صرع در بارداری | علائم و بهترین داروی صرع در زنان باردار
برای زنان مبتلا به صرع، دوران بارداری میتواند چالشهایی را به همراه داشته باشد. صرع اختلالی عصبی است که باعث تشنج میشود و نشانههای آن میتوانند از تکانهای شدید عضلات تا علائم خفیف و کوتاه باشند. بیشتر زنان مبتلا به صرع قادر به داشتن بارداری سالم هستند، اما کنترل تشنج قبل و حین بارداری اهمیت زیادی دارد. تغییرات دارویی، خواب نامنظم، استرس و برخی غذاها میتوانند شدت تشنجها را تحت تاثیر قرار دهند. در ادامه مقاله، به جزئیات صرع در بارداری میپردازیم و مراقبتهای لازم، تغذیه، درمان و نحوه کنترل آن را نیز بررسی میکنیم. تا انتهای مقاله همراه ما باشید.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- بیماری صرع در بارداری چیست؟
- آیا بارداری در زنان مبتلا به صرع خطرناک است؟
- تاثیر صرع مادر بر جنین
- تشنج در دوران بارداری و نحوه کنترل آن
- داروهای صرع در بارداری
- عوارض داروهای ضدصرع بر جنین
- مراقبتهای بارداری در زنان مبتلا به صرع
- تغذیه مناسب برای مادر باردار مبتلا به صرع
- سبک زندگی و کنترل صرع در بارداری
- زایمان طبیعی یا سزارین در زنان مبتلا به صرع
- صرع و شیردهی
- بارداری ایمن در زنان مبتلا به صرع
- منابع
بیماری صرع در بارداری چیست؟
صرع یک بیماری مرتبط با سیستم عصبی است که در آن فعالیت الکتریکی مغز دچار اختلال میشود. در افراد مبتلا به صرع، سیگنالهای الکتریکی مغز غیرطبیعی هستند و این میتواند باعث بروز تشنج شود. تشنجها ممکن است با لرزش شدید عضلات همراه باشند و علائم خیلی کمی را نشان دهند. در دوران بارداری، تعداد تشنجها معمولا مشابه پیش از بارداری است؛ بنابراین، کنترل صرع در بارداری نه تنها مهم است، بلکه پیش از اقدام هم باید برای مراقبتهای لازم آماده شوید.
بارداری باعث ایجاد صرع نمیشود؛ اما زنان بارداری که از قبل مبتلا به صرع هستند، ممکن است در برخی مواقع دچار افزایش تعداد تشنجها شوند. این موضوع میتواند به دلیل تغییر جذب داروهای ضدصرع در بارداری یا تهوع و استفراغ در اوایل بارداری باشد. ادامه منظم مصرف داروها و پایبندی به درمان برای کاهش خطر تشنج ضروری است.
آیا بارداری در زنان مبتلا به صرع خطرناک است؟
داشتن صرع لزوما مانعی برای باردار شدن نیست. با این حال، برخی داروهای ضدصرع ممکن است توانایی باروری را کاهش دهند. بنابراین پیش از اقدام به بارداری، مشورت با پزشک درباره داروها اهمیت زیادی دارد. در هر دوره از بارداری، کنترل صرع به گونهای متفاوت انجام میشود:
1. صرع در سهماهه اول بارداری
در سه ماهه اول، اندامهای اصلی جنین در حال شکلگیری هستند؛ بنابراین کنترل دقیق تشنج و مصرف منظم داروها بسیار مهم است.
2. صرع در سهماهه دوم بارداری
در این مرحله معمولا تشنجها پایدارتر هستند، اما تغییرات هورمونی و رشد جنین همچنان نیازمند نظارت پزشکی دقیق است.
3. صرع در سهماهه سوم بارداری
در سه ماهه سوم، فشار خون و تغییرات هورمونی میتواند روی کنترل تشنج تاثیر بگذارد. همچنین برنامهریزی برای زایمان و پایش مادر و جنین اهمیت زیادی دارد.
تاثیر صرع مادر بر جنین
اگر تشنجها کنترل نشده باشند، ممکن است خطرات زیر برای جنین ایجاد شوند:
- کاهش ضربان قلب جنین
- کاهش اکسیژنرسانی به جنین
- زایمان زودرس
- وزن کم هنگام تولد
- آسیب ناشی از سقوط مادر
- جدا شدن زودرس جفت (placental abruption)
- در موارد نادر، از دست رفتن جنین
تشنج در دوران بارداری و نحوه کنترل آن
کنترل تشنج در دوران بارداری اهمیت زیادی دارد، زیرا تشنجهای کنترل نشده میتوانند خطراتی را برای مادر و جنین ایجاد کنند. برای کاهش احتمال تشنج، مهم است که داروهای ضد تشنج در بارداری طبق دستور پزشک مصرف شوند و هیچگاه بدون مشورت، دوز دارو را کاهش ندهید یا آن را قطع نکنید. سبک زندگی سالم، خواب کافی و تغذیه مناسب نیز در کنترل تشنج نقش دارند. برخی از عوامل تشدیدکننده تشنج صرع در بارداری شامل موارد زیر میشوند:
- عدم مصرف منظم داروهای ضدصرع یا تغییر ناگهانی دوز دارو
- کمبود خواب یا خستگی شدید
- استرس زیاد
- تغییرات در رژیم غذایی یا عدم دریافت مواد مغذی کافی
- مصرف کافئین یا نوشیدنیهای محرک
- تهوع و استفراغ شدید (اگر باعث جذب ناکافی دارو شود)
داروهای صرع در بارداری
اگر باردار هستید و صرع دارید، بهتر است که با پزشک خود ملاقاتهای بیشتری داشته باشید. پزشک سعی میکند از کمترین تعداد دارو با پایینترین دوز موثر استفاده کند. سطح داروها در خون مادر اغلب بررسی میشود و در طول بارداری ممکن است نیاز به افزایش دوز دارو باشد. در ضمن، پزشک با توجه به داروهای ممنوع در بارداری برای شما تجویز دارویی میکند و تمامی این موارد در کنار هم میتوانند علائم بیماری صرع را کنترل کنند.
1. داروهای مجاز صرع در بارداری
برخی داروهای ضدصرع نسبتا ایمنتر هستند و مصرف آنها در دوران بارداری کمترین خطر را برای جنین دارد. این داروها عبارتاند از:
- لاموتریژین (Lamotrigine)
- لووتیراستام (Levetiracetam)
2. داروهای ممنوع صرع در بارداری
برخی داروهای ضدصرع ممکن است باعث مشکلات جدی جنینی شوند و استفاده از آنها معمولا محدود است؛ مگر در شرایطی که هیچ جایگزینی وجود نداشته باشد. این داروها شامل موارد زیر میشوند:
- سدیم والپروات و والپرویک اسید (Sodium Valproate & Valproic Acid)
- کاربامازپین (Carbamazepine)
- فنیباربیتال (Phenobarbital)
- فنیتوئین (Phenytoin)
- توپیرامات (Topiramate)
به طور کلی، نمیتوان یک گزینه را به عنوان بهترین داروی صرع در بارداری معرفی کرد. زنانی که قصد بارداری دارند، باید زیر نظر پزشک و بر اساس شرایط خود یکی از گزینههای عنوان شده را مصرف کنند.
عوارض داروهای ضدصرع بر جنین
داروهای ضدصرع میتوانند بر رشد و سلامت جنین اثر بگذارند. برخی از عوارض احتمالی عبارتاند از:
- نقصهای مادرزادی مانند لب شکری، اسپینا بیفیدا و مشکلات قلبی و ادراری
- احتمال تاخیر در رشد مغز، مشکلات حافظه و یادگیری
- کاهش ویتامین D در مادر و جنین
- اختلال در لخته شدن خون نوزاد
- علائم ناشی از دارو در نوزاد، مانند خوابآلودگی یا مشکلات تغذیه
جهت کاهش این خطرات معمولا پزشک توصیه میکند که از زمان تلاش برای بارداری، مادر به طور روزانه فولیک اسید با دوز بالا (۵ میلیگرم) مصرف کند. در ضمن، فرد باید همیشه تحت نظر پزشک متخصص یا نورولوژیست باشد.
مراقبتهای بارداری در زنان مبتلا به صرع
برای کنترل صرع و بارداری، باید برنامهریزی دقیق داشته باشید. در ضمن، مراقبتهای قبل و حین بارداری نیز اهمیت زیادی دارند. پیش از تلاش برای باردار شدن، ملاقات با پزشک و نورولوژیست ضروری است تا کنترل صرع و نیاز به تغییر داروها بررسی شود. اگر تشنجها قبل از بارداری شدید یا مکرر باشند، ممکن است پزشک از شما بخواهد که مدتی صبر کنید.
در طول بارداری، وزن، فشار خون و سطح داروهای ضدصرع در خون باید به طور مرتب بررسی شوند. ممکن است پزشک توصیه کند که نوزاد در هنگام تولد ویتامین K دریافت کند تا از مشکلات خونریزی جلوگیری شود. مراقبتهای پره ناتال زودهنگام و پیگیری دقیق، شانس داشتن یک بارداری سالم را افزایش میدهند.
تغذیه مناسب برای مادر باردار مبتلا به صرع
به نقل از سایت epilepsysociety.org.uk
اگرچه شواهد کمی وجود دارند که نشان دهند رژیم غذایی شما به طور مستقیم روی تشنج تاثیر میگذارد، اما یک رژیم متعادل مواد مغذی ضروری را تامین کرده و سطح انرژی ما را پایدار نگه میدارد و به ما کمک میکند تا سالم بمانیم.
Although there is little evidence that your diet has a direct effect on seizures, a balanced diet provides essential nutrients and keeps our energy levels steady, helping us to stay healthy
بنابراین، رژیم غذایی زیر میتواند به کاهش خطر تشنج برای برخی از افراد مبتلا به صرع کمک کند:
| ماده مغذی | نقش در بدن | منابع غذایی پیشنهادی |
| اسید فولیک | کمک به سلامت سیستم عصبی و کاهش خطر ناهنجاریهای جنینی | سبزیجات برگ سبز، عدس، لوبیا، مرکبات |
| ویتامین D | حفظ سلامت استخوان و عملکرد عصبی | نور خورشید، ماهیهای چرب، تخممرغ، لبنیات غنی شده |
| کلسیم | تقویت استخوانها و عضلات | شیر، ماست، پنیر، بادام |
| منیزیم | کمک به تنظیم فعالیت عصبی | مغزها، دانهها، غلات کامل |
| امگا 3 | حمایت از عملکرد مغز | ماهی سالمون، گردو، بذر کتان |
| ویتامین B6 | کمک به عملکرد طبیعی مغز | موز، مرغ، سیبزمینی |
سبک زندگی و کنترل صرع در بارداری
سبک زندگی سالم میتواند نقش مهمی در کنترل تشنج و سلامت مادر و جنین داشته باشد:
- خواب کافی و منظم یکی از مهمترین عوامل است؛ کمخوابی میتواند خطر تشنج را افزایش دهد.
- فعالیت بدنی سبک و منظم، مانند پیادهروی یا تمرینات سبک، به سلامت عمومی کمک میکند.
- مدیریت استرس نیز اهمیت دارد، زیرا استرس میتواند تشنج را تحریک کند.
- تکنیکهای آرامسازی، مدیتیشن و حمایت اجتماعی نیز میتوانند مفید باشند.
- مادر باید از مصرف مواد محرک یا مخدر مانند الکل، سیگار و داروهای غیرتجویزی اجتناب کند.
زایمان طبیعی یا سزارین در زنان مبتلا به صرع
اکثر زنان مبتلا به صرع میتوانند بدون مشکل نوزاد خود را به دنیا بیاورند. وقوع تشنج در طول زایمان به ندرت رخ میدهد. اگر تشنج در طول زایمان اتفاق بیفتد، معمولا با داروی وریدی کنترل میشود. در صورتی که تشنج طولانی شود و متوقف نشود، پزشک ممکن است برای ایمنی مادر و نوزاد، زایمان را به صورت سزارین انجام دهد.
اگر دوز داروهای ضدصرع در بارداری شما تغییر کرده باشد، پزشک توصیه میکند بعد از تولد نوزاد، دوز دارو به سطح پیش از بارداری بازگردانده شود. این کار به کنترل تشنج و حفظ ایمنی دارو کمک میکند.
صرع و شیردهی
شیردهی به اکثر مادران مبتلا به صرع پیشنهاد میشود و حتی در صورت خوردن داروهای ضدصرع هم مادر میتواند به شیر دادن ادامه دهد. با این حال، قبل از شروع شیردهی بهتر است با پزشک خود صحبت کنید؛ ممکن است نیاز باشد دارو را بعد از هر نوبت شیردهی مصرف کنید یا طبق نظر پزشک در برخی داروها تغییرات جزئی ایجاد شوند.
بارداری ایمن در زنان مبتلا به صرع
در مجموع، صرع در بارداری مانع خاصی محسوب نمیشود و فقط به برنامهریزی و مراقبت دقیق پزشکی نیاز دارد. کنترل مناسب تشنج، مصرف منظم داروها تحت نظر پزشک، دریافت کافی اسید فولیک و رعایت سبک زندگی سالم، نقش مهمی را در کاهش خطرات برای مادر و جنین ایفا میکنند. بیشتر زنان مبتلا به صرع میتوانند بارداری، زایمان و شیردهی موفقی داشته باشند؛ به شرط آن که درمان را خودسرانه تغییر ندهند و در تمام مراحل بارداری با پزشک در ارتباط باشند.
منابع
سوالات متداول
برخی داروهای ضدصرع مانند سدیم والپروات، کاربامازپین و توپیرامات میتوانند خطر ناهنجاریهای جنینی مانند اسپینا بیفیدا، شکاف لب یا مشکلات قلبی و مغزی را افزایش دهند. دوز بالاتر و مصرف بیش از یک دارو، خطر را بیشتر میکند.
قطع یا کاهش دارو بدون مشورت پزشک مجاز نیست، زیرا تشنج کنترل نشده برای مادر و جنین خطرناکتر از عوارض دارو است.
مصرف ۵ میلیگرم اسید فولیک روزانه قبل از بارداری و تقریبا در سهماهه اول بارداری توصیه میشود تا از نقصهای لوله عصبی جنین جلوگیری شود.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.