نحوه صحیح خوابیدن بعد از سزارین (به پهلو خوابیدن بعد سزارین)
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
صحیح خوابیدن بعد از سزارین می‌تواند به کاهش ناراحتی و استراحت راحت‌تر در دوران بهبودی کمک کند. اما چند روز بعد از سزارین میشه به پهلو خوابید؟ اگر وضعیت جسمی‌تان اجازه می‌دهد و این حالت برایتان راحت است، معمولاً می‌توانید از روزهای ابتدایی پس از عمل، خوابیدن به پهلو را امتحان کنید و لازم نیست حتماً چند روز مشخص صبر کنید. خوابیدن به پشت با کمک بالش برای حمایت از بدن نیز می‌تواند گزینه مناسبی باشد. مهم است حالتی را انتخاب کنید که به محل برش فشار دردناک وارد نکند و تغییر وضعیت را برایتان آسان‌تر کند. در ادامه این مقاله از مجله سلامت گهواره، نحوه صحیح خوابیدن بعد از عمل سزارین و روش ایمن بلند شدن از تخت را بررسی می‌کنیم.
پادکست خلاصه مقاله نحوه صحیح خوابیدن بعد از عمل سزارین:
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
نحوه صحیح خوابیدن بعد از عمل سزارین چگونه است؟
نحوه صحیح خوابیدن بعد از عمل سزارین، باید به گونه‌ای باشد که کمترین فشار به عضلات شکم وارد شود تا خطر باز شدن بخیه‌ها و عفونت تهدید کننده وجود نداشته باشد. از یک طرف بهترین حالت خوابیدن بعد از سزارین، همان حالتی است که شما احساس راحتی دارید؛ از طرف دیگر تا قبل از کشیدن بخیه سزارین قطعاً زمانی احساس راحتی خواهید داشت که فشاری روی بخیه‌های خود احساس نکنید و کمتر متوجه برش سزارین در بدنتان شوید.
بسیاری از مادرها، در مورد نحوه خوابیدن بعد از سزارین، خوابیدن به پشت را پیشنهاد می‌کنند. دقیقاً بر خلاف دوران بارداری که خوابیدن به پشت توصیه نمی‌شود و مادر باردار باید به پهلوی چپ یا راست بخوابد. در روزهای اول زایمان سزارین، خوابیدن به پهلو توصیه نمی‌شود.
خوابیدن به پهلو بعد از سزارین
به پهلو خوابیدن بعد از سزارین، بهترین حالت خوابیدن است که توصیه میشود. باید طوری به پهلو بخوابید که بخیه‌های سزارین مثلاً بخیه پرسی در سزارین فشار مضاعفی را متحمل نشوند و دردی متوجه این قسمت نشود و سفت شدن جای بخیه سزارین اتفاق نیفتد.
ترجیحاً خوابیدن به پهلوی چپ بهتر از پهلوی راست است، زیرا جریان خون و گوارش بهتر خواهد بود. این شکل از نحوه خوابیدن بعد از سزارین، برای آن دسته از مادرانی که مشکل فشار خون دارند، توصیه میشود. برای خوابیدن به پهلو بهتر است نکات زیر را رعایت کنید :
- زانوها را کمی خم کنید.
- بالش بین زانوها قرار دهید.
- در صورت نیاز یک بالش کوچک زیر شکم بگذارید.
- پهلویی را انتخاب کنید که درد و کشش کمتری ایجاد می‌کند.
خوابیدن به پشت بعد از سزارین
بهترین حالت خوابیدن بعد از سزارین، خوابیدن به پشت است زیرا در این حالت فشاری روی بخیه‌های وارد نمی‌شود و بدن در امن‌ترین حالت ممکن قرار دارد. این شکل از خوابیدن برای روزهای اول بسیار مناسب است. میتوان برای راحتی بیشتر، از یک متکا زیر زانوها استفاده کرد. البته این وضعیت خوابیدن در مادرانی که فشار خون غیر طبیعی دارند، توصیه نمی‌شود. برخی از مادران در زمان خوابیدن به پشت، از سختی بلند شدن از رختخواب و نشستن گلایه دارند. برای این منظور می‌توانید از کسی بخواهید که دستان شما را بگیرد و برای بلند شدن کمکتان کند یا این‌که از لبه‌های تخت یا دیوار، برای بلند شدن از جا کمک بگیرید.
خوابیدن به حالت نیمه‌نشسته بعد از سزارین
برای برخی از مادران، هیچ یک از حالت‌های یاد شده بعد از سزارین، حالت راحت و مطلوبی نیست. این دسته از مادران، می‌توانند خوابیدن به صورت نشسته را امتحان کنند. گرچه این شکل از خوابیدن، راحت نیست اما چون موقتی است و به مرور و البته به سرعت امکان تغییر وضعیت مادر فراهم میشود، قابل تحمل است. در این حالت می‌توانید روی یک مبل راحت بنشینید و از چند متکا برای لم دادن استفاده کنید.
خوابیدن روی شکم بعد از سزارین
خوابیدن روی شکم بعد از سزارین معمولاً در روزهای ابتدایی به دلیل درد و حساسیت محل برش جراحی راحت نیست. بهتر است تا زمانی که زخم به‌اندازه کافی بهبود نیافته و خوابیدن در این وضعیت باعث درد یا فشار روی محل برش میشود، از این حالت پرهیز کنید. اما زمان مشخص و یکسانی برای بازگشت به خوابیدن روی شکم وجود ندارد و این موضوع به روند بهبودی و میزان راحتی شما بستگی دارد.
اگر قصد دارید به شکم بخوابید، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید و در صورت احساس درد، کشیدگی یا فشار روی محل برش، وضعیت خود را تغییر دهید. در دوران نقاهت، خوابیدن به پشت یا به پهلو، در صورتی که برایتان راحت باشد، می‌تواند جایگزین مناسب‌تری باشد.
خوابیدن به شکل شیب‌دار
منظور از خوابیدن به شکل شیب‌دار، این است که قسمت فوقانی بدن بالاتر از قسمت پایینی بدن قرار بگیرد. برای این کار می‌توانید چندین متکا روی هم بگذارید، به آن‌ها تکیه دهید و دراز بکشید، طوری که تقریباً شکم یا قفسه سینه به بالا، در شیب نسبتاً تندی در مقایسه با سایر قسمت‌های بدن قرار بگیرد. این نحوه خوابیدن بعد از سزارین، منجر میشود که تنفس بهتر و راحت‌تر باشد و عمل هضم و گوارش نیز بهتر صورت بگیرد. میتوان زیر زانوها و باسن نیز یک متکای کوچکتر قرار دهید تا شیب بدن کمتر شود.
چند روز بعد از سزارین میشود به پهلو خوابید؟
معمولاً لازم نیست برای خوابیدن به پهلو بعد از سزارین چند روز مشخص صبر کنید. اگر حال عمومی‌تان مناسب است و این وضعیت باعث درد یا کشیدگی در محل برش نمی‌شود، می‌توانید از روزهای ابتدایی پس از عمل به پهلو بخوابید. برای راحتی بیشتر، یک بالش بین زانوها یا زیر شکم قرار دهید تا فشار و کشش کمتری احساس کنید.
یک سوال رایج این است که بعد از سزارین به پهلوی چپ بخوابیم یا راست؟ در پاسخ باید گفت که معمولا محدودیت مشخصی برای انتخاب پهلوی چپ یا راست وجود ندارد و می‌توانید هر طرفی را که برایتان راحت‌تر است انتخاب کنید. مهم این است که هنگام چرخیدن و خوابیدن، در محل برش احساس درد یا کشیدگی نداشته باشید. اگر خوابیدن روی یک پهلو ناراحت‌کننده است، سمت دیگر را امتحان کنید یا به پشت بخوابید. در صورت وجود عارضه یا توصیه اختصاصی پزشک، دستورهای تیم درمان را در اولویت قرار دهید.
نحوه بلند شدن از تخت بعد از سزارین
برای بلند شدن از تخت بعد از سزارین، بهتر است به‌جای بلند کردن مستقیم بالاتنه و وارد کردن فشار به عضلات شکم، ابتدا به پهلو بچرخید و سپس با کمک دست‌ها بنشینید. این روش که به آن تکنیک غلت زدن به پهلو می‌گویند، می‌تواند فشار و درد محل برش را کاهش دهد.
مراحل بلند شدن از تخت بعد از سزارین:
- به پشت دراز بکشید و زانوهایتان را کمی خم کنید.
- شانه‌ها و لگن را تا حد امکان هم‌زمان به یک سمت بچرخانید و به پهلو غلت بزنید.
- پاها را به‌آرامی از لبه تخت پایین بیاورید.
- هم‌زمان با پایین آوردن پاها، کف دست‌ها و ساعد خود را روی تخت قرار دهید و به‌آرامی بالاتنه را بالا بیاورید تا بنشینید.
- چند لحظه در حالت نشسته بمانید و اگر احساس سرگیجه ندارید، با کمک تکیه‌گاه یا همراه خود به‌آرامی بایستید.
چگونه بعد از سزارین وارد تخت شویم؟
برای دراز کشیدن روی تخت، مراحل را برعکس انجام دهید:
- کنار تخت بایستید و در صورت نیاز از همراه خود کمک بگیرید.
- به‌آرامی روی لبه تخت بنشینید.
- با کمک دست‌ها، بالاتنه را پایین بیاورید و هم‌زمان پاها را روی تخت قرار دهید تا به پهلو دراز بکشید.
- سپس با چرخاندن آرام شانه‌ها و لگن به‌صورت هم‌زمان، به وضعیت خوابیدن به پشت یا حالت راحت خود بروید.
چگونه بعد از سزارین در تخت بچرخیم؟
برای تغییر وضعیت در تخت، ابتدا زانوها را کمی خم کنید و با حرکت آرام شانه‌ها و لگن به‌صورت هماهنگ، به پهلو بچرخید. از پیچاندن ناگهانی کمر یا چرخاندن بالاتنه در حالی که لگن ثابت مانده است، خودداری کنید. اگر لازم است به سمت دیگر برگردید، حرکت را آهسته انجام دهید و در صورت نیاز از دست‌ها یا کمک همراه استفاده کنید.
نکته مهم: هنگام بلند شدن، دراز کشیدن یا چرخیدن، از حرکات ناگهانی و بلند کردن مستقیم بالاتنه از حالت خوابیده خودداری کنید. اگر درد شدیدی احساس کردید، حرکت را متوقف کنید و در صورت تداوم درد یا بروز علائم غیرعادی، با پزشک خود مشورت کنید.
علت دشواری خوابیدن بعد از سزارین چیست؟
خوابیدن بعد از سزارین ممکن است به دلیل درد محل برش، حساسیت عضلات شکم و دشواری تغییر وضعیت در تخت، سخت‌تر از حالت معمول باشد. در روزهای ابتدایی پس از جراحی، حتی چرخیدن به پهلو یا بلند شدن از تخت می‌تواند با احساس درد و کشیدگی همراه شود. علاوه بر این، تغییرات جسمی پس از زایمان و مراقبت از نوزاد نیز ممکن است کیفیت و مدت خواب مادر را تحت تأثیر قرار دهند.
مهم‌ترین دلایل دشواری خوابیدن بعد از سزارین عبارت‌اند از:
- درد و حساسیت محل برش: حرکت بدن یا تماس با محل جراحی ممکن است ناراحتی ایجاد کند.
- کشیدگی شکم هنگام چرخیدن در تخت: تغییر وضعیت می‌تواند عضلات اطراف محل برش را درگیر کند.
- سختی بلند شدن و تغییر وضعیت: ضعف و درد پس از جراحی ممکن است جابه‌جایی در تخت را دشوار کند.
- نیاز مکرر نوزاد به شیر خوردن و مراقبت: بیدار شدن‌های مکرر می‌تواند خواب مادر را مختل کند.
- خستگی جسمی بعد از جراحی: بدن برای بهبودی به استراحت کافی نیاز دارد.
- نفخ و ناراحتی شکمی: تجمع گاز در روده‌ها پس از جراحی ممکن است باعث احساس فشار و ناراحتی شود.
- اضطراب و تغییرات خلقی پس از زایمان: نگرانی درباره سلامت نوزاد و شرایط جدید زندگی می‌تواند به خواب رفتن را دشوار کند.
- محدودیت در انتخاب وضعیت خواب: مادر ممکن است به دلیل درد یا حساسیت محل برش، نتواند در وضعیت همیشگی خود بخوابد.
با انتخاب وضعیت خواب راحت، استفاده از بالش برای حمایت از بدن و رعایت روش صحیح بلند شدن از تخت، میتوان بخشی از این ناراحتی‌ها را کاهش داد. اگر درد شدید یا رو به افزایش است یا با تب، قرمزی فزاینده، ترشح از محل برش یا باز شدن زخم همراه میشود، باید با پزشک تماس بگیرید.
به نقل از NIH
در یکی از مطالعات انجام‌شده، پس از زایمان سزارین، مادرانی که در بیمارستان بستری بودند، به طور میانگین تنها ۴ ساعت خواب کامل (TST) و ۳۴٪ زمان بیداری پس از شروع خواب (WASO) داشتند. این در حالی است که مادران پس از زایمان طبیعی، که در خانه و پس از ترخیص از بیمارستان تحت نظارت بودند، ۶.۵ ساعت خواب کامل و تنها ۱۴٪ زمان بیداری پس از شروع خواب را تجربه کردند.
After cesarean birth, mothers averaged only about 4 hours TST with 34% WASO while still hospitalized, compared with 6.5 hours TST with 14% WASO for mothers after vaginal birth monitored in their home after hospital discharge.
تاثیر کیفیت خواب در بهبودی سزارین
آیا خواب به بهبودی سزارین کمک می‌کند؟ مهم است که بعد از سزارین، حرکت داشته باشید اما استراحت کافی نیز مهم است. اجازه دهید خانواده و دوستان در انجام کارهای روزانه به شما کمک کنند. زمانی که کودکتان می‌خوابد، استراحت کنید. برای چند هفته اول برای بهبودی سریع‌تر زخم بخیه و محل برش این عمل جراحی، بار سنگین‌تر از ۴ تا ۶ کیلوگرم بلند نکنید.
| حالت خوابیدن | شدت فشار وارده | نحوه بلند شدن از تخت |
| خوابیدن به پشت | بهترین حالت خوابیدن بعد از سزارین و کمترین فشار به عضلات شکم | کسی دستان شما را بگیرد و برای بلند شدن کمک کند یا از لبه‌های تخت یا دیوار کمک بگیرید. |
| خوابیدن به پهلو | به بخیه‌های سزارین و بخیه پرسی فشار مضاعفی وارد نمی‌شود. | استفاده از یک متکای کوچک برای مراقبت از پهلو و شکم. |
| خوابیدن به شکل شیب‌دار | مناسب؛ قسمت فوقانی بدن بالاتر از قسمت پایینی است. | استفاده از چندین متکا روی هم، تکیه به آن‌ها، شکم یا قفسه سینه به بالا. |
| خوابیدن به صورت نشسته | راحت نیست اما موقتی است. | روی یک مبل راحت بنشینید و از چند متکا برای لم دادن استفاده کنید. |
نحوه برخاستن از تخت (مشترک برای همه حالات): پاها را به سمت شکم خم کنید و به سمت لبه تخت غلت بزنید. پاهایتان را از تخت آویزان کنید و به آرامی بنشینید. اگر نیاز بود، با یک دست از محل بخیه حمایت کنید. این حرکات را آرام انجام دهید و از حرکات سریع و ناگهانی خودداری کنید.
مراقبت‌های لازم درمورد خوابیدن بعد از سزارین
خواب، یکی از موضوعاتی است که بعد از سزارین مورد توجه قرار می‌گیرد. به جز این‌که مادران باید بهترین نحوه خوابیدن بعد از سزارین را مطابق شرایط خاص خود انتخاب کنند، می‌توانند برخی از اقدامات را نیز پس از سزارین انجام دهند تا خواب بهتر و راحت‌تری را تجربه کنند و توان مراقبت از کودک خود را داشته باشند. فراموش نکنید که خوب خوابیدن مادر بعد از زایمان، به شدت در جریان شیر مادر و توانایی و حوصله او برای مراقبت از نوزاد اهمیت دارد.
- با صلاحدید پزشک بارداری و تا زمان لازم از داروهای مسکن مانند شیاف دیکلوفناک استفاده کنید تا درد کمتری را احساس کرده و راحت‌تر بخوابید. به طور کلی مراقبت های پس از زایمان سزارین را جدی بگیرید.
- فعال باشید و خیلی زود راه رفتن و پیاده‌روی را بعد از زایمان شروع کنید. داشتن فعالیت باعث گردش خون بهتر و در نتیجه خواب شبانه راحت تر می شود.
- تمرینات و حرکات سبک ورزش انجام دهید تا به این ترتیب گردش خون را تقویت، استرس را کم و قدرت ماهیچه‌های‌تان را بازگردانید و تنظیم کنید.
- از یک رژیم غذایی متعادل پیروی کنید. ویتامین c و امگا 3 را در رژیم غذایی خود قرار دهید تا هم بهتر بخوابید و هم عمل سزارین با سرعت بیشتری بهبود پیدا کند.
- آب خوردن را فراموش نکنید. به اندازه کافی آب بخورید و فیبر را در رژیم غذایی خود وارد کنید تا به یبوست مبتلا نشوید و خواب بهتری داشته باشید.
مضرات خوابیدن روی شکم بعد از سزارین
خوابیدن روی شکم، بدترین نحوه خوابیدن بعد از سزارین است که ممکن است به صورت ناخودآگاه و در هنگام خواب پیش بیاید. باید بدانید که این شکل از خوابیدن باعث میشود که محل بخیه و برش سزارین دردناک شود و فشار مضاعفی را تحمل کنید. خوابیدن روی شکم بعد از سزارین، تنها زمانی ممکن است که زخم سزارین به‌طور کامل بهبود پیدا کرده باشد و وضعیت بدنی مادر به وضعیت عادی برگشته باشد. می‌توانید برای بهبودی سریع‌تر و جلوگیری از عفونت زخم سزارین، روش درمان خانگی عفونت زخم سزارین را امتحان کنید.
به هر حال، سزارین یک عمل جراحی تهاجمی است که بخشی از بدن به صورت عمیق برش داده میشود. طبیعتاً برای این‌که بهبودی کامل یا نسبی حاصل شود، زمان لازم باید سپری شود. بنابراین توصیه می‌کنیم که خونسرد و صبور باشید، آستانه تحمل خود را بالا ببرید و برای پیدا کردن یک وضعیت راحت برای خوابیدن، به شرایط خاص خود توجه کنید.
نحوه خوابیدن بعد از سزارین، بسته به شرایط بدنی هرکس می‌تواند متفاوت باشد اما این تفاوت، آن‌قدر زیاد نیست که خواب راحت و آسوده را مختل کند. به عنوان یک مادر باردار، باید برای تجربه روزهای نسبتاً سختی که در ماه‌های اولیه بعد از تولد نوزاد خود خواهید داشت، آماده باشید.
مراقب بیماری انسداد خواب یا انسداد OSA باشید
گاهی با وجود این‌که مادر، تمام قوانین وضعیت صحیح خوابیدن بعد از سزارین را رعایت می‌کند، نمی‌تواند خواب راحتی را تجربه کند. ممکن است این مشکل به دلیل بیماری انسداد خواب یا انسداد OSA باشد. در این بیماری، با وجود این‌که نحوه خوابیدن بعد از سزارین صحیح است، خواب راحت برای مادر امکان‌پذیر نیست زیرا مجاری هوا به دلیل افزایش سطح هورمون‌ها و حجم شکم، نمی‌تواند به صورت یکنواخت عمل کند، در نتیجه خوابیدن راحت امکان‌پذیر نیست. این مشکل را باید پزشک تشخیص دهد و برای رفع آن اقدامات لازم را انجام دهد.
نکات پایانی
گاهی با وجود این‌که مادر، تمام قوانین وضعیت صحیح خوابیدن بعد از سزارین را رعایت می‌کند، نمی‌تواند خواب راحتی را تجربه کند. ممکن است این مشکل به دلیل بیماری انسداد خواب یا انسداد OSA باشد. در این بیماری، با وجود این‌که نحوه خوابیدن بعد از سزارین صحیح است، خواب راحت برای مادر امکان‌پذیر نیست زیرا مجاری هوا به دلیل افزایش سطح هورمون‌ها و حجم شکم، نمی‌تواند به صورت یکنواخت عمل کند، در نتیجه خوابیدن راحت امکان‌پذیر نیست. این مشکل را باید پزشک تشخیص دهد و برای رفع آن اقدامات لازم را انجام دهد.
منبع :
سوالات متداول
یک علت مهم سردرد بعد از سزارین بیحسی اسپینال است و درمان آن این است که مایعات فراوان بخورید، روزی دو تا سه فنجان نسکافه استفاده کنید ولی اگر بهتر نشد حتما به پزشک مراجعه کنید.
یک هفته تا ده روز بعد از سزارین می‌توانید به پهلو بخوابید.
بله می‌توانید و حتماً باید راه بروید و هیچ محدودیتی ندارید معمولاً یک هفته تا ده روز بعد از سزارین هم می‌توانید به کارهای روزمره برسید. بخیه‌ها را هشت تا ده روز بعد میکشند.
علت خارش بخیه‌ها ممکن است نخ بخیه باشد یا ممکن است خشکی هم باشد. یکم ناحیه را با ویتامین آ کرم اوره چرب کنید. بعد از سزارین اگر مشکل یا درد نداری و خودتان راحت هستید می‌توانید به پهلو بخوابید اما از یک هفته تا ده روز بعد از سزارین خوابیدن به پهلو نباید مشکلی داشته باشد.
پس از عمل سزارین، بهترین حالت خوابیدن به پهلو است. این روش فشار کمتری به محل بخیه وارد می‌کند و گردش خون را بهبود می‌بخشد. همچنین می‌توانید با کمک یک بالش بین زانوها، وضعیت راحت‌تری داشته باشید. خوابیدن به پشت نیز توصیه میشود، اما از خوابیدن روی شکم جدا خودداری کنید.
معمولاً تفاوتی ندارد و می‌توانید به هر سمتی که راحت‌تر هستید بخوابید. مهم است که این وضعیت باعث درد یا کشیدگی محل برش نشود.
بله، در صورت راحتی می‌توانید به پهلو به نوزادتان شیر بدهید. مطمئن شوید که بینی نوزاد آزاد است و تنفس او محدود نمی‌شود. پس از پایان شیردهی، نوزاد را به پشت و روی سطح صاف و سفت محل خواب خودش قرار دهید.
زمان مشخصی برای همه مادران وجود ندارد. معمولاً با کاهش درد و بهبود زخم طی چند هفته، خوابیدن در وضعیت‌های مختلف راحت‌تر میشود. برای خوابیدن روی شکم یا هر وضعیتی که به محل برش فشار وارد می‌کند، تا زمان بهبودی کافی و رفع ناراحتی صبر کنید و در صورت تداوم درد، با پزشک مشورت کنید.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.