سونوگرافی تعیین جنسیت جنین چیست؟ بهترین زمان برای انجام آن

انجام سونوگرافی تعیین جنسیت جنین، از مهیج‌ترین اتفاقات بارداری است! در حالی که عده‌ای از تغییر حالات مادر یا نوع ویارها، جنسیت جنین را تعیین می‌کنند اما این روش‌ها مطمئن نیست و تنها روش مطمئن، سونوگرافی تعیین جنسیت است. بهترین زمان انجام این سونوگرافی بین هفته ۱۸ تا ۲۰ بارداری است که رشد اندام تناسلی کامل شده است. در ادامه این مطلب از مجله سلامت گهواره، بیشتر در مورد نحوه انجام این سونوگرافی و احتمال خطای آن توضیح خواهیم داد.

با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.

سونوگرافی تعیین جنسیت در هفته چندم انجام می شود؟

بهترین زمان مراجعه برای انجام سونوگرافی تعیین جنسیت چه زمانی است؟ اگر برای شما این سوال پیش آمده که سونوگرافی تعیین جنسیت جنین از هفته چندم بارداری با دقت مناسب انجام می‌شود، باید بگوییم بین هفته هجدهم تا بیست و دوم دوران بارداری، زمان مناسبی برای تشخیص جنسیت جنین با انجام سونوگرافی است. این سونوگرافی که همان آنومالی اسکن یا سونوگرافی ناهنجاری‌هاست، به بررسی دقیق اندام و ارگان‌های قابل دیدن جنین می‌پردازد. چگونه برای سونوگرافی تعیین جنسیت آماده شویم؟ کارهای زیادی برای انجام ندارید، اما باید با مثانه پر به سونوگرافی مراجعه کنید.

با اپلیکیشن گهواره، هفته به هفته بارداریت رو دنبال کن.

نصب اپلیکیشن گهواره

آمادگی‌های لازم برای انجام سونوگرافی تعیین جنسیت

برای انجام سونوگرافی تعیین جنسیت (معمولاً بین هفته ۱۸ تا ۲۲ بارداری)، آمادگی خاص و پیچیده‌ای لازم نیست، اما رعایت چند نکته باعث می‌شود نتیجه دقیق‌تر باشد و تجربه بهتری را برایتان رقم بزند.

• مثانه نسبتاً پر

در سونوگرافی‌های شکمی، گاهی توصیه می‌شود مثانه کمی پر باشد تا تصویر واضح‌تر شود. البته در سونوگرافی‌های جدید این موضوع همیشه ضروری نیست و بهتر است طبق دستور مرکز اقدام کنید.

• زمان مناسب برای تعیین جنسیت

بهترین زمان برای تعیین جنسیت معمولاً بین هفته ۱۶ تا ۲۲ است. قبل از آن ممکن است دقت پایین‌تر باشد چون اندام‌های جنسی به‌طور کامل قابل مشاهده نیستند.

• لباس راحت بپوشید

لباسی انتخاب کنید که دسترسی به شکم راحت باشد (مانند لباس دو تکه)، تا روند سونوگرافی سریع‌تر انجام شود.

• همراه داشتن پرونده پزشکی

اگر سونوگرافی‌های قبلی دارید، همراه داشته باشید تا پزشک بتواند رشد جنین را بهتر بررسی کند.

• آرامش و عدم اضطراب

استرس مادر تأثیر مستقیم بر خود سونوگرافی ندارد، اما آرام بودن کمک می‌کند فرآیند معاینه راحت‌تر انجام شود.

• آگاهی از محدودیت‌ها

گاهی به دلیل وضعیت قرارگیری جنین (مثلاً پشت به دستگاه یا بسته بودن پاها)، تعیین جنسیت در همان جلسه ممکن نیست و نیاز به تکرار سونوگرافی وجود دارد.

نحوه تعیین جنسیت جنین در سونوگرافی

سونوگرافی مطمئن‌ترین تست جنین پسر است. در برنامه روتین مراقبت بارداری که توسط ماما یا پزشک متخصص زنان انجام می‌شود، سه نوبت سونوگرافی معمول وجود دارد که انجام آن به تمامی مادران باردار توصیه می‌گردد.

هر 3 مرحله، در زمان مناسب و به دلایل کاملاً پزشکی انجام می‌شود تا از وضعیت مناسب بارداری و سلامت جفت اطمینان حاصل شود. البته باتوجه به شرایط فرد، ممکن است سونوگرافی‌های دیگری هم برای مادر درخواست شود اما در مجموع، در میان سونوگرافی‌های روتین بارداری، سونوگرافی سه ماهه دوم بارداری، بهترین زمان تعیین جنسیت جنین است.

این  نکته را در نظر داشته باشید که ما سونوگرافی به نام سونوگرافی تعیین جنسیت جنین نداریم و این یک اصطلاح غلط در عامه مردم است. از همین جهت، هرگز زمان دقیق تعیین جنسیت جنین با سونوگرافی مشخص نمی‌شود، زیرا جنس جنین فاکتوری در تعیین سلامت روند بارداری نیست، اما به علت اشتیاقی که والدین به دانستن جنسیت جنینشان دارند، اگر جنسیت جنین قابل تشخیص باشد، در کنار سایر موارد مهم در سونوگرافی سه ماه دوم بارداری، نوع جنسیت هم گزارش می‌شود. 

لازم است یادآوری کنیم که هزینه سونوگرافی تعیین جنسیت جنین با هزینه سونوگرافی غربالگری دوم بارداری ادغام می‌شود و به صورت جداگانه محاسبه نمی‌شود. 

حتما بخوانید: سوالات مادران درباره سونوگرافی تعیین جنسیت 

تفاوت سونوگرافی معمولی و تخصصی برای تعیین جنسیت

سونوگرافی معمولی در بارداری بیشتر با هدف بررسی سلامت کلی جنین، رشد اندام‌ها، وضعیت جفت و میزان مایع آمنیوتیک انجام می‌شود و تعیین جنسیت در آن معمولاً به‌صورت فرعی و در صورت مناسب بودن شرایط قرارگیری جنین انجام می‌گیرد. در مقابل، سونوگرافی تخصصی برای تعیین جنسیت با تمرکز بیشتری بر بررسی دقیق اندام‌های تناسلی جنین و با دقت بالاتر و زمان بررسی طولانی‌تر انجام می‌شود و معمولاً توسط فرد باتجربه‌تر و با دستگاه‌های دقیق‌تر صورت می‌گیرد.

در این میان، یکی از روش‌های دقیق‌تر تصویربرداری، سونوگرافی سه‌بعدی است که می‌تواند در برخی شرایط به تشخیص واضح‌تر کمک کند؛ با این حال، تشخیص جنسیت جنین با سونوگرافی سه‌بعدی در چند هفتگی معمولاً از حدود هفته ۱۴ تا ۱۶ به بعد امکان‌پذیر می‌شود و با افزایش سن بارداری تا هفته‌های ۱۸ تا ۲۲ دقت آن بیشتر خواهد بود. با وجود این، همچنان عواملی مانند وضعیت قرارگیری جنین و کیفیت تصویر می‌توانند بر قطعیت نتیجه تأثیر بگذارند.

به نقل از American Pregnancy Association

سونوگرافی معمولاً بین هفته‌های ۱۸ تا ۲۲ بارداری برای بررسی آناتومی جنین انجام می‌شود و ممکن است جنسیت جنین را نیز نشان دهد.

An ultrasound is typically performed around 18–22 weeks of pregnancy to evaluate fetal anatomy and may reveal the baby’s sex.

میزان دقت سونوگرافی جنین چقدر است؟

دقت سونوگرافی جنین به نوع سونوگرافی، سن بارداری، تجربه پزشک و وضعیت قرارگیری جنین بستگی دارد و عدد ثابتی برای همه شرایط ندارد. به طور کلی، در سه‌ ماهه دوم بارداری (حدود هفته‌های ۱۸ تا ۲۲) که اندام‌های جنین کامل‌تر شکل گرفته‌اند، دقت سونوگرافی در بررسی رشد و ساختارهای اصلی بسیار بالا و در بسیاری موارد حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد گزارش می‌شود.

در تعیین جنسیت نیز اگر شرایط مناسب باشد، دقت سونوگرافی معمولی یا تخصصی می‌تواند بالا باشد، اما همچنان احتمال خطا وجود دارد؛ به‌ویژه اگر جنین در وضعیت نامناسب قرار گرفته باشد یا اندام‌های تناسلی به‌خوبی قابل مشاهده نباشند. در این شرایط ممکن است نیاز به تکرار سونوگرافی یا استفاده از روش‌های دقیق‌تر مانند سونوگرافی سه‌بعدی باشد.

در نهایت باید توجه داشت که سونوگرافی یک ابزار تشخیصی بسیار دقیق است، اما قطعی بودن نتایج آن همیشه به شرایط بالینی و فنی وابسته است و در برخی موارد محدودیت‌هایی دارد.

تعیین جنسیت دختر یا پسر چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تعیین جنسیت جنین در بارداری معمولاً از طریق سونوگرافی و با مشاهده اندام‌های تناسلی در حال رشد انجام می‌شود. در سونوگرافی، پزشک یا سونوگرافیست با بررسی شکل برجستگی تناسلی در هفته‌های مناسب بارداری (معمولاً از حدود هفته ۱۴ به بعد و با دقت بیشتر در هفته‌های ۱۸ تا ۲۲) می‌تواند جنسیت را تشخیص دهد. در جنین پسر، وجود آلت تناسلی و کیسه بیضه قابل مشاهده است، در حالی که در جنین دختر، ساختارهای تناسلی متفاوت بوده و این برجستگی‌ها دیده نمی‌شود.

علاوه بر سونوگرافی، روش‌های دقیق‌تری مانند آزمایش NIPT (بررسی DNA جنین در خون مادر) نیز وجود دارد که از هفته‌های ابتدایی بارداری قابل انجام است و می‌تواند با دقت بسیار بالا جنسیت را مشخص کند. همچنین در روش‌های تهاجمی‌تر مانند آمنیوسنتز یا CVS نیز امکان تعیین جنسیت وجود دارد، اما این روش‌ها معمولاً فقط در صورت نیاز پزشکی انجام می‌شوند.

با این حال، باید توجه داشت که در سونوگرافی، عواملی مانند سن بارداری، وضعیت قرارگیری جنین و کیفیت دستگاه می‌توانند بر دقت تشخیص تأثیر بگذارند و در برخی موارد نیاز به بررسی مجدد وجود دارد.

احتمال تشخیص جنسیت در سونوگرافی NT

سونو NT سونوگرافی تعیین جنسیت جنین نبوده بلکه یکی از قسمت‌های غربالگری سه ماهه اول بارداری است که در حدود 11 تا 13 هفتگی برای مادر درخواست می‌شود تا احتمال ابتلا جنین به مشکلات ژنتیکی شایعی چون سندروم داون اندازه گیری شود.

نتیجه مثبت در این سونوگرافی، به معنی ابتلا به سندروم داون نیست و برای تشخیص قطعی، نیاز به انجام آزمایشات تکمیلی خواهد بود. تعیین جنسیت با سونوگرافی NT با حدس و گمان انجام می‌شود. این عدم قطعیت، نه به دلیل تجربه کم سونولوژیست است و نه به خاطر نوع دستگاهی که استفاده می‌شود، بلکه به این علت است که آلت تناسلی جنین هنوز به تکامل نرسیده و بدن دخترها و پسرها در این سن، تا حد زیادی شبیه به هم هستند. بنابراین تشخیص جنسیت جنین در این سونوگرافی، قابل اطمینان نیست و معمولاً توسط متخصص سونولوژیست گزارش نمی‌شود. پس براساس آن، اقدام به خرید لوازم و وسایل کودک نکنید و بهتر است تا انجام سونوگرافی آنومالی در سه ماهه دوم بارداری، صبور باشید.

سونوگرافی انومالی و تعیین جنسیت

سونوگرافی آنومالی در واقع همان سونوگرافی تعیین جنسیت جنین نیز محسوب می‌شود. پزشک شما در هفته هجده تا بیست و دوم، اقدام به انجام سونوگرافی ناهنجاری‌ها یا همان آنومالی اسکن می‌کند. هدف پزشک بررسی تمام اندام‌های جنین از جمله ستون فقرات، قلب، ریه، کلیه، معده و ... است.

* مقاله جنین پسر در کدام سمت رحم را مطالعه کنید.

تشخیص اشتباه جنسیت جنین در سونوگرافی آنومالی

با این‌که هدف اصلی سونوی آنومالی در علم پزشکی، تعیین جنسیت جنین نیست اما در این سونوگرافی مهم، خبر هیجان‌انگیزی که چهار ماه منتظرش بودید را دریافت خواهید کرد. البته باید بدانید در این مرحله نیز احتمال خطا وجود دارد. می‌توانید علائم بارداری پسر و علائم بارداری دختر را نیز مطالعه نمایید.

سونوگرافی تعیین جنسیت جنین چگونه است؟

به یاد داشته باشید که سونوگرافی و تشخیص جنسیت جنین، دو مقوله جداگانه از هم هستند. البته می‌توان گفت به یکدیگر مربوط‌اند. منظورمان این است که در خلال انجام سونوگرافی سه ماهه دوم بارداری، حتماً امکان تشخیص جنسیت جنین وجود دارد، اما این سونوگرافی منحصراً برای تشخیص جنسیت جنین انجام نمی‌شود. در واقع فیلم سونوگرافی تشخیص جنسیت جنین با فیلم سونوگرافی غربالگری سه ماه دوم بارداری یکسان است. این سونوگرافی نیز به صورت شکمی انجام می‌شود و جایی برای نگرانی وجود ندارد. خواندن نتایج سونوگرافی تعیین جنسیت نیازی به متخصص ندارد و معمولاً به صورت فارسی در جواب ثبت می‌شود. 

احتمال خطا در سونوگرافی تعیین جنسیت

این نکته را باید در نظر گرفت که در سونوگرافی تعیین جنسیت جنین، احتمال خطا وجود دارد. چندین عامل در بروز این خطا دخالت دارند که مهم‌ترین آن‌ها شامل موارد زیر هستند: 

• زمان نادرست انجام سونوگرافی
• مهارت یا تجربه کم سونولوژیست
• استفاده از دستگاه قدیمی یا نامعتبر
• قرارگرفتن جنین در وضعیت نامناسب و عدم دید کافی به ناحیه تناسلی جنین

حتما بخوانید: سوالات مادران درباره سونوگرافی تعیین جنسیت اشتباه 

معرفی سایر روش ها برای تعیین جنسیت جنین

علاوه بر سونوگرافی، روش‌های دیگری نیز برای تعیین جنسیت جنین وجود دارد که برخی از آن‌ها دقت بسیار بالایی دارند و برخی بیشتر جنبه تجربی یا غیرقطعی دارند.

• آزمایش خون مادر (NIPT)

در این روش با بررسی DNA آزاد جنین در خون مادر، می‌توان از حدود هفته ۱۰ بارداری به بعد جنسیت را با دقت بسیار بالا مشخص کرد. NIPT در اصل یک تست غربالگری است که علاوه بر تعیین جنسیت، برای بررسی برخی ناهنجاری‌های کروموزومی نیز استفاده می‌شود.

• آزمایش CVS (نمونه‌برداری از پرزهای جفتی)

این روش تهاجمی معمولاً بین هفته‌های ۱۰ تا ۱۳ بارداری انجام می‌شود و شامل نمونه‌برداری از بافت جفت است. CVS دقت بالایی در تشخیص اختلالات ژنتیکی دارد و به‌طور قطعی می‌تواند جنسیت جنین را نیز مشخص کند، اما به دلیل تهاجمی بودن، فقط در موارد ضروری پزشکی انجام می‌شود.

• آمنیوسنتز

آمنیوسنتز معمولاً بین هفته‌های ۱۵ تا ۲۰ انجام می‌شود و طی آن مقدار کمی از مایع آمنیوتیک اطراف جنین برای بررسی‌های ژنتیکی گرفته می‌شود. این روش نیز دقت بسیار بالایی در تعیین جنسیت دارد، اما به دلیل اینکه تهاجمی است، فقط در شرایط خاص و با توصیه پزشک انجام می‌شود.

• تعیین جنسیت از روی علائم بارداری

برخی باورهای سنتی و تجربی مانند تهوع شدید، شکل شکم یا ویار برای پیش‌بینی جنسیت استفاده می‌شوند، اما هیچ‌کدام از نظر علمی دقت قابل اعتماد ندارند و صرفاً جنبه احتمالی یا فرهنگی دارند.

هزینه سونوگرافی تعیین جنسیت در سال 1405 چقدر است؟

هزینه سونوگرافی تعیین جنسیت در سال ۱۴۰۵ بسته به نوع مرکز (دولتی یا خصوصی)، شهر، نوع دستگاه سونوگرافی و تجربه پزشک می‌تواند متفاوت باشد. به طور معمول، این هزینه در مراکز خصوصی و کلینیک‌های تخصصی در بازه حدود ۷۰۰ هزار تومان تا ۱ میلیون تومان قرار می‌گیرد.

در برخی مراکز مجهزتر یا خدمات همراه با سونوگرافی سه‌بعدی و گزارش تخصصی، ممکن است هزینه کمی بالاتر هم باشد. در مقابل، در مراکز دولتی یا طرف قرارداد بیمه، این مبلغ می‌تواند کمتر محاسبه شود. با این حال، تعرفه دقیق و نهایی در هر مرکز متفاوت است و به‌روزرسانی سالانه دارد؛ بنابراین برای اطلاع از هزینه دقیق سونوگرافی تعیین جنسیت بهتر است حتماً با مرکز تصویربرداری مورد نظر تماس بگیرید و از تعرفه همان مرکز در سال ۱۴۰۵ مطلع شوید.

سخن پایانی 

تعیین جنسیت در بارداری یک فرآیند کاملا وابسته به شرایط علمی و تصویربرداری است و اگرچه سونوگرافی یکی از روش‌های رایج و نسبتاً دقیق محسوب می‌شود، اما همیشه احتمال خطا در آن وجود دارد. عواملی مانند سن بارداری، وضعیت قرارگیری جنین، کیفیت دستگاه و تجربه اپراتور می‌توانند روی نتیجه تأثیر بگذارند. به همین دلیل، بهتر است نتیجه تعیین جنسیت به‌عنوان یک تشخیص احتمالی در نظر گرفته شود، نه یک نتیجه کاملا قطعی.

منبع :

American Pregnancy Association