راهنمای کامل سه ماهه اول بارداری + مراقبت‌های لازم، بایدها و نبایدها

سه‌ماهه اول بارداری، شروع یکی از مهم‌ترین و حساس‌ترین دوره‌های زندگی مادر و جنین است. در این چند هفته، بدن مادر با تغییرات هورمونی تازه‌ای روبه‌رو می‌شود و علائمی مثل تهوع، خستگی، حساسیت سینه‌ها، تکرر ادرار، تغییرات خلق‌وخو و تغییر اشتها ظاهر می‌شوند. از طرفی، جنین هم در همین دوره رشد سریعی دارد و پایه اندام‌های اصلی بدن او شکل می‌گیرد. به همین دلیل، مراقبت‌های پزشکی، تغذیه مناسب، مصرف مکمل‌ها، انجام آزمایش‌ها و پرهیز از بعضی عادت‌ها و خوراکی‌ها اهمیت زیادی دارد. در این راهنما از مجله سلامت گهواره، به نکات مهم مراقبتی و ممنوعات سه ماهه اول بارداری پرداخته‌ایم.

با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.

تغییرات بدن مادر در سه ماهه اول بارداری

در سه ماهه اول بارداری، بدن مادر خیلی زود شروع به تغییر می‌کند. در این دوره ممکن است سینه‌ها حساس، دردناک یا کمی بزرگ‌تر شده و نوک سینه‌ها تیره‌تر شوند. مادر بیشتر از قبل احساس خستگی می‌کند و بیشتر از همیشه به خواب و استراحت نیاز دارد. تهوع و استفراغ، برخلاف نامش که تهوع صبحگاهی است ممکن است در هر ساعت از روز اتفاق بیفتد. بی‌اشتهایی، ویار، حساسیت به بوها، طعم فلزی دهان، نفخ، یبوست، تکرر ادرار، سردرد و کمی سرگیجه هم از تغییرات شایع این ماه‌ها هستند. 

اندازه شکم در بیشتر مادران در سه‌ماهه اول نسبت به سه ماهه دوم بارداری و سه ماهه سوم بارداری تغییر چشمگیری ندارد؛ اما به‌دلیل نفخ یا تغییرات هورمونی ممکن است لباس‌ها کمی تنگ‌تر به نظر برسند. از نظر روحی هم این دوره می‌تواند پر از احساسات متفاوتی همچون شادی و هیجان، نگرانی، زودرنجی، گریه‌های ناگهانی یا نوسان خلق باشد. این تغییرات اغلب به‌دلیل افزایش هورمون‌ها و سازگار شدن بدن با بارداری رخ می‌دهد.

با اپلیکیشن گهواره، هفته به هفته بارداریت رو دنبال کن.

نصب اپلیکیشن گهواره

علائم شایع سه ماهه اول بارداری

در سه ماهه اول بارداری، بدن مادر خیلی زود به تغییرات هورمونی و رشد اولیه جنین واکنش نشان می‌دهد. به همین دلیل ممکن است علائمی ظاهر شود که بعضی از آن‌ها شبیه علائم قبل از قاعدگی هستند و بعضی دیگر کاملا تازه به نظر می‌رسند. شدت این نشانه‌ها در هر مادر متفاوت است و همیشه یکسان تجربه نمی‌شوند.

عقب افتادن قاعدگی

عقب افتادن قاعدگی معمولا یکی از اولین نشانه‌هایی است که باعث می‌شود مادر به بارداری شک کند؛ مخصوصا اگر چرخه قاعدگی‌اش منظم بوده باشد. البته تاخیر پریود همیشه به معنی بارداری نیست و عواملی مثل استرس، تغییر وزن، اختلالات هورمونی یا نامنظمی قاعدگی هم می‌توانند در آن نقش داشته باشند. با این حال، اگر قاعدگی عقب افتاده و احتمال بارداری وجود دارد، انجام تست بارداری می‌تواند قدم اول باشد.

تهوع و استفراغ، به‌ویژه صبحگاهی

تهوع بارداری یکی از شناخته‌شده‌ترین علائم سه‌ماهه اول است که ممکن است هر ساعتی از روز اتفاق بیفتد. بعضی مادران فقط حالت تهوع خفیف دارند و بعضی دیگر چند بار در روز استفراغ می‌کنند. 

طبق مقاله منتشر شده در ACOG

تهوع و استفراغ بارداری معمولا قبل از هفته نهم بارداری شروع می‌شود. برای اکثر زنان، تا هفته چهاردهم بارداری از بین می‌رود. برای برخی از زنان، این حالت چند هفته یا چند ماه طول می‌کشد. برای تعداد کمی از زنان، در تمام دوران بارداری ادامه دارد.

Nausea and vomiting of pregnancy usually starts before 9 weeks of pregnancy. For most women, it goes away by 14 weeks of pregnancy. For some women, it lasts for several weeks or months. For a few women, it lasts throughout the pregnancy.

حساس شدن و درد سینه‌ها

در هفته‌های اول بارداری، تغییرات هورمونی می‌تواند باعث حساس شدن، دردناک شدن یا کمی بزرگ‌تر شدن سینه‌ها شود. بعضی مادران احساس می‌کنند سینه‌ها سنگین‌تر شده‌اند یا لمس آن‌ها آزاردهنده است. با عادت کردن بدن به تغییرات هورمونی، شدت این ناراحتی در برخی افراد کمتر می‌شود.

خستگی و خواب‌آلودگی شدید

خیلی از مادران در سه‌ماهه اول احساس می‌کنند انرژی‌شان ناگهان کم شده است. این خستگی می‌تواند به‌دلیل تغییرات هورمونی و سازگار شدن بدن با بارداری باشد. خواب‌آلودگی، بی‌حالی و نیاز بیشتر به استراحت در این دوره شایع است.

تکرر ادرار

تکرر ادرار می‌تواند از همان هفته‌های اول بارداری شروع شود. در این دوره، بدن خون بیشتری تولید می‌کند و کلیه‌ها مایعات بیشتری را پردازش می‌کنند. به همین دلیل مادر ممکن است بیشتر از قبل نیاز به دستشویی داشته باشد. این علامت معمولا طبیعی است، اما اگر تکرر ادرار با سوزش، درد، تب، بوی بد ادرار یا درد پهلو همراه شود، بهتر است بررسی پزشکی انجام شود؛ چون ممکن است نشانه عفونت ادراری باشد.

تغییرات خلق‌وخو

سه‌ماهه اول فقط بدن را درگیر نمی‌کند؛ احساسات مادر هم ممکن است بالا و پایین شود. بعضی مادران زودتر اشکشان درمی‌آید، زودرنج‌تر می‌شوند یا بدون دلیل مشخص احساس نگرانی، هیجان یا کلافگی می‌کنند. این نوسان‌ها تا حدی به تغییرات هورمونی و فشار روانی شروع بارداری مربوط است. اگر غم، اضطراب یا بی‌قراری شدید و مداوم شود یا زندگی روزمره را مختل کند، بهتر است مادر با پزشک یا روانشناس صحبت کند.

ویار یا بیزاری از بعضی غذاها

ویار و بیزاری غذایی می‌تواند با تهوع، تغییر حس چشایی و حساسیت به بوها همراه باشد. گاهی حتی فکر کردن به یک غذا هم در مادر حالت تهوع ایجاد می‌کند. 

حساسیت به بوها

گاهی ممکن است بوی غذا، عطر، دود، مواد شوینده یا حتی بویی که قبلا آزاردهنده نبود، ناگهان باعث تهوع یا بی‌میلی مادر شود. تغییرات هورمونی می‌توانند حس بویایی را قوی‌تر کنند و در تهوع بارداری نقش داشته باشند. 

نفخ و یبوست

نفخ و یبوست در سه‌ماهه اول می‌تواند به‌دلیل تغییرات هورمونی و کندتر شدن حرکت دستگاه گوارش رخ دهد. مادر ممکن است احساس پری شکم، سنگینی یا دفع سخت داشته باشد؛ حتی زمانی که شکم هنوز از نظر ظاهری بزرگ نشده است. نوشیدن آب کافی، مصرف مواد غذایی فیبردار و فعالیت بدنی سبک، در صورتی که پزشک آن‌ها را منع نکرده باشد، می‌توانند برای بهبود این شرایط مفید باشند.

سردرد

سردرد در اوایل بارداری می‌تواند برای بعضی مادران اتفاق بیفتد و گاهی با خستگی، تهوع، گرسنگی، کم‌آبی یا تغییرات هورمونی همراه است. استراحت، نوشیدن مایعات و خوردن وعده‌های سبک و منظم ممکن است کمک‌کننده باشد. با این حال، مصرف دارو در بارداری باید با نظر پزشک انجام شود. اگر سردرد شدید، ناگهانی، مداوم یا همراه با تاری دید، سرگیجه شدید یا درد زیر دنده‌ها بود، لازم است مادر سریع‌تر با پزشک تماس بگیرد.

سرگیجه یا سبکی سر

سرگیجه یا احساس سبکی سر ممکن است در اوایل بارداری پیش بیاید، به‌خصوص وقتی مادر سریع از جا بلند می‌شود، مدت طولانی چیزی نخورده یا مایعات کافی ننوشیده است. تغییرات گردش خون و سازگار شدن بدن با بارداری هم می‌تواند در این احساس نقش داشته باشد. بهتر است مادر آهسته تغییر وضعیت دهد و وعده‌های سبک و منظم غذایی بخورد. 

لکه‌بینی خفیف

لکه‌بینی خفیف در اوایل بارداری ممکن است برای بعضی مادران رخ دهد. یکی از علت‌های احتمالی آن، خونریزی لانه‌گزینی است؛ یعنی زمانی که تخمک بارورشده به دیواره رحم متصل می‌شود.

طبق مقاله منتشر شده در Cleveland Clinic 

این یکی از اولین فرآیندهایی است که در دوران بارداری رخ می‌دهد، معمولا ظرف ۱۰ تا ۱۴ روز پس از تخمک‌گذاری. حدود ۱ نفر از هر ۴ زن باردار خونریزی لانه‌گزینی را تجربه می‌کند.

It’s one of the first processes that occurs in pregnancy, typically within 10 to 14 days of ovulation. About 1 in 4 pregnant women will experience implantation bleeding.

اگر مادر با خونریزی شدید در سه ماهه اول بارداری مواجه شد باید حتما در اسرع وقت به پزشک مراجعه کند.

دل‌درد یا گرفتگی خفیف زیر شکم

گرفتگی خفیف زیر شکم در اوایل بارداری می‌تواند به‌دلیل تغییرات رحم و سازگار شدن بدن با بارداری احساس شود. بعضی مادران آن را شبیه دردهای قبل از پریود توصیف می‌کنند. اگر درد خفیف، کوتاه‌مدت و بدون خونریزی باشد، اغلب نگران‌کننده نیست؛ اما درد شدید، یک‌طرفه، مداوم یا همراه با خونریزی، سرگیجه یا ضعف باید حتما بررسی شود. 

افزایش ترشحات واژن

افزایش ترشحات واژن در بارداری می‌تواند طبیعی باشد، مخصوصا اگر ترشحات سفید یا شیری‌رنگ، رقیق و بدون بوی بد باشند. بدن در بارداری برای محافظت بیشتر از واژن و رحم، ترشحات بیشتری تولید می‌کند. با این حال، اگر ترشحات با بوی نامطبوع ، رنگ سبز یا زرد، خارش، سوزش، درد یا خونریزی همراه بود ممکن است نشانه عفونت باشد و باید بررسی شود.

کاهش یا افزایش اشتها

اشتها در سه‌ماهه اول برای همه یکسان نیست. بعضی مادران به‌دلیل تهوع، بیزاری از غذاها یا حساسیت به بوها کمتر غذا می‌خورند و بعضی دیگر بیشتر گرسنه می‌شوند یا میل خاصی به خوراکی‌های مشخص پیدا می‌کنند. مهم این است که بدن تا حد امکان غذای کافی و مایعات دریافت کند.

سوزش سر دل

سوزش سر دل یا احساس ترش کردن ممکن است از اوایل بارداری شروع شود، هرچند در ماه‌های بعد شایع‌تر می‌شود. تغییرات هورمونی می‌توانند روی عملکرد دستگاه گوارش اثر بگذارند و باعث برگشت اسید معده شوند. مادر ممکن است بعد از غذا، هنگام دراز کشیدن یا با خوردن بعضی غذاها احساس سوزش پشت جناغ یا طعم ترش در دهان داشته باشد.

رشد و تغییرات جنین در سه ماهه اول بارداری

در سه‌ماهه اول بارداری، رشد جنین با سرعت زیادی پیش می‌رود و بسیاری از پایه‌های اصلی بدن او شکل می‌گیرد. در هفته‌های اول، تخمک بارورشده در دیواره رحم لانه‌گزینی می‌کند و سپس جفت و کیسه آمنیوتیک به‌تدریج تشکیل می‌شوند تا از جنین محافظت و تغذیه کنند. در این دوره، مغز، نخاع، قلب و اندام‌های اصلی شروع به رشد می‌کنند و قلب جنین معمولا در هفته‌های ابتدایی شروع به تپیدن می‌کند. 

کم‌کم جوانه‌های دست و پا، چشم‌ها، گوش‌ها و ساختارهای اولیه صورت هم شکل می‌گیرند. تا پایان سه‌ماهه اول، بیشتر اندام‌های اصلی جنین پایه‌گذاری شده‌اند و جنین می‌تواند حرکت‌های کوچکی داشته باشد، هرچند مادر هنوز معمولا این حرکات را احساس نمی‌کند. به همین دلیل، سه‌ماهه اول بارداری از حساس‌ترین دوره‌های رشد جنین است و مراقبت‌های بارداری، تغذیه مناسب و پرهیز از مصرف خودسرانه دارو اهمیت زیادی دارد.

هفته‌های مهم در سه‌ماهه اول بارداری

در سه‌ماهه اول بارداری، هر چند هفته یک‌بار تغییرات مهمی در روند رشد جنین اتفاق می‌افتد. شناخت این هفته‌ها به مادر کمک می‌کند بداند در هر مرحله، بدن او و جنین در چه مرحله‌ای قرار دارند:

• هفته‌های ۱ تا ۴: در این هفته‌ها لقاح انجام می‌شود، تخمک بارورشده به سمت رحم حرکت می‌کند و لانه‌گزینی در دیواره رحم اتفاق می‌افتد. 
• هفته‌های ۵ تا ۸: در این بازه‌ها مغز، نخاع، قلب و جوانه‌های اولیه دست و پا شروع به رشد می‌کنند. قلب جنین هم به‌تدریج شروع به تپیدن می‌کند.
• هفته‌های ۹ تا ۱۲: در این هفته‌ها صورت، انگشتان، اندام‌های داخلی و جفت کامل‌تر می‌شوند. 

سونوگرافی‌ها و آزمایش‌های ضروری سه‌ماهه اول بارداری

در سه ماهه اول بارداری، سونوگرافی‌ها و آزمایش‌ها با هدف بررسی وضعیت عمومی مادر ، تعیین سن بارداری، اطمینان از بارداری داخل رحم و شناسایی زودتر بعضی مشکلات یا بیماری‌های احتمالی انجام می‌شود. نوع و زمان این بررسی‌ها ممکن است با توجه به شرایط مادر، سابقه پزشکی و نظر پزشک کمی متفاوت باشد.

• اولین ویزیت بارداری: در این ویزیت، پزشک سابقه پزشکی، داروهای مصرفی، بارداری‌های قبلی، بیماری‌های زمینه‌ای و علائم مادر را بررسی می‌کند و معمولا فشار خون، وزن و وضعیت عمومی مادر هم ثبت می‌شود.
• آزمایش خون اولیه: این آزمایش معمولا برای بررسی گروه خونی، Rh، کم‌خونی، شمارش سلول‌های خون و برخی عفونت‌ها انجام می‌شود. نتیجه آن به پزشک کمک می‌کند مراقبت‌های بارداری را دقیق‌تر برنامه‌ریزی کند.
• آزمایش ادرار و کشت ادرار: این آزمایش برای بررسی عفونت ادراری، وجود پروتئین، قند یا موارد غیرطبیعی در ادرار انجام می‌شود. 
• آزمایش‌های عفونت‌های قابل انتقال: بسته به دستورالعمل پزشک، ممکن است آزمایش‌هایی برای HIV، هپاتیت B، هپاتیت C، سیفلیس، سرخجه و برخی عفونت‌های مقاربتی انجام شود تا در صورت نیاز، مراقبت یا درمان مناسب زودتر شروع شود.
• پاپ‌اسمیر یا نمونه‌گیری دهانه رحم: اگر مادر طبق برنامه غربالگری نیاز به پاپ‌اسمیر داشته باشد، ممکن است پزشک در اولین ویزیت آن را انجام دهد. 
• سونوگرافی اولیه بارداری: این سونوگرافی ممکن است برای تایید بارداری داخل رحم، بررسی ضربان قلب جنین، تعیین سن بارداری، تخمین تاریخ زایمان و تشخیص بارداری چندقلویی انجام شود. در بعضی مادران، سونوگرافی زودهنگام با روش واژینال انجام می‌شود.
• غربالگری سه‌ماهه اول: این غربالگری معمولا شامل آزمایش خون مادر و سونوگرافی NT می‌شود. هدف آن بررسی احتمال برخی اختلالات کروموزومی مانند سندرم داون است. البته این تست تشخیصی قطعی نیست و فقط میزان احتمال را نشان می‌دهد.
• آزمایش NIPT یا غربالگری DNA جنینی: این آزمایش خون می‌تواند از حدود هفته دهم بارداری برای بررسی احتمال برخی اختلالات کروموزومی انجام شود. 

تغذیه مناسب در سه‌ماهه اول بارداری (در سه ماه اول بارداری چی بخوریم؟)

در سه ماهه اول بارداری، تغذیه متعادل به بدن مادر کمک می‌کند انرژی کافی داشته باشد و مواد مغذی لازم برای رشد اولیه جنین تامین شود. بهتر است برنامه تغذیه زنان باردار در سه ماهه اول شامل منابع متنوعی از پروتئین، فیبر، آهن، کلسیم، فولات، ویتامین D و چربی‌های سالم باشد. مهم‌ترین ترکیبات غذایی برای تغذیه سه ماه اول بارداری شامل موارد زیر هستند:

• سبزیجات برگ سبز مثل اسفناج، کاهو، کلم‌برگ و بروکلی
• میوه‌های تازه مثل پرتقال، سیب، موز، توت‌فرنگی و کیوی
• غلات کامل مثل نان سبوس‌دار، برنج قهوه‌ای، جو دوسر و ماکارونی سبوس‌دار
• حبوبات مثل عدس، لوبیا، نخود و لپه
• گوشت کم‌چرب کاملا پخته
• مرغ و بوقلمون کاملا پخته
• تخم‌مرغ کاملا پخته
• ماهی‌های کم‌جیوه و کاملا پخته
• شیر، ماست و پنیر پاستوریزه
• مغزها مثل گردو، بادام و پسته
• دانه‌ها مثل کنجد، تخم کتان و چیا
• آووکادو و روغن زیتون
• آب و مایعات سالم
• خوراکی‌های غنی‌شده با فولات، آهن و ویتامین D

ویتامین‌ها و مکمل‌های ضروری در سه‌ماهه اول

ویتامین‌ها و مکمل های سه ماهه اول بارداری به تامین مواد مغذی مهمی کمک می‌کنند که همیشه از راه غذا به مقدار کافی دریافت نمی‌شوند. علاوه بر رعایت تغذیه ماه اول بارداری، مصرف مکمل‌ها باید طبق نظر پزشک انجام شود. چون نیاز هر مادر با توجه به آزمایش‌ها، رژیم غذایی و شرایط بارداری متفاوت است.

ممنوعات سه ماهه اول بارداری

در سه ماهه اول بارداری، چون جنین در حال شکل‌گیری است، پرهیز از بعضی خوراکی‌ها، رفتارها و مصرف خودسرانه دارو اهمیت زیادی دارد. کارهای ممنوعه در بارداری برای ترساندن مادر نیستند؛ هدف این است که احتمال عفونت، مسمومیت غذایی یا آسیب به رشد جنین تا حد ممکن کمتر شود. در این دوره بهتر است مادر از انجام اقدامات زیر که ممنوعات سه ماهه اول بارداری هستند خودداری کند:

• مصرف الکل: در بارداری مقدار ایمن و مشخصی برای مصرف الکل وجود ندارد. بهتر است مادر از ابتدای بارداری الکل مصرف نکند، چون می‌تواند با مشکلات رشد جنین و عوارض بارداری همراه باشد.
• سیگار، قلیان و محصولات نیکوتین‌دار: نیکوتین و دود دخانیات می‌توانند برای سلامت مادر و جنین مضر باشند.
• مواد مخدر و ماری‌جوانا: مصرف مواد مخدر یا ماری‌جوانا در بارداری می‌تواند سلامت جنین را تحت تاثیر قرار دهد. 
• مصرف خودسرانه دارو: در سه‌ماهه اول بارداری، مصرف هر دارو حتی داروهای گیاهی، مسکن‌ها، مکمل‌ها یا داروهای بدون نسخه باید با نظر پزشک باشد؛ چون بعضی داروها ممکن است برای جنین مناسب نباشند.
• مصرف غذاهای خام یا نیم‌پز: گوشت، مرغ، ماهی، تخم‌مرغ و غذاهای دریایی باید کاملا پخته مصرف شوند. غذاهای خام یا نیم‌پز ممکن است خطر عفونت‌های غذایی را بالا ببرند.
• مصرف لبنیات غیرپاستوریزه: شیر، پنیر و سایر لبنیات غیرپاستوریزه ممکن است باعث انتقال باکتری‌هایی مثل لیستریا شوند. بهتر است در بارداری فقط از لبنیات پاستوریزه استفاده شود.
• مصرف ماهی‌های پرجیوه: ماهی‌هایی مثل کوسه و شمشیرماهی به‌دلیل جیوه بالا در بارداری توصیه نمی‌شوند. جیوه زیاد می‌تواند برای سیستم عصبی در حال رشد جنین مضر باشد.
• مصرف کافئین زیاد: مادر لازم نیست کافئین را کاملا حذف کند، اما باید مقدار آن محدود باشد.
• مصرف جگر و محصولات تهیه‌شده از جگر: جگر و بعضی محصولات آن ویتامین A زیادی دارند و مصرف زیاد ویتامین A در بارداری می‌تواند برای جنین خطرناک باشد. 
• خوردن غذاهای آماده سرد: بعضی غذاهای آماده سرد ممکن است خطر آلودگی غذایی داشته باشند. در بارداری بهتر است غذاها تازه، بهداشتی و کاملا پخته مصرف شوند.
• فعالیت بدنی سنگین یا پرخطر: ورزش سبک و مناسب معمولا برای بسیاری از مادران مفید است، اما فعالیت‌هایی با خطر زمین‌خوردن، ضربه به شکم، فشار شدید یا کم‌آبی بدن بهتر است انجام نشوند.
• گرمای زیاد و کم‌آبی: سونا، جکوزی خیلی گرم، حمام بسیار داغ یا فعالیت در گرمای شدید می‌تواند دمای بدن را بالا ببرد. 
• تماس با مواد شیمیایی مضر: تماس زیاد با حلال‌ها، رنگ‌ها، آفت‌کش‌ها، مواد شوینده قوی یا بخارات شیمیایی بهتر است محدود شود. هنگام استفاده از مواد شوینده معمولی هم تهویه مناسب و استفاده از دستکش لازم است.

مسافرت در سه ماهه اول بارداری

مسافرت در سه ماهه اول بارداری برای بسیاری از مادران، اگر بارداری کم‌خطر باشد و پزشک محدودیتی تعیین نکرده باشد، معمولا امکان‌پذیر است. با این حال، به‌دلیل تهوع، خستگی، تکرر ادرار و احتمال لکه‌بینی، بهتر است مادر قبل از سفر با پزشک مشورت کند؛ مخصوصا اگر سابقه سقط، خونریزی، درد شکم، بارداری پرخطر یا بیماری زمینه‌ای وجود دارد. در سفرهای طولانی باید مواردی مثل نوشیدن آب کافی، خوردن وعده‌های سبک، استراحت منظم، بستن کمربند ایمنی و حرکت دادن پاها را رعایت کرد. 

خوابیدن در سه ماهه اول بارداری

در سه‌ماهه اول بارداری، خواب‌آلودگی و خستگی شدید برای بسیاری از مادران طبیعی است. چون بدن با تغییرات هورمونی و رشد اولیه جنین سازگار می‌شود. در این دوره، معمولا خوابیدن به پشت، پهلو یا هر حالتی که مادر با آن راحت است مشکلی ندارد؛ اما بهتر است به بدن خود گوش دهد، استراحت کافی داشته باشد و قبل از خواب غذای سنگین نخورد. اگر بی‌خوابی، اضطراب شدید یا خستگی غیرعادی مشاهده شد، باید با پزشک درمیان گذاشت.

نکات مهم مراقبت از مادر و جنین و ممنوعات سه ماهه اول بارداری

سه‌ماهه اول بارداری، دوره‌ای حساس و پر از تغییرات سریع برای مادر و جنین است. در این زمان، علائمی مثل تهوع، خستگی، حساسیت سینه‌ها، تکرر ادرار، تغییرات خلق‌وخو، نفخ یا لکه‌بینی خفیف می‌تواند طبیعی باشد؛ اما شدت و تجربه آن در هر مادر فرق دارد. از طرفی، اندام‌های اصلی جنین در همین هفته‌ها شروع به رشد می‌کنند و به همین دلیل مراقبت پزشکی، انجام آزمایش‌ها و سونوگرافی‌های لازم، مصرف مکمل‌هایی مثل اسیدفولیک طبق نظر پزشک و تغذیه سالم اهمیت زیادی دارد. 

مادر بهتر است از مصرف الکل، دخانیات، داروهای خودسرانه، غذاهای خام یا پرخطر و کافئین زیاد پرهیز کند و به خواب، استراحت و آرامش خود توجه داشته باشد. اگر خونریزی شدید، درد شدید شکم، تب، سرگیجه شدید، استفراغ مداوم یا اضطراب و غم طولانی‌مدت وجود داشت، حتما باید بررسی‌های پزشکی انجام شود.

منابع

Mayoclinic

nhs