6 درمان سرما خوردگی در کودکان زیر یکسال+معرفی بهترین داروها

سرماخوردگی در کودکان زیر یک سال یکی از نگرانی‌های رایج والدین است، اما در بیشتر موارد، این بیماری با مراقبت‌های حمایتی و گذشت زمان بهبود پیدا می‌کند و همیشه نیاز به مصرف دارو یا آنتی‌بیوتیک ندارد. اقداماتی مانند تمیز کردن بینی، تأمین مایعات کافی، ادامه شیردهی، استراحت و ایجاد شرایط مناسب برای تنفس راحت‌تر می‌توانند به کاهش علائم و بهتر شدن حال نوزاد کمک کنند.

با این حال، نوزادان زیر یک سال به دلیل کامل نبودن سیستم ایمنی و حساس‌تر بودن بدنشان، نیاز به توجه بیشتری دارند. در برخی شرایط ممکن است پزشک پس از بررسی علائم، درمان دارویی خاصی را توصیه کند. بنابراین، شناخت روش‌های ایمن برای مراقبت از کودک، آشنایی با داروهای مجاز و غیرمجاز و تشخیص علائمی که نیاز به مراجعه به پزشک دارند، اهمیت زیادی دارد. در این مقاله، بهترین روش‌های درمان سرماخوردگی کودکان زیر یک سال و نکات مهم مراقبتی را بررسی می‌کنیم.

پادکست خلاصه مقاله 6 درمان سرما خوردگی در کودکان زیر یکسال:

با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیام‌های مشاوره‌ تخصصی دریافت کنید و با توصیه‌های تغذیه‌ای و دستور پخت‌های مناسب، تغذیه سالم‌تری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازی‌های مناسب و آزمون‌های دوره‌ای به تقویت هوش و مهارت‌های فرزندتان کمک کنید.

علت سرماخوردگی در کودکان زیر یک سال

سرماخوردگی در کودکان زیر یک سال معمولاً به دلیل ورود ویروس‌ها به دستگاه تنفسی ایجاد می‌شود. بیش از ۲۰۰ نوع ویروس می‌توانند باعث سرماخوردگی شوند، اما راینوویروس‌ها (Rhinoviruses) از شایع‌ترین عوامل آن هستند. این ویروس‌ها از طریق قطرات تنفسی هنگام عطسه و سرفه، تماس دست آلوده با بینی و دهان یا تماس با وسایل آلوده منتقل می‌شوند.

نوزادان زیر یک سال بیشتر از کودکان بزرگ‌تر در معرض سرماخوردگی قرار دارند، زیرا سیستم ایمنی آن‌ها هنوز در حال تکامل است و بدنشان تجربه کمتری برای مقابله با بسیاری از ویروس‌ها دارد. همچنین نوزادان معمولاً اشیای مختلف را لمس کرده و به دهان می‌برند که می‌تواند احتمال انتقال ویروس را افزایش دهد.

مهم‌ترین عوامل افزایش‌دهنده خطر سرماخوردگی در نوزادان

• تماس با افراد مبتلا به سرماخوردگی : یکی از شایع‌ترین راه‌های انتقال سرماخوردگی، تماس نزدیک با فرد بیمار است. اعضای خانواده، خواهر یا برادر بزرگ‌تر و افرادی که از نوزاد مراقبت می‌کنند، ممکن است ویروس را حتی بدون داشتن علائم شدید منتقل کنند.
• حضور در محیط‌های شلوغ : مهدکودک، مهمانی‌ها یا مکان‌هایی که افراد زیادی در آن حضور دارند، احتمال تماس نوزاد با ویروس‌های تنفسی را افزایش می‌دهد.
• سیستم ایمنی نابالغ : سیستم دفاعی بدن نوزادان هنوز به‌طور کامل رشد نکرده است؛ به همین دلیل ممکن است در سال اول زندگی چندین بار دچار سرماخوردگی شوند. این موضوع معمولاً بخشی از روند طبیعی تقویت سیستم ایمنی کودک است.
• لمس کردن وسایل آلوده : ویروس‌های سرماخوردگی می‌توانند برای مدتی روی برخی سطوح باقی بمانند. لمس اسباب‌بازی‌ها، دستگیره‌ها یا وسایل آلوده و سپس تماس دست با چشم، بینی یا دهان می‌تواند باعث انتقال بیماری شود.
• تغییرات آب‌وهوایی و فصل سرما : هوای سرد به‌تنهایی باعث سرماخوردگی نمی‌شود، اما در فصل‌های سرد سال، افراد بیشتر در فضاهای بسته حضور دارند و تماس نزدیک‌تر باعث افزایش انتقال ویروس‌ها می‌شود.

نکته مهم: سرماخوردگی کودکان زیر یک سال معمولاً به دلیل سرد شدن بدن یا خوابیدن در هوای خنک ایجاد نمی‌شود؛ عامل اصلی بیماری، ورود ویروس به بدن است. با این حال، حفظ دمای مناسب محیط و جلوگیری از قرار گرفتن نوزاد در معرض هوای بسیار سرد می‌تواند به راحتی و سلامت او کمک کند.

با اپلیکیشن گهواره، هر هفته در جریان تغییرات و نیازهای کودکت قرار بگیر.هر روز یک پیام مشاور متناسب با سن کودکت دریافت کن. قد و وزن کودکت رو هر ماه وارد کن تا بهت بگیم رشد کودکت مناسب هست یا نه.

نصب اپلیکیشن گهواره

علائم سرماخوردگی در کودکان زیر یکسال

علائم سرماخوردگی در کودکان زیر یک سال و نوزادان معمولاً حدود ۱ تا ۳ روز پس از تماس با ویروس ظاهر می‌شوند. علائم در بسیاری از کودکان طی چند روز اول شدت بیشتری پیدا می‌کنند و معمولاً بدون عارضه خاص، طی ۷ تا ۱۰ روز بهبود می‌یابند؛ هرچند برخی نشانه‌ها مانند سرفه یا گرفتگی بینی ممکن است مدت بیشتری ادامه داشته باشند.

به نقل از Mayo Clinic

سرماخوردگی معمولاً با آبریزش بینی شروع می‌شود. سپس عطسه و تب خفیف بروز می‌کند. بعد از آن، ترشحات بینی ممکن است غلیظ‌تر شوند و رنگ آن‌ها به زرد یا سبز تغییر کند.

A common cold often begins with a runny nose. Then comes sneezing and a mild fever. After that, mucus from the nose may become thicker and change to yellow or green.

از آنجا که نوزادان نمی‌توانند احساس ناراحتی خود را بیان کنند، توجه به تغییرات رفتار، میزان شیر خوردن و الگوی خواب آن‌ها اهمیت زیادی دارد. مهم‌ترین علائم سرماخوردگی در کودکان زیر یک سال شامل موارد زیر است:

• آبریزش بینی و ترشحات بینی

آبریزش بینی در نوزادان یکی از شایع‌ترین علائم سرماخوردگی است. ترشحات بینی در ابتدا معمولاً شفاف و رقیق هستند، اما ممکن است بعد از چند روز غلیظ‌تر شوند و رنگ آن‌ها به زرد یا سبز تغییر کند. تغییر رنگ ترشحات به‌تنهایی به معنی نیاز به آنتی‌بیوتیک نیست و معمولاً بخشی از روند طبیعی مقابله بدن با ویروس است.

• گرفتگی بینی

گرفتگی بینی یکی از آزاردهنده‌ترین علائم سرماخوردگی در نوزادان است، زیرا نوزادان بیشتر از راه بینی تنفس می‌کنند. گرفتگی بینی می‌تواند باعث سخت‌تر شدن شیر خوردن، بی‌قراری و اختلال در خواب شود.

• عطسه

عطسه کردن یکی از واکنش‌های طبیعی بدن برای خارج کردن ترشحات و عوامل تحریک‌کننده از مجاری تنفسی است و در روزهای ابتدایی سرماخوردگی شایع است.

• سرفه

سرفه به بدن کمک می‌کند ترشحات موجود در مسیر تنفسی را خارج کند. در برخی نوزادان، سرفه ممکن است باعث بیدار شدن از خواب یا حتی استفراغ خفیف پس از سرفه شود. اگر سرفه شدید، مداوم یا همراه با مشکل تنفسی باشد، باید توسط پزشک بررسی شود.

• تب خفیف تا متوسط

تب در روزهای ابتدایی سرماخوردگی، به‌خصوص در نوزادان، ممکن است ایجاد شود. تب یکی از واکنش‌های طبیعی بدن برای مقابله با عفونت است، اما تب در نوزادان زیر سه ماه اهمیت بیشتری دارد و در صورت مشاهده باید با پزشک مشورت شود.

• گلودرد یا مشکل در بلع

التهاب گلو ممکن است باعث شود نوزاد هنگام شیر خوردن بی‌قرار شود، کمتر شیر بخورد یا زودتر از معمول مکیدن را متوقف کند.

• بی‌قراری و گریه بیشتر از معمول

احساس ناراحتی ناشی از گرفتگی بینی، تب، خستگی یا بدن‌درد می‌تواند باعث شود نوزاد بیشتر گریه کند و آرام کردن او دشوارتر شود.

• کاهش اشتها یا کمتر شیر خوردن

گرفتگی بینی و احساس ناخوشی ممکن است باعث کاهش میل نوزاد به شیر خوردن شود. با این حال، ادامه دریافت شیر مادر یا شیر خشک برای جلوگیری از کم‌آبی بدن اهمیت زیادی دارد.

• اختلال در خواب

سرفه، گرفتگی بینی، تب یا احساس ناراحتی می‌تواند باعث شود نوزاد بیشتر از خواب بیدار شود یا خواب آرامی نداشته باشد.

• خس‌خس یا صدای گرفته بینی هنگام تنفس

گاهی تجمع ترشحات در بینی باعث ایجاد صدای گرفته هنگام تنفس می‌شود. اما اگر خس‌خس از قفسه سینه شنیده شود، تنفس سریع باشد یا کودک برای نفس کشیدن تلاش کند، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

• اشک‌ریزش چشم

برخی ویروس‌های سرماخوردگی می‌توانند باعث تحریک چشم‌ها و افزایش اشک‌ریزش شوند. اگر ترشح چرکی چشم یا قرمزی شدید وجود داشته باشد، بهتر است پزشک آن را بررسی کند.

• احساس خستگی، بی‌حالی و کاهش فعالیت

کودک مبتلا به سرماخوردگی ممکن است انرژی کمتری داشته باشد و کمتر بازی کند. استراحت بیشتر در دوران بیماری طبیعی است، اما بی‌حالی شدید یا واکنش‌پذیری کم نیاز به بررسی پزشک دارد.

• استفراغ خفیف پس از سرفه

در برخی نوزادان، سرفه‌های شدید یا وجود ترشحات پشت حلق می‌تواند باعث تحریک معده و استفراغ خفیف شود. اگر استفراغ مکرر باشد یا کودک نتواند شیر را نگه دارد، باید با پزشک مشورت شود.

• اسهال خفیف

برخی عفونت‌های ویروسی تنفسی ممکن است همراه با علائم گوارشی خفیف مانند تغییر در دفع مدفوع یا اسهال خفیف باشند. اسهال شدید، مدفوع سبز لجنی نوزاد، وجود خون در مدفوع یا نشانه‌های کم‌آبی نیاز به بررسی پزشکی دارد.

نکته: درمان سرماخوردگی کودکان زیر یک سال معمولاً بر کاهش علائم و مراقبت حمایتی تمرکز دارد و در بسیاری از موارد نیازی به داروهای سرماخوردگی یا آنتی‌بیوتیک نیست. با این حال، اگر علائم شدید باشند یا پزشک احتمال عفونت دیگری را مطرح کند، ممکن است درمان اختصاصی تجویز شود.

* مقاله قویترین داروی گیاهی ضد سرفه کودکان را مطالعه کنید.

چه زمانی باید نگران علائم سرماخوردگی کودک باشید؟

سرماخوردگی یک عفونت ویروسی خفیف و محدودشونده در دستگاه تنفسی است که در بیشتر موارد با مراقبت مناسب و گذشت زمان برطرف می‌شود. کودکان، به‌خصوص در سال‌های ابتدایی زندگی، به دلیل کامل نبودن سیستم ایمنی و نداشتن ایمنی کافی در برابر بسیاری از ویروس‌ها، بیشتر در معرض سرماخوردگی قرار دارند. به‌طور میانگین، کودکان زیر ۶ سال ممکن است سالانه چندین بار، به‌ویژه در فصل‌های سرد سال، دچار سرماخوردگی شوند.

در حال حاضر درمانی که بتواند ویروس سرماخوردگی را از بین ببرد یا از آن پیشگیری کند وجود ندارد و آنتی‌بیوتیک‌ها نیز برای سرماخوردگی ویروسی مؤثر نیستند. درمان سرماخوردگی کودکان زیر یک سال معمولاً بر کاهش علائم، راحت‌تر شدن تنفس، تأمین مایعات کافی و مراقبت حمایتی تمرکز دارد. در برخی شرایط، پزشک ممکن است برای کنترل علائم یا درمان عوارض احتمالی، داروی مناسب تجویز کند.

از آنجا که نوزادان زیر یک سال حساس‌تر هستند، والدین باید علاوه بر علائم معمول سرماخوردگی، به وضعیت کلی کودک نیز توجه کنند. اگر هر یک از نشانه‌های زیر مشاهده شد، بهتر است با پزشک مشورت کنید:

• تب در نوزادان

تب در نوزادان کم‌سن اهمیت بیشتری دارد. اگر نوزاد زیر ۳ ماه دچار تب شود، باید توسط پزشک بررسی شود. همچنین تب بالا، تب مداوم (برای مثال تب بالای 38.4 بیشتر از ۳ روز) یا همراه شدن تب با بی‌حالی و کاهش اشتها نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

• تغییر رفتار یا کاهش هوشیاری کودک

خواب بیشتر هنگام بیماری طبیعی است، اما اگر کودک بیش از حد بی‌حال باشد، به سختی بیدار شود، واکنش همیشگی را نشان ندهد یا رفتار او به‌طور واضح تغییر کند، باید علت بررسی شود.

• سخت نفس کشیدن یا افزایش سرعت تنفس

اگر کودک برای نفس کشیدن تلاش می‌کند، تنفس او سریع شده، قفسه سینه هنگام تنفس فرو می‌رود، خس‌خس شدید دارد یا رنگ لب‌ها و پوست اطراف دهان تغییر می‌کند، نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.

• کاهش شیر خوردن یا امتناع طولانی از خوردن و آشامیدن

گرفتگی بینی ممکن است باعث شود نوزاد کمتر شیر بخورد، اما اگر کودک برای مدت طولانی تمایلی به شیر خوردن ندارد، تعداد پوشک‌های خیس کاهش پیدا کرده یا نشانه‌هایی از کم‌آبی مانند خشکی دهان دیده می‌شود، باید با پزشک مشورت شود.

• طولانی شدن یا بدتر شدن علائم سرماخوردگی

اگر علائم به جای بهتر شدن شدیدتر شوند، گرفتگی بینی بیشتر از حدود ۱۰ روز ادامه پیدا کند یا پس از یک دوره بهبود دوباره علائم شدید برگردند، ممکن است نشانه یک عفونت دیگر یا عارضه سرماخوردگی باشد.

• قرمزی چشم یا ترشحات غیرطبیعی چشم

آبریزش چشم نوزاد ممکن است همراه سرماخوردگی دیده شود، اما قرمزی شدید چشم، تورم یا خروج ترشحات زرد و چرکی نیاز به بررسی پزشک دارد.

• علائم عفونت گوش

برخی کودکان پس از سرماخوردگی دچار عفونت گوش می‌شوند. گریه هنگام دراز کشیدن، بی‌قراری، لمس یا کشیدن گوش، کاهش شنوایی یا تب می‌تواند از نشانه‌های این مشکل باشد و نیاز به معاینه پزشک دارد.

• سرفه طولانی‌مدت یا شدید

سرفه ممکن است حتی بعد از بهبود سایر علائم سرماخوردگی مدتی باقی بماند، اما اگر سرفه شدید باشد، باعث اختلال در خواب و شیر خوردن شود یا برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، بهتر است کودک توسط پزشک بررسی شود.

• نکته مهم برای والدین

در بیشتر موارد، سرماخوردگی کودکان زیر یک سال با مراقبت‌های ساده در خانه بهتر می‌شود؛ اما در این سن، حال عمومی کودک مهم‌تر از تعداد علائم سرماخوردگی است. میزان شیر خوردن، هوشیاری، تنفس و تعداد پوشک‌های خیس، معیارهای مهمی برای بررسی وضعیت کودک هستند. اگر احساس می‌کنید رفتار یا وضعیت کودک با حالت معمول او تفاوت دارد، بهتر است برای اطمینان از پزشک کمک بگیرید.

درمان سرماخوردگی در کودکان زیر یکسال

در بیشتر موارد، سرماخوردگی کودکان زیر یک سال یک بیماری ویروسی است و با مراقبت مناسب در خانه بهبود پیدا می‌کند. هدف اصلی درمان، از بین بردن ویروس نیست؛ بلکه کاهش علائم، راحت‌تر شدن تنفس، جلوگیری از کم‌آبی بدن و کمک به استراحت بهتر نوزاد است.

بسیاری از داروهای رایج سرماخوردگی که برای بزرگسالان استفاده می‌شوند، برای نوزادان مناسب نیستند و ممکن است عوارضی ایجاد کنند. بنابراین، مصرف هرگونه داروی سرماخوردگی، ضدسرفه، آنتی‌هیستامین یا ضداحتقان در کودکان زیر یک سال باید تنها با نظر پزشک انجام شود.

درمان سرماخوردگی نوزاد زیر ۶ ماه

نوزادان زیر ۶ ماه حساس‌تر هستند و حتی علائم ساده مانند گرفتگی بینی می‌تواند شیر خوردن و خواب آن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. در این گروه سنی، درمان بیشتر بر مراقبت‌های حمایتی تمرکز دارد و مصرف دارو فقط در شرایط خاص و با تشخیص پزشک انجام می‌شود.

درمان‌های حمایتی و راهکارهای خانگی درمان سرماخوردگی کودکان زیر ۶ ماه

• ادامه شیردهی و تأمین مایعات کافی

اگر نوزاد با شیر مادر تغذیه می‌شود، شیردهی را ادامه دهید. شیر مادر علاوه بر تأمین مایعات مورد نیاز، حاوی ترکیباتی است که به حمایت از سیستم ایمنی نوزاد کمک می‌کند. اگر نوزاد شیر خشک مصرف می‌کند، طبق برنامه معمول به او شیر بدهید.

• تخلیه گرفتگی و ترشحات بینی

گرفتگی بینی یکی از آزاردهنده‌ترین علائم سرماخوردگی در نوزادان است، زیرا نوزاد برای شیر خوردن و تنفس راحت‌تر به مسیر بینی باز نیاز دارد. استفاده از قطره یا اسپری سالین (محلول آب‌نمک استریل) و سپس تخلیه آرام ترشحات با پوآر می‌تواند به باز شدن بینی کمک کند.

بهتر است تخلیه بینی را قبل از شیر خوردن و خواب انجام دهید تا نوزاد راحت‌تر نفس بکشد.

• استفاده از دستگاه بخور سرد

افزایش رطوبت هوا با دستگاه بخور سرد می‌تواند خشکی و تحریک مجاری تنفسی را کاهش دهد. دستگاه باید مرتب تمیز شود تا محل تجمع قارچ و باکتری نشود.

• استراحت و ایجاد محیط مناسب

اتاق نوزاد را آرام، با دمای مناسب و بدون دود و مواد تحریک‌کننده نگه دارید. استراحت کافی به بدن کمک می‌کند روند بهبود را بهتر طی کند.

درمان سرماخوردگی نوزاد زیر ۶ ماه با دارو

در نوزادان زیر ۶ ماه، برای کاهش علائم سرماخوردگی نوزاد بیشتر داروهای سرماخوردگی بدون نسخه توصیه نمی‌شوند. داروهایی مانند:

• شربت‌های ضدسرفه
• داروهای ترکیبی سرماخوردگی
• ضداحتقان‌های بینی یا خوراکی
• آنتی‌هیستامین‌ها مثل شربت کتوتیفن برای کودکان

نباید بدون تجویز پزشک استفاده شوند، زیرا ممکن است باعث عوارضی مانند خواب‌آلودگی شدید، مشکلات تنفسی یا سایر عوارض ناخواسته شوند.

• در صورت تب یا ناراحتی ناشی از بیماری، پزشک ممکن است بر اساس سن و وزن نوزاد، داروی مناسب مانند تب‌بر را تجویز کند.
• استفاده از استامینوفن برای نوزادان زیر ۳ ماه نیز باید فقط با نظر پزشک باشد.
• آنتی‌بیوتیک نیز برای سرماخوردگی معمولی مؤثر نیست، زیرا عامل اصلی بیماری ویروس‌ها هستند و فقط در صورت تشخیص عفونت باکتریایی ممکن است تجویز شود.

* مقاله شربت تب بر کودکان را مطالعه کنید.

درمان سرماخوردگی نوزاد ۶ تا ۱۲ ماه

در نوزادان ۶ تا ۱۲ ماه نیز بیشتر موارد سرماخوردگی بدون نیاز به داروهای خاص و با مراقبت مناسب بهبود پیدا می‌کنند. با این حال، کودک ممکن است به دلیل شروع غذای کمکی، دندان درآوردن یا تماس بیشتر با محیط، علائم متفاوتی نشان دهد.

درمان‌های حمایتی و راهکارهای خانگی درمان سرماخوردگی کودکان ۶ تا ۱۲ ماه

• شست‌وشوی بینی و تخلیه ترشحات

استفاده از قطره سالین و پاک کردن ترشحات بینی همچنان یکی از مؤثرترین روش‌ها برای کاهش گرفتگی بینی است. این کار به‌خصوص قبل از خواب و غذا خوردن می‌تواند به تنفس بهتر کودک کمک کند.

• تأمین مایعات و ادامه تغذیه مناسب

ادامه شیر مادر یا شیر خشک اهمیت زیادی دارد. در کودکان بالای ۶ ماه که غذای کمکی دریافت می‌کنند، می‌توان طبق توصیه پزشک و متناسب با سن کودک، مایعات و غذاهای مناسب را ادامه داد.

• کنترل تب و ناراحتی کودک

اگر تب یا بدن‌درد باعث بی‌قراری کودک شده باشد، پزشک ممکن است داروی تب‌بر مناسب وزن کودک را توصیه کند.

• استفاده از بخور سرد و تنظیم محیط خواب

هوای مرطوب، کاهش عوامل تحریک‌کننده مانند دود و عطرهای قوی و داشتن محیط خواب آرام می‌تواند به کاهش علائم کمک کند.

• استراحت و تماس آرام با کودک

آغوش گرفتن، آرام کردن کودک و حفظ برنامه خواب تا حد امکان، به کاهش بی‌قراری هنگام بیماری کمک می‌کند.

درمان سرماخوردگی کودکان ۶ تا ۱۲ ماه با دارو

در این سن نیز مصرف خودسرانه داروهای سرماخوردگی توصیه نمی‌شود. بسیاری از شربت‌های ضدسرفه، خلط‌آورها و داروهای ترکیبی سرماخوردگی برای کودکان کم‌سن سود قابل توجهی ندارند و ممکن است عوارض ایجاد کنند.

• داروهای تب‌بر

در صورت نیاز و با توجه به سن و وزن کودک، پزشک ممکن است داروهایی مانند استامینوفن را توصیه کند. ایبوپروفن معمولاً برای کودکان بالای ۶ ماه قابل استفاده است، اما مقدار و شرایط مصرف باید با نظر پزشک یا طبق دستور دارویی مناسب وزن کودک باشد.

• داروهای ضدسرفه و خلط‌ آورها

داروهایی مانند دکسترومتورفان و گایافنزین معمولاً برای کودکان کم‌سن بدون تجویز پزشک توصیه نمی‌شوند؛ زیرا شواهد کافی درباره اثربخشی آن‌ها در این گروه سنی وجود ندارد و ممکن است عوارض ایجاد کنند.

• داروهای ضداحتقان بینی

داروهای ضداحتقان خوراکی یا قطره‌های بینی مانند فنیل‌افرین برای نوزادان توصیه نمی‌شوند، مگر در شرایط خاص و با تجویز پزشک.

درمان سرماخوردگی کودکان زیر یک سال بیشتر از آنکه به مصرف دارو وابسته باشد، به مراقبت صحیح، پاک نگه داشتن بینی، دریافت مایعات کافی و زیر نظر داشتن علائم خطر بستگی دارد. اگر کودک دچار مشکل تنفسی، تب مداوم، بی‌حالی، کاهش شدید شیر خوردن یا بدتر شدن علائم شد، باید توسط پزشک بررسی شود.

داروهای بدون نسخه برای درمان سرماخوردگی کودکان

ین دسته از داروها بدون نیاز به نسخه پزشک در داروخانه‌ها قابل تهیه هستند. با این حال، پزشکان مصرف آن‌ها را برای کودکان زیر ۶ سال توصیه نمی‌کنند. در صورت استفاده برای کودکان بالای ۶ سال، به منظور جلوگیری از عوارض خطرناک، از مصرف هم‌زمان چند دارو خودداری کنید. برای اطلاع از دوز مناسب، نحوه مصرف، عوارض احتمالی و شرایط نگهداری، حتماً با پزشک مشورت کرده یا بروشور دارو را به‌دقت مطالعه کنید.

1. مسکن و تب‌بر‌ها شامل شربت و شیاف استامینوفن نوزادان و شربت ایبوپروفن کودکان ( در مورد شیاف استامینوفن 125 در این مقاله بیشتر بخوانید)
2. شربت‌های ضدسرفه‌ کودکان مانند شربت دکسترومتورفان
3. خلط‌آورها مثل اکسپکتورانت‌، شربت گایافنزین و شربت برم‌هگزین برای کودکان
4. انواع آنتی‌هیستامین‌ برای کودکان مانند شربت ستیریزین و دیفن‌هیدرامین کامپاند برای کودکان
5. ضداحتقان‌های خوراکی مثل فنیل‌افرین و ضداحتقان‌های موضعی مثل قطره فنیل‌افرین؛ شواهدی مبنی‌بر اثر این دارو‌ها در کودکان زیر 12 سال موجود نیست
6. در کودکان زیر 12 سال، به جز مسکن و تب‌بر‌ها، از دادن دارو‌های بدون نسخه برای درمان سرماخوردگی کودکان پرهیز کنید اما در نوجوانان بالای 12 سال، ضداحتقان‌ها می‌توانند علائم ناشی از گرفتگی بینی را کاهش دهند؛
7. شربت کوریزان (corizan) 

بهتر است در مورد اینکه برای سرماخوردگی کودکان چه شربتی خوبه با پزشک مشورت کنید.

*مقاله شربت دیفن هیدرامین برای کودکان برای چیست را مطالعه کنید.

درمان علامتی از طریق دارو

همان‌طور که گفتیم، علائم ناشی از سرماخوردگی کودکان به جز در مواردی که باعث بی‌قراری، آزار کودک یا هریک از افراد خانواده شود، نیازی به درمان ندارد. انتخاب این داروها براساس منافع و معایب آن‌ها در هر گروه سنی متفاوت است.

بی‌قراری ناشی از تب

برای پایین‌آوردن تب در روزهای اول بیماری از شربت استامینوفن کودکان (برای کودکان بالای 3 ماه و در کودکان کوچک‌تر با تجویز پزشک) یا ایبوپروفن (در کودکان بالای6 ماه) استفاده می‌شود. برای کسب اطلاعات بیشتر، می‌توانید به مقاله مربوط به تب‌برها مراجعه کنید. از مصرف هم‌زمان چند تب‌بر خودداری نمایید، مگر اینکه پزشک توصیه کرده باشد، زیرا ممکن است اثرات آن‌ها را تشدید کند.

توجه کنید که مصرف همزمان استامینوفن با غذاهای سرشار از کربوهیدرات (غلات، برنج و ...)، جذب استامینوفن را به تاخیر می‌اندازد.

* مقاله شربت سرماخورگی کودکان زیر ۲ سال را مطالعه کنید.

علائم مربوط بینی

این علائم شامل التهاب، گرفتگی بینی و آبریزش بینی است. گرفتگی کامل بینی می‌تواند آزاردهنده‌ترین علامت سرماخوردگی در نوزادان یا کودکان در سنین پایین باشد. در اغلب موارد هیچ دارویی تجویز نمی‌شود.

در مرحله اول توصیه می‌کنیم که برای بهبود این موارد از درمان‌های حمایتی مانند قطره سالین بینی، تخلیه ترشحات، نوشیدن مایعات کافی و بخور سرد استفاده کنید. اگر علائم برطرف نشد، در مرحله بعد می‌توانید براساس سن کودک از داروهای زیر استفاده کنید:

زیر 6 سال

در این‌ سن، حتی اگر علی‌رغم درمان‌های حمایتی، علائم رفع نشد، افزایش دفعات تخلیه و استفاده از قطره سالین را پیشنهاد می‌کنیم. از ضداحتقان‌های بدون نسخه، در کودکان زیر 6 سال، به دلیل موثر نبودن و خطر عوارض جانبی استفاده نمی‌شود.

6-12 سال

در این گروه هم توصیه به افزایش دفعات درمان‌های حمایتی است و استفاده از ضداحتقان‌ها توصیه نمی‌شود اما درصورت تشخیص پزشک، داروی ایپراتروپیوم بروماید (نیاز به نسخه) تجویز می‌شود. مطالعات اخیر نشان می‌دهد این دارو بیشتر در آبریزش بینی موثر است نه گرفتگی بینی.

بالای 12 سال

برای رفع علائمی که به درمان‌های حمایتی پاسخ نمی‌دهند، ضداحتقان‌های خوراکی ( مانند فنیل‌افرین) و ضداحتقان‌های موضعی (مانند اکسی‌متازولین، زایلومتازولین و فنیل‌افرین) و ایپراتروپیوم تجویز می‌شود.

اگر مشکلات بینی پس از درمان دارویی رفع نشد، ممکن است مربوط به اختلالی غیر از سرماخوردگی باشد. پس حتماً به پزشک مراجعه کنید.

درمان‌های حمایتی و راهکارهای خانگی درمان سرماخوردگی کودکان

همان‌طور که اشاره شد، بخش اصلی درمان سرماخوردگی کودکان در خانه و توسط مادر انجام می‌شود. در ادامه، چند پیشنهاد برای تسریع روند بهبود سرماخوردگی کودکان ارائه می‌کنیم.

• مصرف کافی مایعات

مصرف کافی مایعات به کاهش ترشحات و تسکین مخاط تنفسی کمک می‌کند، اما از دادن مایعات بیش از حد به کودک خودداری کنید. انواع آبمیوه‌های طبیعی و شربت عسل و لیمو گزینه‌های مناسبی هستند. نوشیدن مایعات گرم مانند چای، شیر گرم یا سوپ مرغ، اثر مناسبی بر بهبود دستگاه تنفسی، افزایش جریان ترشحات بینی و بهبود گرفتگی آن دارد. به خاطر داشته باشید نوشیدنی‌هایی که به نوزاد یا کودک می‌دهید، باید متناسب با سن او باشند. به عنوان مثال، نوزادان زیر شش ماه که فقط شیر مادر یا شیر خشک مصرف می‌کنند، نباید نوشیدنی‌های دیگر دریافت کنند. همچنین مصرف عسل برای کودکان زیر یک سال ممنوع است.

• تخلیه ترشحات بینی و قطره‌های سالین بینی

قطره‌های آب‌نمک یا سالین بینی، سودمند و ارزان هستند. ریختن قطره در حفره‌های بینی باعث کاهش ترشحات بینی، پاکسازی مخاط و رفع گرفتگی بینی می‌شود. این ‌قطره‌ها با مرطوب نگه‌ داشتن داخل بینی، از تحریک و آزار کودک جلوگیری می‌کند. عارضه جانبی این‌قطره‌ها، ممکن است تحریک مخاط یا خونریزی بینی باشد؛ پس از مصرف بیش‌ازحد خودداری کنید.

این قطره‌ها در اکثر داروخانه‌ها موجود است اما می‌توانید با افزودن یک‌چهارم قاشق چای‌خوری نمک به یک فنجان آب جوشیده ولرم، این محلول را در منزل درست کنید و به کمک یک قطره‌چکان تمیز، در بینی نوزاد بچکانید. در صورت استفاده از محلول خانگی، آب و تمام وسایل مصرفی باید کاملاً تمیز باشد تا باعث ایجاد آلودگی و عفونت در بینی و مجاری تنفسی نوزاد نشود.

اگر حجم ترشحات بینی نوزاد زیاد بود، علاوه بر قطره بینی، به کمک یک پوآر یا مکنده بینی، آن‌ها را تخلیه کنید. نوزاد را به پشت بخوابانید و یک یا دو قطره سالین در هر حفره بینی بچکانید و کمی صبر کنید. قسمت برجسته پوآر را فشار دهید تا هوای درون آن خالی شود. سپس نوک آن را به آرامی داخل بینی کنید و پوار را رها کنید تا ترشحات را بیرون بکشد. پوآر را خالی کرده و این کار را آن‌قدر تکرار کنید تا بیشتر ترشحات تخلیه شوند. شما می‌توانید دو تا سه بار در روز از پوآر استفاده کنید و بعد از هر بار استفاده، تمام وسایل را به خوبی با آب و صابون بشویید.

در کودکان بزرگتر می‌توانید از اسپری‌های سالین استفاده کنید یا به آن‌ها یاد بدهید که با فین کردن، این ترشحات را خارج کنند.

• فواید بخور سرد در سرماخوردگی کودکان

دستگاه بخور سرد با افزایش رطوبت هوا، باعث کاهش ترشحات بینی می‌شود. استنشاق بخور گرم یا بخار توصیه نمی‌شود زیرا نه‌تنها علائم را کاهش نمی‌دهد، بلکه ممکن است باعث سوختگی و تورم راه تنفسی هم بشود. در صورت امکان می‌توانید چند قطره عصاره اکالیپتوس به دستگاه بخور اضافه کنید.

• سر کودک را کمی بالا بیاورید

به دلیل گرفتگی بینی، ممکن است کودک به خاطر احساس تنگی نفس، خوب نخوابد. برای حل این مشکل، علاوه بر تخلیه بینی، می‌توانید به کمک یک بالش کمی سر کودک را بالا بیاورید.

درمان سرماخوردگی کودکان همراه سرفه در کودکان زیر یکسال

سرفه یکی از علائم شایع سرماخوردگی در نوزادان و کودکان زیر یک سال است. اگرچه سرفه می‌تواند باعث بی‌قراری، اختلال خواب و نگرانی والدین شود، اما در واقع یک واکنش دفاعی بدن است که به خارج شدن ترشحات و پاکسازی مجاری تنفسی کمک می‌کند. به همین دلیل، هدف درمان سرفه در نوزادان معمولاً قطع کامل سرفه نیست، بلکه کاهش ناراحتی کودک و کمک به تنفس راحت‌تر است.

در بیشتر موارد، سرفه ناشی از سرماخوردگی ویروسی با گذشت زمان بهتر می‌شود و ممکن است حتی پس از برطرف شدن سایر علائم، چند هفته ادامه داشته باشد. با این حال، روش‌های زیر می‌توانند به کاهش شدت سرفه و راحت‌تر شدن شرایط کودک کمک کنند :

• تمیز نگه داشتن بینی کودک

یکی از مهم‌ترین اقدامات برای کاهش سرفه در نوزادان، باز نگه داشتن مسیر بینی است. تجمع ترشحات بینی می‌تواند باعث تحریک گلو و ایجاد سرفه، به‌خصوص هنگام خواب یا شیر خوردن شود.

استفاده از قطره یا اسپری سالین (محلول آب‌نمک استریل) و تخلیه آرام ترشحات بینی با پوآر می‌تواند به کاهش گرفتگی بینی و بهتر شدن تنفس کودک کمک کند.

• تأمین مایعات کافی

ادامه شیردهی به نوزاد اهمیت زیادی دارد. دریافت مایعات کافی باعث رقیق‌تر شدن ترشحات تنفسی می‌شود و به خروج راحت‌تر آن‌ها کمک می‌کند. در نوزادان زیر ۶ ماه، شیر مادر یا شیر خشک تنها منبع تغذیه و مایعات مورد نیاز کودک است و نباید بدون نظر پزشک مایعات دیگری به او داده شود.

• استفاده از دستگاه بخور سرد

هوای خشک می‌تواند باعث تحریک راه‌های تنفسی و تشدید سرفه شود. استفاده از دستگاه بخور سرد در اتاق کودک ممکن است به مرطوب نگه داشتن هوا و کاهش تحریک بینی و گلو کمک کند. دستگاه بخور باید مرتب تمیز شود تا باعث رشد قارچ و باکتری نشود.

• حفظ وضعیت مناسب بعد از شیر خوردن

اگر سرفه کودک همراه با برگشت شیر یا علائم رفلاکس باشد، نگه داشتن نوزاد در وضعیت عمودی برای مدتی کوتاه پس از شیر خوردن می‌تواند به کاهش ناراحتی کمک کند. البته هنگام خواب، نوزاد باید همیشه به پشت و روی سطح صاف و ایمن خوابانده شود.

• دور نگه داشتن کودک از عوامل تحریک‌کننده

دود سیگار، عطرهای قوی، اسپری‌ها و آلودگی هوا می‌توانند سرفه نوزاد را تشدید کنند. بهتر است محیط زندگی کودک تا حد امکان عاری از این عوامل باشد.

دارو برای درمان سرفه سرماخوردگی کودکان زیر یک سال

در کودکان زیر یک سال، مصرف خودسرانه شربت‌های ضدسرفه توصیه نمی‌شود. بسیاری از داروهای ضدسرفه و داروهای ترکیبی سرماخوردگی برای نوزادان اثربخشی مشخصی ندارند و ممکن است باعث عوارضی مانند خواب‌آلودگی، تحریک‌پذیری یا مشکلات تنفسی شوند.

• شربت‌های ضدسرفه مانند دکسترومتورفان

مصرف داروهای ضدسرفه مانند دکسترومتورفان در نوزادان و کودکان کم‌سن معمولاً بدون تجویز پزشک توصیه نمی‌شود. سرفه در بسیاری از موارد به پاکسازی ترشحات کمک می‌کند و سرکوب آن همیشه مفید نیست.

• شربت‌های خلط‌ آور مانند گایافنزین

شواهد کافی درباره اثربخشی خلط‌آورها در کودکان زیر یک سال وجود ندارد و مصرف آن‌ها باید فقط با نظر پزشک انجام شود.

• عسل برای کاهش سرفه

عسل ممکن است در کودکان بزرگ‌تر از یک سال به کاهش سرفه کمک کند، اما دادن عسل به نوزادان زیر ۱۲ ماه ممنوع است؛ زیرا خطر ابتلا به بوتولیسم نوزادی وجود دارد.

چه زمانی سرفه نوزاد نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟

اگر سرفه کودک همراه با هر یک از موارد زیر باشد، باید توسط پزشک بررسی شود:

• تنفس سریع یا سخت شدن تنفس
• فرورفتگی قفسه سینه هنگام نفس کشیدن
• خس‌خس یا صدای غیرطبیعی هنگام تنفس
• کبودی لب‌ها یا اطراف دهان
• کاهش شدید شیر خوردن یا امتناع از تغذیه
• تب، به‌خصوص در نوزادان کم‌سن
• بی‌حالی شدید یا کاهش هوشیاری
• سرفه‌های شدید که باعث استفراغ مکرر می‌شوند.
• طولانی شدن سرفه یا بدتر شدن آن به جای بهبود

نکته مهم: در بیشتر نوزادان، سرفه ناشی از سرماخوردگی با مراقبت حمایتی بهتر می‌شود و نیازی به مصرف داروهای ضدسرفه ندارد. مهم‌ترین کار والدین، کمک به تنفس راحت‌تر کودک، حفظ آب بدن و توجه به علائم هشدار است.

درمان سرماخوردگی کودکان همراه سرفه در کودکان بالای یک سال

سرفه، هرچند که می‌تواند خواب و فعالیت روزانه کودک را مختل کرده و برای سایر اعضای خانواده آزاردهنده باشد، اما به پاک‌سازی ترشحات و باز شدن مجاری تنفسی کمک می‌کند. سرکوب بیش‌ازحد آن، ممکن است عوارض نامطلوبی به همراه داشته باشد.

طبق توصیه‌های بین‌المللی، برای کنترل سرفه، بهتر است به جای دارو از نوشیدن مایعات گرم و عسل (در کودکان بالای ۱سال) استفاده کنید. همچنین سازمان جهانی بهداشت، مصرف هیچ‌ شربت ضدسرفه کودکان کدئین‌دار را برای این سن توصیه نمی‌کند.

* مقاله شربت بلتیل برای درمان سرفه کودکان، دوز و نحوه مصرف آن 

شربت کتوتیفن در درمان سرماخوردگی کودکان

این دارو متعلق به گروه آنتی‌هیستامین‌ها است و به باز شدن مجاری تنفسی کمک می‌کند. با این حال، مصرف آن برای کودکان زیر ۶ ماه توصیه نمی‌شود. اگرچه کتوتیفن به‌طور گسترده در سرماخوردگی کودکان استفاده می‌شود، اما تاثیر قابل‌توجهی در بهبود سرفه ندارد؛ بنابراین بهتر است از روش‌های حمایتی مانند افزایش مصرف مایعات و بخور سرد بهره ببرید.

شربت دکسترومتورفان در درمان سرماخوردگی کودکان

دکسترومتورفان یک داروی ضدسرفه است که برای درمان سرفه‌های خشک و گاهی سرفه‌های طولانی‌مدت استفاده می‌شود. اگر پس از هفت روز مصرف، سرفه بهبود نیافت، لازم است به پزشک مراجعه کنید. این دارو با اثر بر ساقه مغز عمل می‌کند، بنابراین مصرف هم‌زمان آن با سایر داروهای موثر بر مغز و سیستم عصبی ممکن است موجب تداخل دارویی شود.

این دارو باعث خواب‌آلودگی شده و مصرف بیش‌ازحد آن می‌تواند باعث وابستگی بدن و سرکوب سیستم تنفسی شود. سازمان غذا و دارو در آمریکا، مصرف دکسترومتورفان را در افراد زیر 18 سال توصیه نمی‌کند.

شربت گایافنزین در درمان سرماخوردگی کودکان

این دارو خلط‌‌آور است و در درمان سرفه‌های ناشی از سرماخوردگی به کار می‌رود. گایافنزین با افزایش تولید موکوس، به رقیق شدن و خروج آسان‌تر ترشحات و در نتیجه پاکسازی مجاری تنفسی کمک می‌کند. این دارو ممکن است باعث تحریک دستگاه گوارش شود.

شواهدی محکمی درباره اثر این‌ دارو در کودکان موجود نیست. به دلیل عوارض جانبی و عدم سودمندی، مصرف دارو در کودکان زیر 6 سال مجاز نیست.

اثر آنتی‌بیتوتیک در درمان سرماخوردگی کودکان

چیزی تحت عنوان بهترین آنتی بیوتیک برای سرماخوردگی کودکان وجود ندارد. آنتی‌بیوتیک‌ها در درمان عفونت‌های ناشی از باکتری‌ها موثرند و روی ویروس‌ها بی‌اثرند؛ بنابراین در درمان عفونت سرماخوردگی جایی ندارند اما در درمان عوارض ناشی از عفونت‌های باکتریال مانند عفونت گوش، عفونت ریه و سینوزیت ممکن است تجویز شوند. مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک، از بروز عوارض سرماخوردگی جلوگیری نمی‌کند و نهایتاً می‌تواند منجر به عوارض دارویی و مقاومت آنتی‌بیوتیکی شود. در مورد بهترین آنتی بیوتیک برای سرماخوردگی کودکان در این مقاله بیشتر بخوانید. 

به کودک سرماخورده زیر یکسال چه غذایی بدهیم؟

یکی از مشکلات شایع هنگام سرماخوردگی کودکان زیر یک سال، کاهش اشتها و کمتر شدن میل به شیر یا غذا است. گرفتگی بینی، گلودرد، تب و احساس ناخوشی می‌توانند باعث شوند نوزاد کمتر از قبل غذا بخورد. در این شرایط، هدف اصلی والدین نباید مجبور کردن کودک به غذا خوردن باشد؛ بلکه باید تلاش کنند مایعات کافی دریافت کند و تغذیه متناسب با سن خود را ادامه دهد.

بهترین تغذیه برای نوزاد سرماخورده زیر ۶ ماه

برای نوزادان زیر ۶ ماه، شیر مادر یا شیر خشک همچنان تنها منبع تغذیه اصلی است. اگر نوزاد با شیر مادر تغذیه می‌شود، شیردهی را در دفعات بیشتر و حجم کمتر ادامه دهید. شیر مادر حاوی ترکیبات ایمنی‌بخش مانند آنتی‌بادی‌هاست که به دفاع بدن نوزاد در برابر عوامل بیماری‌زا کمک می‌کند.

اگر گرفتگی بینی باعث سخت شدن شیر خوردن شده است، بهتر است قبل از شیردهی با قطره سالین و تخلیه ترشحات، راه بینی کودک را باز کنید تا راحت‌تر نفس بکشد.

تغذیه نوزاد سرماخورده ۶ تا ۱۲ ماه

نوزادان بالای ۶ ماه که غذای کمکی را شروع کرده‌اند، می‌توانند در کنار شیر مادر یا شیر خشک، غذاهای مناسب سن خود را دریافت کنند. در دوران بیماری ممکن است کودک کمتر غذا بخورد که معمولاً موقتی است.

غذاهای مناسب برای کودک سرماخورده در این سن شامل موارد زیر است:

• غذاهای نرم و راحت‌هضم

غذاهای نرم مانند سوپ‌های مناسب سن کودک، پوره سبزیجات، فرنی یا غذاهایی که کودک قبلاً مصرف کرده است، می‌توانند گزینه‌های مناسبی باشند. غذاهای گرم (نه داغ) ممکن است به راحت‌تر شدن بلع و کاهش ناراحتی گلو کمک کنند.

• ادامه مصرف شیر مادر یا شیر خشک

حتی اگر کودک غذای کمکی کمتری مصرف می‌کند، دریافت شیر مادر یا شیر خشک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا به تأمین انرژی و جلوگیری از کم‌آبی بدن کمک می‌کند.

• مایعات کافی متناسب با سن کودک

در کودکان بالای ۶ ماه که پزشک اجازه مصرف مایعات دیگر را داده است، می‌توان مقدار مناسبی مایعات متناسب با سن کودک ارائه کرد. میزان و نوع مایعات باید با توجه به مرحله رشد کودک باشد.

• غذاهای حاوی مواد مغذی

غذاهای حاوی پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی مانند گوشت، تخم‌مرغ (در صورت شروع و تحمل کودک)، حبوبات و سبزیجات پخته‌شده می‌توانند به تأمین نیازهای بدن کودک در دوران بیماری کمک کنند.

چه غذاهایی را نباید به نوزاد سرماخورده زیر یک سال داد؟

برخی توصیه‌های رایج برای بزرگسالان یا کودکان بزرگ‌تر، برای نوزادان زیر یک سال مناسب نیستند. از جمله:

• عسل: برای کودکان زیر ۱۲ ماه ممنوع است، زیرا خطر بوتولیسم نوزادی دارد.
• دمنوش‌ها و درمان‌های گیاهی: بدون نظر پزشک برای نوزادان توصیه نمی‌شوند، زیرا ممکن است با سن کودک سازگار نباشند یا عوارض ایجاد کنند.
• آبمیوه‌های صنعتی و نوشیدنی‌های شیرین: ارزش غذایی مناسبی برای درمان سرماخوردگی ندارند.
• غذاهای جدید در دوران بیماری: بهتر است هنگام بیماری، غذای جدیدی به کودک معرفی نشود؛ زیرا در صورت بروز حساسیت یا ناراحتی گوارشی، تشخیص علت دشوار می‌شود.

در دوران سرماخوردگی، کاهش موقت اشتها در کودکان طبیعی است. مهم‌تر از مقدار غذایی که کودک می‌خورد، این است که شیر خوردن، تعداد پوشک‌های خیس، سطح هوشیاری و وضعیت عمومی او طبیعی باشد. اگر کودک برای مدت طولانی شیر یا غذا نمی‌خورد، علائم کم‌آبی دارد یا بی‌حال شده است، باید توسط پزشک بررسی شود.

* مقاله درمان آنفولانزا در کودکان را مطالعه کنید.

داروهای ممنوع سرماخوردگی برای کودکان زیر یک سال

درمان سرماخوردگی در کودکان زیر یک سال معمولاً با مراقبت‌های حمایتی مانند تمیز کردن بینی، تأمین مایعات کافی و استراحت انجام می‌شود. بسیاری از داروهای رایج سرماخوردگی برای بزرگسالان یا کودکان بزرگ‌تر، در این سن مناسب نیستند و ممکن است عوارضی ایجاد کنند؛ بنابراین نباید بدون تجویز پزشک مصرف شوند.

• شربت‌های ترکیبی سرماخوردگی : داروهای ترکیبی حاوی چند ماده مانند ضدسرفه، آنتی‌هیستامین و ضداحتقان برای نوزادان زیر یک سال توصیه نمی‌شوند، زیرا ممکن است باعث عوارضی مانند خواب‌آلودگی شدید یا مشکلات تنفسی شوند.
• داروهای ضدسرفه و خلط‌ آورها : شربت‌هایی مانند دکسترومتورفان و گایافنزین نباید بدون نظر پزشک به نوزاد داده شوند. سرفه معمولاً به دفع ترشحات کمک می‌کند و سرکوب آن همیشه لازم نیست.
• آنتی‌هیستامین‌ها و ضداحتقان‌ها : داروهایی مانند دیفن‌هیدرامین، کلرفنیرامین و فنیل‌افرین برای درمان خودسرانه سرماخوردگی نوزادان توصیه نمی‌شوند و ممکن است عوارض ناخواسته ایجاد کنند.
• آنتی‌بیوتیک‌ها : سرماخوردگی معمولاً ویروسی است و آنتی‌بیوتیک روی آن تأثیری ندارد. این داروها فقط در صورت تشخیص عفونت باکتریایی توسط پزشک تجویز می‌شوند.
• عسل : عسل برای کودکان زیر ۱۲ ماه ممنوع است، زیرا می‌تواند خطر ابتلا به بوتولیسم نوزادی را افزایش دهد.

در صورت تب یا ناراحتی کودک، پزشک ممکن است دارویی مانند استامینوفن را با توجه به سن و وزن نوزاد تجویز کند. از مصرف خودسرانه هرگونه داروی سرماخوردگی برای کودکان زیر یک سال خودداری کنید.

مدت زمان بهبود سرماخوردگی در کودکان زیر یکسال

سرماخوردگی در کودکان زیر یک سال معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز بهبود پیدا می‌کند، اما علائمی مانند سرفه، گرفتگی بینی یا آبریزش بینی ممکن است تا حدود ۲ هفته ادامه داشته باشند. در روزهای اول، علائم معمولاً شدیدتر هستند و سپس با مراقبت‌هایی مانند تمیز کردن بینی، ادامه شیردهی، تأمین مایعات کافی و استراحت، به‌تدریج کاهش پیدا می‌کنند.

اگر علائم کودک بعد از چند روز بهتر نشد، شدیدتر شد یا همراه با تب مداوم، مشکل تنفسی، بی‌حالی یا کاهش شیر خوردن بود، باید توسط پزشک بررسی شود.

نکات پایانی

سرماخوردگی در کودکان زیر یک سال معمولاً یک بیماری ویروسی است و در بیشتر موارد با مراقبت‌های حمایتی مانند ادامه شیردهی، تخلیه ترشحات بینی، استراحت و تأمین مایعات کافی بهبود پیدا می‌کند. از مصرف خودسرانه داروهای سرماخوردگی یا آنتی‌بیوتیک برای نوزادان خودداری کنید و در صورت بروز علائمی مانند تب در نوزادان کم‌سن، مشکل در تنفس، بی‌حالی، کاهش شیر خوردن یا بدتر شدن علائم، حتماً به پزشک مراجعه کنید.

منبع :

Mayo Clinic