابل، در نوزادانی که با شیر خشک تغذیه می‌شوند، معمولاً دفعات دفع منظم‌تر است، اما باز هم ممکن است به‌دلیل ترکیب شیر خشک، تغییر برند، یا حساسیت‌های گوارشی، فاصله بین دفعات دفع بیشتر شود. با این حال، اگر بیش از چند روز عدم دفع همراه با سفتی مدفوع، نفخ یا بی‌قراری باشد، می‌تواند نشانه یبوست در نوزادان باشد و نیاز به بررسی دارد.
علائم طبیعی و غیرطبیعی دفع مدفوع نوزادان
انواع شکل مدفوع نوزادان و عادات روده‌ای و اجابت مزاج، از نوزادی به نوزاد دیگر متفاوت است. اما می‌توان مرزی نسبی برای تشخیص طبیعی بودن یا نبودن مدفوع نکردن نوزاد بیان کرد. گاهی اختلالات عملکردی دستگاه گوارش (مانند یبوست)، بیماری‌ها و اختلالات بدو تولد، علت عدم دفع نوزادان است. در ادامه راجع‌به هر یک توضیحاتی داده خواهد شد.
* مقاله درمان خانگی عفونت بعد از ختنه را مطالعه کنید.
عادات روده‌ای طبیعی
مدفوع نکردن نوزاد تازه متولد شده، بخشی از فرایند طبیعی است و به زودی با شروع تغذیه، این روند آغاز می‌شود:
- در طول یک هفته‌ی اول زندگی، نوزادان اغلب تا روزی چهار بار دفع انجام می‌دهند. این میزان دفع، بیشتر در نوزادان تغذیه شونده با شیر مادر دیده می‌شود. اگر این میزان کم بود یا حتی شاهد مدفوع نکردن نوزاد در روزهای اول بودید، توجه کنید که نوزاد طی ۲۴ ساعت اول تولد حداقل یک بار باید دفع مدفوع داشته باشد. در ادامه و طی روزهای اول تولد نیز باید حداقل روزی سه تا چهار بار دفع مکونیوم داشته باشد. مکونیوم مدفوع شل و سبز تیره تا سیاه رنگی است که حاصل بافت‌ها و مواد بلعیده شده توسط جنین در دوران قبل از تولد است که طی روزهای اول تولد دفع می‌شود. در صورتی که روز اول تولد، نوزاد دفع نداشته باشد حتما باید مورد بررسی قرارگیرد. اگر نوزاد طی هفته اول تولد کمتر از دو نوبت در روزدفع داشته باشد، اغلب نشانه عدم تغذیه کافی است ولی باید برای جهت اطمینان و بررسی روند وزن گیری و سایر معاینات مورد نیاز، به متخصص اطفال مراجعه شود.
- علت مدفوع نکردن نوزاد بیست روزه چیست؟ کار نکردن شکم نوزاد ۲۰ روزه، به این دلیل است که بدن آن‌ها می‌تواند تقریباً از تمام اجزای شیر مادر برای تغذیه استفاده کند و مقدار بسیار کمی باقی مانده است که باید دفع شود. بعد از روزهای اول تولد تا ماه اول تولد، تعداد دفعات دفع مدفوع متغیر است. بعضی نوزادان که از شیرمادر تغذیه می‌کنند، بعد از هر بار شیرخوردن دفع دارند که طبیعی است. اما معمولا دفعات دفع در نوزادانی که شیرخشک می‌خورند کمتر است. به مرور با افزایش سن نوزاد، دستگاه گوارش نیز تکامل یافته و هضم و جذب شیر بهتر انجام می‌شود. در نتیجه مقدار مواد دفعی کمتر می‌شود و دفعات دفع مدفوع کاهش می‌یابد.
- همانطور که پیش‌تر گفته شد، شیرخواران بزرگتر از یک ماه ممکن است چندین روز دفع مدفوع نداشته باشند. در صورتی که این روند یبوست محسوب نمی‌شود و روندی طبیعی است که به علت بهبود فرآیند هضم و جذب شیر، اتفاق می‌افتد. در این سن کولیک و نفخ و درد شکم شایع است و وقتی با کاهش دفعات مدفوع همراه می‌شود به اشتباه یبوست تلقی می‌شود. درحالی که تا هفته‌ای یک بار دفع مدفوع، درصورتی که قوام آن نرم باشد، طبیعی است. حتی اگر نوزاد هنگام دفع مدفوع دچاد درد و بی‌قراری یا زور زدن شود هم یبوست محسوب نمی‌شود و با افزایش سن بی‌قراری هنگام دفع برطرف خواهد شد واقدامی نیاز ندارد.
- تا دوسالگی کودک اغلب روزانه یک یا دو دفع "مدفوع شکل‌گرفته" دارد.
- مدفوع نکردن کودک چهار ساله تا چند روز طبیعی است؟ تا چهارسالگی، کودک اغلب روزانه، یک یا دو دفع «مدفوع شکل‌گرفته» دارد.
مدفوع نکردن نوزادان با شیر مادر
درطول سه‌ماهه‌ی اول زندگی، نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، روزی سه بار و برخی بعد از هر بار تغذیه، دفع مدفوع دارند. گروهی دیگر ممکن است تا یک هفته دفع نداشته باشند زیرا شیر مادر، تنها منبع غذایی است که نوزاد مصرف می‌کند. بنابراین مقدار ماده‌ای که باید دفع شود، بسیار اندک است.
به نقل از myoclinic.org
برخی از نوزادان شیر مادر خوار فقط هفته‌ای یک بار مدفوع می‌کنند. این موضوع تا زمانی که مدفوع کودک شما نرم باشد و رشد او طبق جدول وزن‌گیری نوزاد باشد ایرادی ندارد.
Some breastfed babies pass stool just once a week. That's fine as long as your baby's stools are soft and the baby keeps gaining weight and nursing.
* مقاله قطره پدی لاکت برای وزن‌گیری نوزاد را مطالعه کنید.
مدفوع نکردن نوزادان با شیر خشک
نوزادان تغذیه شونده با شیر خشک، روزی 3-2 بار دفع مدفوع دارند. این تعداد به ترکیب شیرخشک مصرفی بستگی دارد. به‌طور کلی، مدفوع نکردن نوزاد شیر خشکی بیشتر دیده می‌شود. زیرا گروهی از نوزادان به مواد موجود در ترکیبات شیرخشک حساسیت دارند. برخی از شیرخشک‌هایی که به‌نام «شیرخشک کم‌آلرژی» شناخته می‌شوند، باعث دفع مدفوع شل‌تر و بیشتر می‌شوند.
عادات روده‌ای غیرطبیعی
- نوزادان مبتلا به یبوست، اغلب مدفوع سفت و آجرمانند دارند. هنگام دفع، به علت درد، بی‌قراری می‌کنند. نسبت به قبل هم تعداد و حجم مدفوع کم شده است. نوزادی که دفع کمی دارد، تا زمانی که دردناک نبوده و مدفوع شل است، یبوست ندارد.
- به‌دلیل ضعف عضلات شکمی، دفع مدفوع برای نوزادان مشکل است. به همین دلیل، نوزادان هنگام دفع، حالت زور زدن به‌خود می‌گیرند و صورتشان قرمز می‌شود. اگر نوزاد شما چند دقیقه پس از این حالت، دفع مدفوع شل داشت، طبیعی است. درغیر این صورت، شاید مبتلا به یبوست یا کولیک نوزاد باشد.
* مقاله درمان فوری یبوست نوزاد را مطالعه کنید.
عوارض مدفوع نکردن طولانی در نوزاد چیست؟
اگر یبوست درمان نشود، ممکن است عوارضی مانند هموروئید ( واریسی شدن عروق اطراف مقعد که منجر به خونریزی هنگام دفع می‌شود.)، شقاق مقعد ( زخم‌های طولی در مقعد که باعث درد و خونریزی هنگام دفع می‌شود)، بیرون زدگی روده یا قطور شدن روده بزرگ به علت تجمع مدفوع که همین مشکلات یبوست را تشدید می‌کنند و کنترل و درمان یبوست را دشوارتر می‌کنند. در نتیجه در زمان بروز یبوست، باید در اسرع وقت مراقبت‌های پزشکی انجام شود.
مدفوع نکردن نوزاد بعد از انجام کارهای درمانی
انجام بعضی از کارهای درمانی می‌تواند علت کار نکردن شکم نوزاد باشد. به عنوان مثال، یکی از اتفاقات شایع، مدفوع نکردن نوزاد بعد از ختنه است که جای نگرانی ندارد و بعد از چند روز، به خودی خود درمان می‌شود و نوزاد مدفوع می‌کند. علت مدفوع نکردن نوزاد بعد از ختنه چیست؟ این موضوع معمولاً به خاطر مصرف داروهای مسکن یا بیهوشی است. مدفوع نکردن نوزاد بعد از واکسن چطور؟ آیا طبیعی است؟ واکسن‌ها می‌توانند عوارض مختلفی داشته باشند. یکی از شایع‌ترین آن‌ها اسهال است.
* مقاله رگه های قهوه ای در مدفوع نوزاد را مطالعه کنید.
زنگ خطر در یبوست
آیا مدفوع نکردن نوزاد خطرناک است؟ در بخش‌های قبل موارد شایعی که منجر به تاخیر در دفع مدفوع و یا یبوست می‌شود را گفتیم. عدم دفع مدفوع در طی چند روز در شیرخواران، در صورتی که قوام مدفوع نرم باشد، امری طبیعی است و یبوست محسوب نمی‌شود.
همچنین علل یبوست عملکردی که شایع و قابل اصلاح است نیز بیان شد. مواردی که نیاز به دقت و بررسی بیشتر دارند و باید به پزشک مراجعه شود شامل:
- عدم دفع مکونیوم طی ۲۴ ساعت اول تولد
- عدم دفع مدفوع همراه با استفراغ و اتساع شکم در نوزادان
- خونریزی از مقعد
- دفع مدفوع جامد و سفت در شیرخواران
- یبوست همراه با دردشکم
* مقاله دانه های سفید در مدفوع نوزاد را مطالعه کنید.
چه زمانی باید برای یبوست نوزاد به پزشک مراجعه کرد؟
برای مدفوع نکردن نوزاد چه باید کرد؟ برای درمان یبوست، باز هم گروه سنی نوزاد برای ما اهمیت دارد. در نوزادان کوچک‌تر از یک ماه چون علل مادرزادی بیشتر مطرح هستند، درمان بسیار تخصصی است. در این نوزادان، باید هرچه سریع‌تر به پزشک مراجعه شود و از درمان خانگی مدفوع نکردن نوزاد بدون مشورت با پزشک اجتناب گردد. اگر علت مدفوع نکردن کودک، یبوست عملکردی باشد، می‌توان با مشورت پزشک از درمان‌های خانگی بهره برد. همان طور که مدفوع نکردن نوزاد مهم است و باید علت یابی شود، علت مدفوع زیاد نوزاد نیز باید توسط پزشک بررسی شود.
درمان خانگی مدفوع نکردن نوزاد
درمان‌های توصیه شده به عنوان درمان خانگی مدفوع نکردن نوزاد یک ماهه و بزرگتر عبارتند از:
- فعالیت بدنی: مانند بزرگسالان فعالیت بدنی در نوزادان هم می‌تواند باعث بهبود یبوست شود. برای این کار، نوزاد را به کمر خوابانیده و پاهایش را به‌آرامی به شکل حرکت دوچرخه در هوا تکان دهید.
- دوش آب گرم: دوش آب گرم می‌تواند انقباض عضلات شکم و لگن نوزاد را برطرف کرده و یک راه حل مدفوع نکردن نوزاد باشد. ( در مورد دلایل و روش‌های درمان در رفتگی لگن نوزاد در این مقاله بیشتر بخوانید)
- تغییراتی در رژیم غذایی: اگر نوزاد شما از شیرخشک استفاده می‌کند، می‌توان شیرخشک با برند متفاوت را جایگزین کرد. اگر نوزاد از شیر مادر استفاده می‌کند، تغییراتی در رژیم غذایی مادر می‌تواند کمک کننده باشد. اگر نوزاد غذای کمکی جامد را شروع کرده است، باید از مواد غذایی استفاده کند که منبع غنی فیبر هستند. این مواد عبارتند از: گلابی، هلو، آلو، بروکلی و ...
- مصرف آب: یکی از مهم‌ترین دلایل یبوست در کودکان و بزرگسالان، کم مصرف کردن آب است. با شروع تغذیه تکمیلی، مصرف آب کافی نیز باید در نظر گرفته شود. آبمیوه طبیعی و خانگی نیز برای سن بالای یک سال توصیه می‌شود. البته مقدار آن نباید بیشتر از یک فنجان در روز باشد.
- ماساژ: یکی از راهکارهای موثر در بهبود حرکات دستگاه گوارش ماساژ است. ماساژ همچنین تکنیکی است که برای درمان مدفوع نکردن نوزاد کولیکی و رفع دردهای آن استفاده می‌شود. برای ماساژ‌دادن نوزاد، او را به پشت خوابانیده و دو انگشت را در جهت عقربه‌های ساعت روی شکم نوزاد می‌چرخانیم. اطراف ناف بیمار را هم ماساژ می‌دهیم. پاها و زانوهای نوزاد را گرفته و به‌آرامی، به سمت داخل شکم حرکت می‌دهیم.
- شیاف گلیسرین برای رفع يبوست نوزاد: یکی از داروهای موثر جهت بهبود مدفوع نکردن نوزاد و یبوست عملکردی است و در مدت 15 تا 60 دقیقه پس از استفاده، اثر می‌گذارد. مصرف این شیاف طولانی مدت توصیه نمی‌شود. زیرا روند طبیعی دفع مدفوع را مختل می‌کند. با وجود اثربخشی بالای این شیاف، بدون تجویز پزشک توصیه نمی‌شود.
درمان خانگی مدفوع نکردن نوزاد دو ماهه
در بالا توضیح دادیم مدفوع نکردن نوزاد دو ماهه تا چند روز طبیعی است اما در مورد شکل درمان نکته‌ای وجود دارد. درمان خانگی مدفوع نکردن نوزاد یک ماهه، به دلیل عدم امکان مصرف دارو تفاوت‌هایی با نوزادان بزرگتر دارد. بهتر است از روش‌های خانگی و غیردارویی مانند ماساژ دل، حمام آب گرم و تغییر رژیم غذایی مادر برای درمان استفاده کنید.البته در نوزادان بزرگتر از شش ماه و کودکان نیز مصرف دارو برای درمان یبوست حتما باید تحت نظر پزشک باشد. به هیچ وجه مصرف داروهای گیاهی، برای یبوست توصیه نمی‌شود. اغلب داروهای گیاهی، حاوی گیاه سنا هستند که در بلند مدت باعث اختلال در حرکات گوارشی و آسیب به دستگاه گوارش کودکان می‌شود.
نکات پایانی
در بیشتر موارد، مدفوع نکردن نوزاد برای چند روز موضوعی طبیعی و مرتبط با نوع تغذیه و روند رشد دستگاه گوارش است، اما توجه به چند نکته مهم می‌تواند به تشخیص بهتر وضعیت کمک کند.
اول اینکه همیشه باید وضعیت عمومی نوزاد را در نظر گرفت، نه فقط تعداد دفعات دفع. اگر نوزاد بی‌قرار نیست، شکم سفت و متورم ندارد، به‌خوبی شیر می‌خورد و در زمان دفع مدفوعی نرم دارد، معمولاً جای نگرانی وجود ندارد.
نکته مهم دیگر این است که تغییرات ناگهانی در الگوی دفع باید جدی گرفته شود. برای مثال، اگر نوزاد قبلاً روزانه دفع داشته و ناگهان برای چند روز مدفوع نکرده و هم‌زمان علائم ناراحتی، نفخ یا کاهش اشتها دارد، بهتر است بررسی دقیق‌تری انجام شود.
همچنین نباید فراموش کرد که در نوزادان، مصرف شیر کافی نقش بسیار مهمی در عملکرد روده دارد. کمبود تغذیه یا تغییرات در نوع شیر خشک می‌تواند به‌طور مستقیم روی الگوی دفع تأثیر بگذارد. در نهایت، اگرچه بسیاری از موارد مدفوع نکردن نوزاد طبیعی است، اما در صورت مشاهده علائمی مانند استفراغ، تب، بی‌حالی، یا عدم دفع طولانی‌مدت همراه با سفتی شکم، لازم است حتماً با پزشک متخصص اطفال مشورت شود.
منبع :
سوالات متداول
در کودکانی که شیر مادر می‌خورند طبیعی است.
شیرخوارها حوالی ۴۰ روزگی تا قبل از اینکه غذای جامد را شروع کنند یعنی تا شش ماهگی به خاطر اینکه دستگاه گوارش‌شان به میزان کافی تکامل پیدا نکرده، به خاطر اینکه نسبت به زمان تولد، دستگاه گوارش‌شان تکامل پیدا کرده، مقدار زیادی از شیری که می‌خورند هضم و جذب می‌شود پس حجم مدفوعشان ممکن است خیلی کم باشد. بنابراین حتی اگر هفته‌ای یک روز مدفوع نرم دفع کنند هم مشکلی نیست طبیعی است و یبوست حساب نمی‌شود.
زور زدن و دل درد دل پیچه ممکن است یا بخاطر کولیک باشد یا حتی به خاطر اینکه بعضی بچه‌ها موقع دفع کمی دچار دل درد و زور زدن می‌شوند. این مسئله نزدیک هفت تا هشت ماهگی برطرف می‌شود و نیاز به انجام کاری نیست. درصورتی که مدفوع نرم باشد، تا هفت روز مدفوع نکردن در این سن طبیعی است.
معمولاً یبوست شدید یا نفخ می‌تواند باعث بی‌قراری و کاهش اشتها شود، اما ارتباط مستقیم با شیر خوردن همیشه نیست.
ممکن است طبیعی باشد اما بهتر است حتما با پزشکش مشورت شده و اگر نوزاد بی‌قراری شدید، نفخ یا استفراغ دارد، باید سریعاً به پزشک مراجعه شود.
ممکن است دلیلش یبوست عملکردی یا مشکل عضلات کف لگن باشد؛ نیاز به بررسی و پیگیری دارد.
مدفوع سبز ممکن است نشانه تغییر در تغذیه یا جذب باشد؛ اگر دفع نداشت و حال عمومی خوب نیست، باید پزشک معاینه کند.
رژیم غذایی مادر به‌طور مستقیم باعث کار کردن شکم نوزاد نمی‌شود، اما می‌تواند کیفیت شیر را تا حدی تحت تأثیر قرار دهد. برای بهبود عملکرد گوارش نوزاد، مادر بهتر است مایعات کافی، میوه‌ها و سبزیجات حاوی فیبر (مثل آلو، سیب، گلابی و سبزیجات سبز) مصرف کند.
همچنین پرهیز از غذاهای بسیار چرب و کم‌فیبر می‌تواند به سلامت گوارش کمک کند. در نوزادان، عامل اصلی همچنان تغذیه کافی و صحیح خود نوزاد است، نه غذای مادر.
در نوزاد ۱ ماهه، بسته به نوع تغذیه، این زمان متفاوت است. در نوزادان شیر مادرخوار ممکن است حتی تا ۳ تا ۷ روز عدم دفع طبیعی باشد، به شرطی که مدفوع نرم باشد و علائمی مثل بی‌قراری شدید یا نفخ وجود نداشته باشد. اما در نوزادان شیر خشک‌خوار معمولاً فاصله دفع کوتاه‌تر است و بیش از ۲ تا ۳ روز بدون دفع همراه با علائم ناراحتی باید بررسی شود.
در مدفوع نکردن طبیعی، نوزاد ممکن است چند روز دفع نداشته باشد اما مدفوع در صورت دفع نرم، بدون درد و بدون زور زدن شدید است و حال عمومی نوزاد خوب است.
اما در یبوست، مدفوع معمولاً سفت، خشک و گلوله‌ای است و دفع با درد، گریه، زور زدن شدید یا حتی ترک خوردگی اطراف مقعد همراه می‌شود. همچنین ممکن است شکم نوزاد سفت و متورم شود و بی‌قراری افزایش پیدا کند.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.