درد سیاتیک در بارداری [علت و راه‌های درمان آن]
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
کمر درد در بارداری نسبتا شایع است؛ اما اگر درد از کمر یا باسن به سمت پشت پا تیر می‌کشد و با گزگز، بی‌حسی یا سوزش همراه است، شاید دچار درد سیاتیک در بارداری شده باشید. در دوران بارداری، تغییرات هورمونی و بزرگ‌تر شدن رحم باعث تغییر در وضعیت بدن و فشار بیشتر بر ناحیه کمر و لگن می‌شوند و می‌توانند عصب سیاتیک را تحریک کنند. در ادامه، علت‌های این درد، روش‌های درمان، حرکات مناسب و علائم هشدار را بررسی می‌کنیم و درباره تاثیر آن بر جنین توضیح می‌دهیم.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- درد سیاتیک در بارداری چیست؟
- علائم سیاتیک در بارداری چیست؟
- از کجا بفهمیم درد کمر در بارداری سیاتیک است؟
- تفاوت سیاتیک با کمردرد و درد لگن در بارداری چیست؟
- علت سیاتیک در بارداری چیست؟
- درد سیاتیک در بارداری از چه زمانی شروع می‌شود؟
- درمان سیاتیک در بارداری چیست؟
- برای تسکین سریع درد سیاتیک در بارداری چه کنیم؟
- برای درد سیاتیک در بارداری چگونه بخوابیم؟
- برای سیاتیک در بارداری چگونه بنشینیم و راه برویم؟
- برای درد سیاتیک در بارداری چه دارویی می‌توان مصرف کرد؟
- آیا سیاتیک در بارداری برای جنین خطرناک است؟
- چه زمانی برای سیاتیک در بارداری به پزشک مراجعه کنیم؟
- سیاتیک در بارداری؛ از درد تا بهبود
- منابع
درد سیاتیک در بارداری چیست؟
سیاتیک در واقع نام یک بیماری مستقل نیست، بلکه به دردی گفته می‌شود که در اثر تحریک یا تحت فشار قرار گرفتن عصب سیاتیک ایجاد می‌شود. عصب سیاتیک بزرگ‌ترین عصب بدن است و از ریشه‌های عصبی بخش پایینی ستون فقرات تشکیل می‌شود و از لگن و باسن به سمت پا ادامه پیدا می‌کند. بنابراین، وقتی این عصب تحت فشار قرار می‌گیرد، درد آن می‌تواند در مسیر همین عصب احساس شود.
علائم سیاتیک در بارداری چیست؟
به دلیل درگیری عصب سیاتیک، معمولا این درد در کمر، باسن و پا احساس می‌شود و می‌تواند با پا درد در بارداری اشتباه گرفته شود. ولی مهم‌ترین علائم آن عبارت‌اند از:
- گزگز و مورمور شدن پا
- بی‌حسی در پا یا بخشی از آن
- ضعف پا
- درد کمر یا باسن که به پشت پا تیر می‌کشد
- احساس سوزش یا درد تیرکشنده و شدید
- درد یک طرفه که معمولا در یک پا احساس می‌شود
از کجا بفهمیم درد کمر در بارداری سیاتیک است؟
علائمی که در بخش قبل گفتیم، نشان می‌دهند که درد شما احتمالا سیاتیک است؛ اما برای اطمینان بیشتر، می‌توانید به پزشک مراجعه کنید. پزشک درباره محل و مسیر درد، زمان شروع و تغییر آن با حرکت یا وضعیت بدن سوال می‌کند و سپس با معاینه کمر و پاها، قدرت عضلات، حس و عملکرد عصبی را بررسی می‌کند.
در بیشتر موارد، برای تشخیص سیاتیک به آزمایش یا تصویربرداری نیاز نیست؛ مگر اینکه علائم غیر معمول باشند یا پزشک به علت دیگری مشکوک شود.
تفاوت سیاتیک با کمردرد و درد لگن در بارداری چیست؟
درد لگن و کمر درد در باردای نیز از دردهای شایع هستند که گاهی با سیاتیک اشتباه گرفته می‌شوند. ولی تفاوت‌هایی با هم دارند که شناخت آنها به شما کمک می‌کند منشا درد را سریع‌تر پیدا کنید و برای بررسی بیشتر از پزشک کمک بگیرید. تفاوت آنها را در جدول زیر مشاهده می‌کنید:
| نوع درد | محل درد | الگوی درد | علت احتمالی |
| سیاتیک | پایین کمر، باسن و پا | معمولا از کمر یا باسن به سمت یک پا | تحریک یا فشار بر عصب سیاتیک |
| کمر درد بارداری | بیشتر در قسمت پایین کمر | معمولا محدود به ناحیه کمر، با تغییر شدت در اثر فعالیت یا وضعیت بدن | تغییرات بدن، شل شدن رباط‌ها و تغییر وضعیت ستون فقرات |
| درد لگن | اطراف لگن، باسن، کشاله ران یا جلوی لگن | تشدید با راه رفتن، بالا رفتن از پله یا تغییر وضعیت بدن | تغییرات مفاصل و رباط‌های لگن در دوران بارداری |
علت سیاتیک در بارداری چیست؟
درد سیاتیک در بارداری می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود که برخی به تغییرات طبیعی بدن و برخی به مشکلات زمینه‌ای کمر مربوط هستند. برخی از دلایل مهم آن شامل موارد زیر هستند:
1. فشار یا تحریک عصب سیاتیک
سیاتیک زمانی ایجاد می‌شود که عصب سیاتیک یا ریشه‌های عصبی آن در قسمت پایین کمر تحت فشار قرار بگیرند یا تحریک شوند. تغییرات بدن در بارداری می‌توانند این فشار را بیشتر کنند.
2. تغییر وضعیت بدن و افزایش فشار روی کمر
با رشد شکم، مرکز ثقل بدن به سمت جلو تغییر می‌کند و انحنای ستون فقرات بیشتر می‌شود. شل‌تر شدن مفاصل و رباط‌ها نیز می‌تواند فشار بیشتری را به کمر وارد کند.
3. مشکلات دیسک کمر
مشکلات ستون فقرات، مخصوصا فتق دیسک، می‌توانند به ریشه‌های عصبی فشار وارد کرده و باعث ایجاد سیاتیک شوند.
4. سابقه کمردرد یا سیاتیک قبل از بارداری
سابقه مشکلات ستون فقرات، فتق دیسک، آسیب یا اختلالات عضلانی اسکلتی پیش از بارداری، می‌توانند احتمال بروز سیاتیک را افزایش دهند.
درد سیاتیک در بارداری از چه زمانی شروع می‌شود؟
سیاتیک می‌تواند در هر مرحله‌ای از بارداری شروع شود و زمان مشخصی برای همه افراد ندارد. با این حال، تغییرات بدن با پیشرفت بارداری می‌توانند بر شدت یا بروز درد تاثیر بگذارند.
1. سیاتیک در سه ماهه اول بارداری
سیاتیک در ماه‌های اول بارداری هم دیده می‌شود و فقط مربوط به ماه‌های پایانی نیست. به خصوص اگر فرد پیش از بارداری سابقه کمردرد یا سیاتیک داشته باشد، ممکن است درد در همین ماه‌های ابتدایی نیز خود را نشان دهد.
2. سیاتیک در سه ماهه دوم بارداری
با پیشرفت بارداری، تغییرات بدن بیشتر می‌شوند و ممکن است دردهای کمر و سیاتیک ظاهر شوند یا شدت بگیرند. در این دوره:
- تغییر مرکز ثقل بدن می‌تواند وضعیت ایستادن و راه رفتن را تغییر دهد.
- شل‌تر شدن مفاصل و رباط‌ها می‌توانند بر وضعیت کمر اثر بگذارند.
3. سیاتیک در سه ماهه سوم بارداری
در سه ماهه سوم، به ویژه از ماه هفتم بارداری، تغییرات فیزیکی بارداری بیشتر می‌شوند و کمر درد و دردهای مرتبط با سیاتیک نیز ممکن است بیشتر احساس شوند. رشد شکم و تغییر وضعیت بدن می‌توانند فشار بیشتری را بر ناحیه پایین کمر وارد کنند.
درمان سیاتیک در بارداری چیست؟
هدف از درمان، کاهش فشار وارد شده به کمر و عصب و کمک به کنترل درد است. روش مناسب به شدت درد و شرایط فرد بستگی دارد و معمولا ابتدا از روش‌های ساده و کم خطر استفاده می‌شود. از جمله:
1. اصلاح وضعیت نشستن و ایستادن
حفظ وضعیت مناسب بدن هنگام نشستن و ایستادن می‌تواند فشار وارد شده به کمر را کاهش دهد. بهتر است از ایستادن یا نشستن طولانی مدت در یک وضعیت خودداری کنید و هنگام نشستن، کمر شما حمایت مناسبی داشته باشد.
2. استفاده از گرما برای کاهش درد
گرمای ملایم می‌تواند به شل شدن عضلات و کاهش گرفتگی و درد ناحیه کمر کمک کند. برای این کار می‌توانید از کمپرس گرم استفاده کنید، اما گرما نباید بیش از حد باشد.
3. فیزیوتراپی در بارداری
فیزیوتراپی می‌تواند با تقویت عضلات حمایت کننده کمر و بهبود وضعیت حرکتی، فشار وارد شده به کمر را کاهش دهد. تمرین‌ها باید متناسب با شرایط بارداری و با مشورت پزشک یا فیزیوتراپیست انجام شوند.
4. ماساژ برای درد سیاتیک
ماساژ می‌تواند با کاهش تنش و گرفتگی عضلات اطراف کمر و لگن به کنترل درد کمک کند. در دوران بارداری، بهتر است ماساژ توسط فرد آشنا با شرایط بارداری و با تایید پزشک انجام شود.
به نقل از سایت utswmed.org
اغلب، فیزیوتراپی یکی از بهترین روش‌های درمانی است. فیزیوتراپیست دارای مجوز، تمرین‌های ایمن و مناسب دوران بارداری را به شما آموزش می‌دهد تا عضلات مرکزی بدن را به صورت ایمن کشش دهید و تقویت کنید. آب‌درمانی و ماساژ درمانی نیز می‌توانند مفید باشند.
The best treatment is often physical therapy. A licensed physical therapist will guide you through pregnancy-safe exercises to stretch and strengthen your core muscles safely. Aquatic therapy and massage therapy can be helpful as well.
برای تسکین سریع درد سیاتیک در بارداری چه کنیم؟
روش‌های بالا بیشتر برای کنترل و بهبود درد در طول زمان هستند؛ اما اگر درد همان لحظه اذیتتان می‌کند، می‌توانید از روش‌هایی برای تسکین موقت آن استفاده کنید. این روش‌ها بیشتر به کاهش درد در همان لحظه کمک می‌کنند و شامل موارد زیر هستند:
1. ورزش برای سیاتیک در بارداری
- فعالیت‌های کم فشار مانند یوگا و پیلاتس می‌توانند به تقویت و انعطاف‌پذیری عضلات شکم، کمر و لگن کمک کنند.
- تمرین‌هایی مانند چرخش لگن، شنا روی دیوار، بالا آوردن پا و اسکات با توپ ورزشی در دوران بارداری قابل استفاده هستند.
نکته: این تمرین‌ها باید متناسب با شرایط بارداری و با مشورت پزشک انجام شوند.
2. کشش‌های مناسب برای سیاتیک در بارداری
- کشش کمر: روی دست‌ها و زانوها قرار بگیرید و به آرامی کمر را به سمت بالا گرد کنید، سپس بدون فشار به حالت طبیعی برگردانید.
- کشش لگن: در وضعیت راحت قرار بگیرید و لگن را آرام حرکت دهید تا کشش ملایمی در ناحیه لگن و کمر احساس شود.
نکته: حرکت نباید باعث درد یا فشار شدید شود. در ضمن، نوع و نحوه انجام کشش‌ها را با پزشک یا فیزیوتراپیست هماهنگ کنید.
برای درد سیاتیک در بارداری چگونه بخوابیم؟
برای کاهش فشار روی کمر و لگن، وضعیت بدن هنگام خواب می‌تواند در میزان درد سیاتیک در بارداری تاثیر داشته باشد. دو نکته مهم عبارت‌اند از:
- بهترین حالت خوابیدن برای سیاتیک: خوابیدن به پهلو معمولا انتخاب مناسب‌تری است و می‌تواند فشار وارد شده به کمر را کاهش دهد. بهتر است بدن در وضعیت راحت و متعادل قرار بگیرد و از خوابیدن در وضعیتی که درد را افزایش می‌دهد، پرهیز کنید.
- گذاشتن بالش بین پاها هنگام خواب: قرار دادن یک بالش بین زانوها و پاها به حفظ راستای لگن و ستون فقرات کمک می‌کند و می‌تواند فشار و کشش وارد شده به کمر و لگن را کاهش دهد.
برای سیاتیک در بارداری چگونه بنشینیم و راه برویم؟
نحوه نشستن و انجام حرکات روزمره می‌توانند در کاهش فشار روی کمر و جلوگیری از تشدید درد سیاتیک موثر باشند. بنابراین، بهتر است موارد زیر را رعایت کنید:
1. نشستن پشت میز و روی صندلی
هنگام نشستن، کمر را صاف و در وضعیت راحت نگه دارید و از قوز کردن یا نشستن طولانی مدت در یک وضعیت خودداری کنید. بهتر است صندلی حمایت مناسبی برای کمر داشته باشد و پاها روی زمین قرار بگیرند.
2. بلند شدن از تخت یا صندلی
برای بلند شدن، ابتدا به پهلو بچرخید و سپس با کمک دست‌ها خود را بالا بکشید. هنگام برخاستن از صندلی نیز به جای خم کردن کمر، از عضلات پا کمک بگیرید و بدن را به آرامی بالا بیاورید.
3. بالا رفتن از پله
هنگام بالا یا پایین رفتن از پله، با سرعت کم حرکت کنید و برای حفظ تعادل از نرده کمک بگیرید. اگر حرکت باعث تشدید درد شد، ادامه ندهید.
4. بلند کردن وسایل
تا حد امکان از بلند کردن وسایل سنگین خودداری کنید. اگر مجبور به برداشتن وسیله‌ای هستید، زانوها را خم کنید و با کمک پاها بلند شوید؛ نه اینکه از کمر خم شوید.
برای درد سیاتیک در بارداری چه دارویی می‌توان مصرف کرد؟
مصرف دارو در دوران بارداری باید با نظر پزشک انجام شود و حتی از داروهای بدون نسخه هم استفاده نکنید. با این حال، موارد زیر پیشنهاد می‌شوند:
- استامینوفن: در صورت تایید پزشک، می‌تواند برای کاهش درد در بارداری استفاده شود.
- ایبوپروفن و ناپروکسن: از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی هستند و در بارداری، توسط پزشک تجویز می‌شوند.
آیا سیاتیک در بارداری برای جنین خطرناک است؟
درد سیاتیک در بارداری معمولا خطری برای جنین ایجاد نمی‌کند. این درد به درگیری عصب سیاتیک در بدن مادر مربوط است و خودِ سیاتیک به جنین آسیب نمی‌زند. با این حال، اگر درد شدید است یا باعث محدود شدن فعالیت‌های روزمره شما می‌شود، بهتر است برای کنترل آن با پزشک مشورت کنید. همچنین مصرف خودسرانه داروهای مسکن برای کاهش درد توصیه نمی‌شوند، زیرا بعضی داروها برای جنین ضرر دارند.
چه زمانی برای سیاتیک در بارداری به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت مشاهده نشانه‌های زیر، بهتر است به پزشک مراجعه کنید:
- درد شدید یا مداوم که با روش‌های معمول کاهش پیدا نمی‌کند
- بی‌حسی یا ضعف شدید پا
- از دست دادن کنترل ادرار یا مدفوع
- تب همراه با کمر درد
- درد ناگهانی و شدید که مدام افزایش می‌یابد
- درد کمر یا سیاتیک همراه با خونریزی واژینال یا انقباضات منظم
سیاتیک در بارداری؛ از درد تا بهبود
درد سیاتیک در بارداری معمولا با روش‌های غیرجراحی و مراقبت‌های ساده قابل کنترل است. حفظ وضعیت مناسب بدن، پرهیز از فعالیت‌هایی که درد را تشدید می‌کنند و انجام تمرین‌های مناسب می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند. برای مصرف دارو، حتی مسکن‌های بدون نسخه، حتما با پزشک مشورت کنید. همچنین در صورت وجود درد شدید و مشاهده علائم غیرعادی، حتما از یک متخصص کمک بگیرید.
منابع
سوالات متداول
نشستن یا ایستادن طولانی مدت، قوز کردن، انجام فعالیت‌هایی که درد را تحریک می‌کنند و بلند کردن وسایل سنگین می‌توانند درد را تشدید کنند.
خود سیاتیک معمولا مانعی برای زایمان طبیعی نیست. با این حال، پزشک روش زایمان را با توجه به شرایط مادر و بارداری او تعیین می‌کند.
استامینوفن از گزینه‌های مورد استفاده برای کنترل درد در بارداری است، اما بهتر است مصرف آن با تایید پزشک و طبق دوز توصیه شده انجام شود.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.