چرا لکه بینی در بارداری اتفاق می افتد؟ خطرات و راه درمان آن+عکس

خونریزی یا لکه بینی در بارداری پدیده‌ای نسبتاً شایع است و در سه ماهه اول بیشتر دیده می‌شود. در بسیاری از موارد این لکه بینی با درد خفیف یا انقباضات جزئی همراه است و معمولاً خطری برای مادر یا جنین ندارد. با این حال، گاهی لکه بینی می‌تواند نشانه مشکلات جدی‌تری باشد که نیاز به بررسی و درمان پزشکی دارد.

دلایل لکه بینی در بارداری شامل لانه‌گزینی تخمک در رحم، تغییرات هورمونی، رابطه جنسی، عفونت‌های واژن، سقط زودرس، بارداری خارج از رحم، مشکلات جفت مانند جفت سرراهی یا جدا شدن جفت، و شرایط پزشکی خاص مادر است. تشخیص دقیق علت تنها از طریق معاینه پزشک و بررسی‌های آزمایشگاهی یا تصویربرداری امکان‌پذیر است. در ادامه این مطلب از مجله سلامت گهواره به دلایل لکه بینی در بارداری و خطرات آن بپردازیم.

با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.

علت لکه بینی در بارداری چیست؟

لکه بینی در بارداری می‌تواند دلایل متنوعی داشته باشد و بسته به زمان بارداری و شرایط مادر متفاوت است. از شایع‌ترین علل می‌توان به لانه‌گزینی تخمک در رحم یا همان خونریزی لانه گزینی، تغییرات هورمونی، رابطه جنسی، تحریک یا آسیب دهانه رحم، عفونت‌های واژن، سقط زودرس، بارداری خارج از رحم، مشکلات جفت مانند جفت سرراهی یا جدا شدن جفت و برخی بیماری‌ها یا داروهای خاص مادر اشاره کرد. تشخیص دقیق علت تنها با معاینه پزشکی، آزمایش خون و تصویربرداری‌های لازم امکان‌پذیر است. اما براساس زمان لکه ‌بینی در بارداری علت ها متفاوت است.

علت لکه‌ بینی در سه ماهه اول

• لکه ‌بینی در اوایل بارداری ممکن است نشانه مشکلات جدی باشد. مانند تهدید به سقط. در اکثر خانم‌ها با این شرایط اگر تحت نظر باشند می‌توان جلوی خونریزی را گرفت و بارداری را حفظ کرد.
• خونریزی یا لکه بینی در بارداری همراه با درد شدید از علائم شایع سقط می‌باشد. در این شرایط معاینه لازم است. در معاینه دهانه رحم نسبتا باز دیده می‌شود. اگر این علائم مشاهده شوند، به سختی می‌توان از رخ دادن سقط جلوگیری کرد.
• یکی دیگر از دلایل لکه‌ بینی در هفته های اول بارداری حاملگی مول است. نام دیگر آن بیماری تروفوبلاستیک بارداری یا مول هیداتی فرم می‌باشد. این نوع از حاملگی با لقاح غیرطبیعی رخ می‌دهد. نتیجه آن ایجاد بافتی غیرطبیعی در رحم می‌باشد. دو نوع بارداری مولار وجود دارد. نوع کامل که در این وضعیت جنینی داخل رحم وجود ندارد. نوع ناقص، نوع دوم بارداری مولار است. در این شرایط علاوه بر بافت غیرطبیعی تروفوبلاستیک، جنین نیز وجود دارد. اما جنین سالم و کامل نیست. این نوع از بارداری هرگز به یک بارداری و زایمان عادی منجر نمی‌شود. برای تشخیص بارداری مولار، سونوگرافی روش مناسبی است.

* مقاله علت لکه بینی دو سه روز قبل از پریود را مطالعه کنید.

• از دلایل دیگر لکه بینی در ماه اول بارداری، حاملگی خارج از رحم می‌باشد. البته بطور معمول در این شرایط درد شکمی نیز وجود دارد. زمانی بارداری خارج از رحم رخ می‌دهد که تخمک لقاح یافته به جای اینکه در رحم لانه گزینی انجام دهد، در جایی خارج از رحم مثل لوله‌های رحمی لانه‌گزینی می‌کند. در این شرایط بارداری عادی نیست و بدن توانایی نگهداری جنین در جایی غیر از رحم را ندارد و باید خارج شود.
• از علت‌های دیگر لکه ‌بینی اوایل بارداری، هماتوم بارداری و هماتوم پشت جفت می‌باشد. در این شرایط لخته‌ای از خون پشت جفت یعنی بین ساک بارداری و دیواره رحم ایجاد می‌شود. با سونوگرافی وجود این هماتوم مشخص می‌شود. وجود این لخته در بدن باعث ایجاد واکنش می‌شود. رحم تلاش می‌کند که لخته را از بین ببرد. به این علت ممکن است لکه بینی ایجاد شود.

* مقاله عکس لک لانه گزینی را مطالعه کنید.

علت لکه بینی در سه ماهه دوم و سوم 

علت لکه بینی در سه ماهه دوم و سوم به شرح زیر است:

به نقل از American Pregnancy Association (APA)

لکه بینی در بارداری زمانی است که مقدار کمی خون صورتی رنگ، قرمز یا قهوه‌ای تیره مشاهده می‌شود. خونریزی سبک یا لکه بینی در بارداری، به‌ویژه در سه‌ماهه اول، شایع است.

Spotting is when you see a light or trace amount of pink, red, or dark brown blood. Light bleeding, or spotting, during pregnancy is common, especially during the first trimester

با اپلیکیشن گهواره، هفته به هفته بارداریت رو دنبال کن.

نصب اپلیکیشن گهواره

عکس لکه بینی در بارداری چگونه است؟

بسته به علت لکه‌بینی، شدت خونریزی نیز متفاوت است:

انواع لکه بینی در طول دوران حاملگی

در طول دوران بارداری، لکه بینی می‌تواند بسته به زمان بارداری و رنگ خون، علل و اهمیت متفاوتی داشته باشد. در ادامه انواع آن را بر اساس ماه و هفته توضیح می‌دهیم:

لکه‌ بینی در بارداری بعد از نزدیکی

زمانی که شما نزدیکی دارید، ضرباتی به دهانه رحم وارد می‌شود که می‌تواند واکنش رحم را برانگیزد و منجر به خونریزی شود.

اگر بعد از نزدیکی در بارداری لک دیدید:

• لطفاً نزدیکی واژینال را تا زمان تأیید پزشکتان متوقف کنید.
• استراحت بیشتری داشته باشید.
• در صورت شدت گرفتن خونریزی یا تکرار مکرر لکه ‌بینی پزشک خود را در جریان بگذارید.

لکه ‌بینی بعد از تشکیل قلب جنین

بعد از تشکیل شدن قلب جنین، اگر لکه ‌بینی اتفاق بیافتد، می‌تواند نشان‌دهنده شرایط تهدید به سقط، جفت سرراهی یا هماتوم پشت جفت باشد.

به هرحال بررسی بیشتر در تشخیص علت به شما کمک می‌کند. هر چه زودتر برای تشخیص اقدام کنید، احتمال حفظ بارداری بیشتر خواهد شد.

لکه بینی در بارداری ماه اول

در ماه اول بارداری، لکه‌بینی معمولاً به دلیل لانه‌گزینی تخمک در رحم رخ می‌دهد. این لکه‌بینی معمولاً کم و صورتی یا قهوه‌ای رنگ است و چند ساعت تا چند روز طول می‌کشد. در اکثر موارد طبیعی است و با درد شدید همراه نیست.

لکه بینی در هفته ششم بارداری

در هفته ششم، لکه بینی در بارداری ممکن است به علت تغییرات هورمونی یا حساسیت دهانه رحم باشد. همچنین خطر سقط زودرس در این زمان وجود دارد، بنابراین اگر خونریزی زیاد یا درد شدید مشاهده شود، باید فوراً با پزشک تماس گرفت. معمولاً لکه بینی در این هفته به صورت خفیف و کوتاه مدت است، اما بررسی پزشکی توصیه می‌شود.

لکه بینی در ماه سوم بارداری

در ماه سوم، لکه بینی ممکن است با سقط ناقص، عفونت‌های واژن یا مشکلات جفت مرتبط باشد. این لکه بینی ممکن است صورتی یا قرمز روشن باشد و بسته به علت، مدت زمان آن از چند ساعت تا چند روز متغیر است. هرگونه خونریزی مداوم یا همراه با درد شدید نیاز به پیگیری فوری دارد.

لکه بینی قهوه‌ای در هفته 18 بارداری

لکه‌بینی قهوه‌ای در هفته 18 بارداری معمولاً ناشی از تحریک دهانه رحم، فعالیت جنسی یا تغییرات جفتی خفیف است و اغلب خطرناک نیست. این نوع لکه بینی معمولاً کم و پراکنده است و چند روز طول می‌کشد. با این حال، اگر همراه با درد شکم، ترشحات زیاد یا خونریزی روشن باشد، باید حتماً توسط پزشک بررسی شود.

لکه ‌بینی در ماه نهم بارداری 

لکه ‌بینی در ماه اخر بارداری می‌تواند نشان‌دهنده شروع زایمان باشد. ضمنا احتمال جدا شدن زودتر از موعد جفت نیز هست. پس در هر صورت برای بررسی علت و تشخیص دقیق تر با پزشکتان تماس بگیرید.

لکه بینی در دوران بارداری گاهی طبیعی است، اما بسته به زمان بارداری و شدت خونریزی، می‌تواند نشانه مشکلات جدی باشد. هرگونه خونریزی همراه با درد، تب یا ترشح غیرمعمول نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است.

اگر در بارداری لکه بینی داشته باشیم چه کنیم؟

اگر در دوران بارداری دچار لکه بینی شدید در ابتدا با درمانگر خود تماس بگیرید. برای کنترل حجم لکه ‌بینی در بارداری یا خونریزی از پد بهداشتی استفاده کنید. رنگ خون خارج شده اهمیت دارد. بطور مثال ممکن است نارنجی، صورتی یا قهوه ای باشد. درمانگران را در رابطه با حجم، شدت و رنگ خونریزی در جریان بگذارید. برای اطمینان می‌توانید تکه دستمال کاغذی که با آن خود را خشک کرده اید، به درمانگر خود نشان دهید. 

• لطفاً استراحت بیشتری داشته باشید. به‌هیچ عنوان از تامپون استفاده نکنید. تا زمانی که خونریزی قطع نشده نزدیکی نداشته باشید.
• برای بررسی دقیق‌تر وضعیت شما و جنین، نیاز به سونوگرافی است.
• با مشاهده هر یک از علائم زیر، در اولین فرصت به اورژانس مراجعه نمایید:
• درد شدید در ناحیه شکم یا زیر شکم همزمان با خونریزی یا لکه ‌بینی
• خونریزی شدید، حتی اگر بدون درد باشد
• وجود بافت یا لخته بزرگ در ترشحات خارج‌شده از واژن
• احساس بی حالی، سرگیجه یا غش کردن
• تب (دمای بالای ۳۷ درجه) (در مورد استفاده از شیاف استامینوفن 125 برای درمان تب در این مقاله بیشتر بخوانید)

*مقاله لکه بینی در هفته پنجم بارداری را مطالعه کنید.

 لکه بینی در بارداری تا چند روز طبیعی است؟

لانه‌گزینی یعنی زمانی که تخمک لقاح یافته به دیواره داخلی رحم می‌چسبد. در این شرایط چون لایه داخلی رحم تحریک می‌شود، شما شاهد ترشحات خون‌آلود در اوایل بارداری خواهید بود. این لکه‌ بینی حوالی زمان احتمالی عادت ماهیانه شما اتفاق می‌افتد. حجم آن بسیار کمتر از خونریزی قاعدگی است. نهایتا  ۱الی ۲ روز طول می‌کشد.

بارداری بدون لکه ‌بینی لانه‌گزینی

هنگامی که لانه‌گزینی اتفاق می‌افتد، لزوما لکه ‌بینی نباید رخ دهد. در بعضی از خانم‌ها نشانه شروع بارداری لکه‌ بینی است. اما در اکثر مواقع این اتفاق نمی‌افتد. ارتباطی نیز با سلامت بارداری ندارد.

برای جلوگیری از لکه بینی در بارداری چه باید کرد؟

لکه ‌بینی در بارداری شرایطی نیست که قابل پیش‌بینی باشد. در نتیجه جلوگیری از آن کار ساده‌ای نیست.

اما اگر با برنامه‌ریزی باردار شوید و سلامت خود را قبل از باردار شدن تأمین کنید، احتمال خونریزی در بارداری کم می‌شود.

درمان لکه ‌بینی در بارداری چگونه انجام می‌شود؟

درمان لکه بینی در بارداری بستگی به علت، شدت خونریزی و زمان بارداری دارد و همیشه باید تحت نظر پزشک انجام شود. چند رویکرد اصلی برای مدیریت و درمان وجود دارد:

استراحت و مراقبت بدنی

در مواردی که لکه‌بینی خفیف و ناشی از تغییرات هورمونی یا لانه‌گزینی باشد، پزشک معمولاً استراحت نسبی یا مطلق را توصیه می‌کند تا فشار و فعالیت شدید روی رحم کاهش یابد. همچنین توصیه می‌شود تا زمانی که پزشک اجازه نداده، از فعالیت‌های سنگین و نزدیکی واژینال خودداری شود.

درمان لکه بینی در بارداری با شیاف پروژسترون

اگر لکه‌بینی به علت کمبود هورمون پروژسترون باشد یا خطر سقط زودرس وجود داشته باشد، پزشک ممکن است شیاف یا آمپول پروژسترون تجویز کند. این روش به کم شدن یا قطع لکه‌بینی کمک می‌کند و رشد سالم جنین را حمایت می‌کند. دوز و مدت مصرف پروژسترون باید دقیقاً طبق دستور پزشک باشد و خودسرانه نباید تغییر یابد.

* مقاله عوارض شیاف پروژسترون معقدی در بارداری را مطالعه کنید.

مراقبت ویژه در هفته‌ها و ماه‌های مختلف بارداری

• لکه بینی در بارداری ماه اول یا هفته ششم: معمولاً ناشی از لانه‌گزینی یا تغییرات هورمونی است. استراحت و کنترل خونریزی کافی است، اما در صورت خونریزی شدید یا درد، حتماً با پزشک مشورت کنید.
• لکه‌بینی در ماه سوم: ممکن است نشانه مشکلات جفت یا سقط ناقص باشد. در این حالت، پزشک علاوه بر استراحت، ممکن است مصرف پروژسترون یا بررسی‌های اضافی مانند سونوگرافی را توصیه کند.
• لکه‌بینی قهوه‌ای در هفته 18: غالباً خفیف و ناشی از تحریک دهانه رحم است، اما اگر خونریزی شدید، درد شکم یا علائم غیرطبیعی مشاهده شد، نیاز به ارزیابی فوری پزشک دارد.

نکته مهمی که باید مورد توجه قرار دهیداین است که هیچ‌گاه درمان خودسرانه انجام ندهید و تمام اقدامات، مصرف داروها و محدودیت‌ها باید تحت نظر پزشک انجام شود. حتی لکه‌بینی خفیف نیز نیاز به پیگیری پزشکی دارد تا سلامت مادر و جنین تضمین شود.

* مقاله عوارض بالا بودن هورمون پروژسترون در بارداری را مطالعه کنید.

برای درمان لکه بینی در بارداری چه بخوریم؟

برای رفع لکه بینی داشتن یک رژیم غذایی مقوی ضروری است. پس مصرف غذاهای زیر را در نظر داشته باشید:

• غذاهای سرشار از آهن مثل انواع گوشت، اسفناج و حبوبات 
• غذاهای سرشار از ویتامین سی برای تقویت سیستم ایمنی و جذب بهتر آهن مانند مرکبات
• غذاهای سرشار از اسید فولیک مانند نخود و غلات کامل
• نوشیدن آب کافی

نکات استراحت در لکه بینی بارداری

منظور از استراحت مطلق، دوری از انجام کارهای سنگین و فعالیت‌های شدید است. در رابطه با استراحت به این‌نکات توجه داشته باشید:

• ممکن است برای مدتی مشخص به کمک افرادی برای ادراه امور خانه نیاز داشته باشید.
• در زمان استراحت به جز عدم فعالیت اضافی باید از استرس نیز دوری کنید.
• تغذیه مناسب و نوشیدن آب کافی در زمان استراحت مهم است.
• سعی کنید از طریق مطالعه، ارتباط با دوستان و خویشاوندان و سایر تفریحات مورد علاقه در زمان استراحت و بی‌تحرکی روحیه خود را حفظ کنید.

جمع بندی

لکه بینی در دوران بارداری پدیده‌ای نسبتاً شایع است و می‌تواند دلایل متنوعی داشته باشد؛ از لانه‌گزینی تخمک و تغییرات هورمونی در ماه‌های اولیه بارداری تا مشکلات جفت یا عفونت‌ها در ماه‌های بعدی. شدت، رنگ و مدت زمان لکه‌بینی، اطلاعات مهمی در تشخیص علت آن ارائه می‌دهد.

در بسیاری از موارد لکه‌بینی خفیف و کوتاه‌مدت طبیعی است، اما هرگونه خونریزی همراه با درد شدید، تب، ترشحات غیرمعمول یا خونریزی مداوم نیازمند مشاوره و بررسی فوری توسط پزشک است.

روش‌های درمان شامل استراحت نسبی یا مطلق، مصرف داروهای هورمونی مانند شیاف یا آمپول پروژسترون و رعایت توصیه‌های پزشکی است. نکته کلیدی این است که هیچ‌گاه خوددرمانی نکنید و تمام اقدامات و داروها باید تحت نظر متخصص زنان و زایمان انجام شود تا سلامت مادر و جنین حفظ گردد.