درد شانه در اوایل بارداری | علت، علائم و نحوه درمان آن
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
درد شانه در اوایل بارداری، به‌ویژه در هفته‌های اول ممکن است به شکل گرفتگی، تیر کشیدن یا ناراحتی هنگام حرکت دست ظاهر شود. این درد گاهی از کشیدگی عضلات، وضعیت نامناسب خواب یا مشکلات گردن ناشی می‌شود. با این وجود درد غیرمعمول نوک شانه در اوایل بارداری گاهی نشانه بارداری خارج از رحم و خونریزی داخلی است، به‌خصوص اگر با درد شکم، لکه‌بینی یا سرگیجه همراه باشد، به بررسی فوری نیاز دارد. درمان درد شانه در بارداری به علت درد بستگی دارد و شامل اصلاح وضعیت بدن، کمپرس یا داروی تجویزشده است. در این مقاله از مجله سلامت گهواره علت‌ها، علائم هشدار و روش‌های تسکین درد شانه در اوایل بارداری را به‌طور کامل توضیح داده‌ایم.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
درد شانه در اوایل بارداری نشانه چیست؟
درد شانه در اوایل بارداری می‌تواند از گرفتگی عضلات، وضعیت خوابیدن یا مشکلات گردن و مفصل شانه ناشی شود و لزوما به بارداری مربوط نیست. گاهی هم منشا درد در اندام دیگری است، اما درد در شانه احساس می‌شود که به این حالت درد ارجاعی می‌گویند. درد غیرمعمول نوک شانه، به‌ویژه همراه با درد شکم، خونریزی یا سرگیجه، از علائم هشدار است و نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.
گرفتگی و کشیدگی عضلات شانه و گردن
بلند کردن وسایل سنگین، حرکات ناگهانی یا استفاده مکرر از دست‌ها ممکن است عضلات گردن و شانه را تحت فشار قرار دهد. درد معمولا با حرکت یا لمس ناحیه بیشتر می‌شود و گاهی با سفتی عضلات و محدود شدن حرکت گردن همراه است.
وضعیت نامناسب بدن هنگام خوابیدن یا نشستن
اگر هنگام خواب گردنتان برای مدتی در زاویه نامناسب بماند یا هنگام کار طولانی با تلفن همراه و رایانه سرتان را جلو نگه دارید، عضلات گردن و اطراف شانه تحت فشار قرار می‌گیرند. این درد ممکن است پس از بیدار شدن یا نشستن طولانی بیشتر احساس شود و با خشکی و گردن درد در بارداری همراه باشد.
استرس و تنش عضلانی
استرس می‌تواند باعث انقباض ناخودآگاه عضلات گردن و شانه شود و احساس درد، سنگینی یا گرفتگی ایجاد کند. این تنش گاهی در هر دو شانه احساس می‌شود. البته هم‌زمانی درد با نگرانی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که علت آن فقط استرس است.
بارداری خارج از رحم و تحریک دیافراگم بر اثر خونریزی داخلی
در بارداری خارج از رحم، خونریزی داخل شکم ممکن است دیافراگم را تحریک کند و درد در نوک شانه احساس شود. این درد با گرفتگی معمول عضلات تفاوت دارد و ممکن است با درد یک‌طرفه پایین شکم، خونریزی واژینال، سرگیجه، غش یا درد لگن در بارداری همراه باشد.
مشکلات ستون فقرات گردنی و فشار بر اعصاب
گاهی منشا درد شانه در گردن است. تحریک یا فشرده شدن ریشه‌های عصبی، مثلا بر اثر مشکلات دیسک گردن دردی ایجاد می‌کند که به شانه و بازو تیر می‌کشد. گزگز، بی‌حسی انگشتان یا ضعف دست هم ممکن است همراه آن باشد. بنابراین همیشه خود مفصل شانه منشا درد نیست.
التهاب تاندون‌ها یا مفصل شانه
التهاب تاندون‌های شانه یا بافت‌های اطراف آن می‌تواند هنگام بالا بردن دست و انجام کارهای روزمره درد ایجاد کند. مشکلات مفصلی هم ممکن است با خشکی و کاهش دامنه حرکت همراه باشند. این وضعیت‌ها مختص بارداری نیستند و گاهی از قبل وجود دارند.
درد ارجاعی ناشی از مشکلات کیسه صفرا
گاهی سنگ یا التهاب کیسه صفرا باعث درد بالای شکم، به‌ویژه زیر دنده‌های سمت راست شده و درد به کتف یا شانه راست انتشار پیدا می‌کند. گاهی این درد پس از خوردن غذای چرب شروع می‌شود و با تهوع یا استفراغ همراه است. در صورت التهاب، تب هم ممکن است وجود داشته باشد.
مشکلات قلبی یا ریوی که ممکن است باعث درد ارجاعی به شانه شوند
برخی مشکلات قلبی یا التهاب پرده اطراف ریه می‌توانند درد را به شانه منتقل کنند. درد ناشی از التهاب پرده ریه معمولا با نفس عمیق یا سرفه بیشتر می‌شود. همراه شدن درد شانه با فشار قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی، تعریق سرد یا غش نیازمند ارزیابی فوری است.
آیا درد شانه در سه ماهه اول بارداری خطرناک است؟
درد شانه در سه ماهه اول همیشه نشانه خطر نیست. گاهی خوابیدن در وضعیت نامناسب، کشیدگی عضلات یا مشکلات قبلی گردن باعث آن می‌شوند. با این وجود، درد جدید و غیرمعمول نوک شانه در اوایل بارداری را نباید صرفا به تغییرات طبیعی بدن نسبت داد. منظور از نوک شانه، محل اتصال انتهای شانه به ابتدای بازو است. این درد ممکن است با احساس گرفتگی در عضلات گردن و بالای شانه متفاوت باشد.
در این دوره، یکی از علت‌های مهمی که باید بررسی شود، بارداری خارج از رحم است. علائم آن معمولا بین هفته‌های چهارم تا دوازدهم ظاهر می‌شوند. اگر خونریزی داخلی رخ دهد، خون جمع‌شده در شکم، دیافراگم را تحریک کرده و درد در شانه احساس می‌شود. همراهی این درد با درد یک‌طرفه پایین شکم، لکه‌بینی، سرگیجه یا ضعف، اهمیت بررسی را بیشتر می‌کند.
درد شانه در سه ماهه دوم بارداری
در سه ماهه دوم با بزرگ‌ترشدن شکم و سینه‌ها، فشار واردشده بر عضلات بالاتنه بیشتر می‌شود. افزایش وزن سینه‌ها ممکن است شانه‌ها را به جلو و پایین بکشد و عضلات گردن و قسمت بالایی پشت را تحت کشش قرار دهد. در این حالت، ناراحتی به‌صورت خستگی و گرفتگی اطراف شانه یا درد بین دو کتف در بارداری احساس می‌شود، به‌خصوص زمانی که برای مدتی طولانی در یک وضعیت می‌مانید.
نزدیک پایان این سه‌ماهه، درد دنده‌ها هم ممکن است شروع شود و به پشت انتشار پیدا کند. بنابراین، هنگام توصیف درد باید مشخص باشد که ناراحتی در خود مفصل شانه است، بین کتف‌ها احساس می‌شود یا از زیر دنده‌ها به بالاتنه می‌رسد. این تفاوت به تشخیص علت کمک می‌کند.
از هفته بیستم به بعد، پره‌اکلامپسی هم در بررسی علت درد اهمیت پیدا می‌کند. درد شانه راست، به‌ویژه همراه با درد شدید یا مداوم بالای شکم و زیر دنده‌های راست، سردرد ماندگار یا تاری دید نباید به گرفتگی عضله نسبت داده شود.
درد شانه در سه ماهه سوم بارداری
از هفته بیست و هشتم به بعد، رحم فضای بیشتری از شکم را اشغال می‌کند و فشار بر دنده‌ها و بافت‌های اطراف افزایش می‌یابد.
به نقل از nhs
درد دنده می‌تواند در یک یا هر دو طرف احساس شود. درد می‌تواند زیر سینه، در کنار قفسه سینه احساس شود، یا ممکن است به پشت انتشار یابد. درد دنده در بارداری بسیار شایع است و عموما در سه ماهه سوم (هفته ۲۸ به بعد) رخ می‌دهد.
Rib pain can be felt on one or both sides. Pain can be felt under the breast, at the side of the rib cage, or pain may radiate into the back. Rib pain is very common in pregnancy and generally occurs in the third trimester (28 weeks onwards).
جابه‌جایی یا ضربه‌های جنین هم ممکن است درد زیر دنده‌ها را بیشتر کند. این درد گاهی به پشت انتشار پیدا می‌کند و در بعضی موارد، تحریک اعصاب مرتبط با دیافراگم می‌تواند باعث احساس درد در شانه شود. با این وجود، درد دنده یا فشار ناشی از رشد جنین، توضیح قطعی برای هر نوع درد شانه در بارداری نیست.
در این دوره، درد شدید و مداوم شانه راست یا بالای شکم باید از ناراحتی‌های عضلانی جدا بررسی شود. علاوه بر پره‌اکلامپسی، سندرم هلپ هم مطرح می‌شود. عارضه‌ای جدی که با تخریب گلبول‌های قرمز، افزایش آنزیم‌های کبدی و کاهش پلاکت‌ها همراه است و بیشتر در سه ماهه سوم رخ می‌دهد. درد بالای شکم، تهوع، استفراغ و احساس ناخوشی از نشانه‌های آن هستند.
درمان درد شانه در بارداری چگونه است؟
درمان درد شانه در اوایل بارداری به علت درد، شدت آن و سن بارداری بستگی دارد. اگر درد از گرفتگی عضلات یا فشار ناشی از فعالیت‌های روزانه باشد، معمولا اصلاح وضعیت بدن، کاهش فعالیت‌های دردناک و حرکت ملایم شانه از نخستین اقدامات درمانی هستند. در صورت تداوم درد یا محدود شدن حرکت دست، پزشک می‌تواند پس از معاینه، فیزیوتراپی و تمرین‌های متناسب با شرایط بارداری را پیشنهاد کند.
با این وجود، پیش از شروع درمان خانگی باید علائم هشدار را جدی بگیرید. در صورت ابتلا به درد غیرمعمول نوک شانه در اوایل بارداری یا درد همراه با خونریزی، درد شکم، سرگیجه، تنگی نفس یا سردرد شدیدحتما به پزشک مراجعه کنید. در چنین شرایطی، تسکین موقت درد به معنی برطرف شدن علت آن نیست و نباید مراجعه را به تاخیر بیندازد.
درمان خانگی درد شانه در بارداری
اگر درد منشا عضلانی دارد و با علائم هشدار همراه نیست، روش‌های زیر می‌توانند به کاهش ناراحتی کمک کنند:
- استفاده از کمپرس گرم یا سرد: کمپرس گرم و ملایم برای گرفتگی و کمپرس سرد برای درد همراه با تورم ممکن است کمک‌کننده باشد. آن را داخل حوله بپیچید و هر بار ۱۰ تا ۱۵ دقیقه روی شانه بگذارید. گرما یا سرما نباید مستقیم با پوست تماس داشته باشد.
- اصلاح وضعیت خواب و نشستن: هنگام نشستن، کمر و ساعد را با بالش حمایت کنید و گردن را طولانی‌مدت به جلو خم نکنید. روی شانه‌ای که درد می‌کند، نخوابید و بازوی بالایی را روی بالش بگذارید. از هفته بیست‌وهشتم، خواب را به پهلو، راست یا چپ شروع کنید.
- استراحت و کاهش فشار بر شانه: بلند کردن وسایل سنگین و حرکاتی را که درد را بیشتر می‌کنند، موقتاً کاهش دهید و بین فعالیت‌ها وقفه بگذارید. استراحت به معنی بی‌حرکت نگه داشتن کامل شانه نیست. حرکت آرام در محدوده راحت به جلوگیری از خشکی کمک می‌کند.
- انجام حرکات کششی ملایم: کشش‌ها را آهسته و بدون فشار انجام دهید. حرکت نباید درد تیز، گزگز یا سرگیجه ایجاد کند. اگر درد با حرکت بیشتر می‌شود یا دامنه حرکت شانه محدود است، انتخاب تمرین را به فیزیوتراپیست آشنا با مراقبت‌های بارداری بسپارید.
- ماساژ ملایم شانه و گردن: ماساژ آرام عضلات اطراف شانه و پشت گردن تنش و گرفتگی را کاهش می‌دهد. فشار باید ملایم و قابل‌تحمل باشد. از ماساژ عمیق ناحیه متورم یا آسیب‌دیده خودداری کرده و اگر درد بیشتر شد، ماساژ را متوقف کنید.
برای درد شانه در بارداری چه دارویی می‌توان مصرف کرد؟
استامینوفن معمولا انتخاب اول برای تسکین درد شانه در اوایل بارداری است، اما باید با نظر پزشک، در کمترین مقدار موثر و کوتاه‌ترین مدت مصرف شود. ایبوپروفن و ژلوفن برای مصرف خودسرانه مناسب نیستند. از هفته بیستم فقط در صورت ضرورت و تجویز پزشک مصرف شده و از هفته سی‌ام به بعد، به‌دلیل خطر آسیب به جنین نباید مصرف شوند.
چه زمانی برای درد شانه در بارداری به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر درد شانه در بارداری با علائم زیر همراه است، فوری به پزشک مراجعه کنید:
- درد جدید و غیرمعمول نوک شانه در اوایل بارداری
- درد شکم، خونریزی واژینال، سرگیجه شدید یا غش
- درد قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی یا سرفه خونی
- درد شانه راست همراه با درد زیر دنده‌ها، سردرد شدید یا تاری دید
- درد ناگهانی و شدید یا ناتوانی در حرکت دادن دست
- تب، تورم شدید یا قرمزی و گرمی شانه
- بی‌حسی، گزگز مداوم یا ضعف دست
- شروع درد پس از افتادن یا ضربه
- تشدید درد یا بهبود نیافتن با مراقبت‌های اولیه
از تسکین درد شانه تا توجه به علائم هشدار
درد شانه در اوایل بارداری می‌تواند نگرانتان کند، اما همیشه نشانه مشکل جدی نیست و گاهی از فشار عضلانی یا وضعیت نامناسب بدن ناشی می‌شود. توجه به زمان شروع درد، شدت و علائم همراه آن برای تشخیص علت اهمیت دارد. اگر درد عضلانی باشد، اصلاح وضعیت نشستن و خوابیدن، کمپرس سرد و گرم و حرکت ملایم می‌توانند کمک‌کننده باشند. دارو را فقط با نظر پزشک مصرف کنید. درد غیرمعمول نوک شانه، خونریزی، درد شکم، تنگی نفس یا سردرد شدید را جدی بگیرید و فورا به پزشک مراجعه کنید.
منابع
سوالات متداول
بله، اگر درد شانه منشا عضلانی داشته باشد، ورزش ملایم و فیزیوتراپی متناسب با بارداری می‌توانند کمک‌کننده باشند. اما ابتدا علت درد باید بررسی شود و تمرین‌ها زیر نظر متخصص باشند.
بله، استامینوفن معمولا برای تسکین درد در بارداری قابل‌استفاده است. اما باید با نظر پزشک، در کمترین مقدار موثر و کوتاه‌ترین مدت مصرف شود.
درد شانه هنگام خواب ممکن است از فشار روی شانه، ارتفاع نامناسب بالش یا قرار گرفتن گردن در وضعیت نامناسب ناشی شود.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.