علت شیر نخوردن نوزاد + راه های درمان اعتصاب شیرخوار
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
علت شیر نخوردن نوزاد در بیداری میتواند به دلایل مختلفی مانند گرفتگی بینی، حواس پرتی، تغییر جریان یا میزان شیر، دندان درآوردن، درد دهان و گوش، رفلاکس یا بیماری مربوط باشد. اگر نوزادی که قبلا به خوبی شیر میخورده، ناگهان در زمان بیداری سینه را پس بزند اما گاهی در حالت خوابآلود شیر بخورد، ممکن است دچار «اعتصاب شیرخوار» شده باشد. این وضعیت معمولا موقتی است و لزوما به معنی آمادگی نوزاد برای از شیر گرفتن نیست. در ادامه، علتهای شیر نخوردن نوزاد در بیداری، راهکارهای کمک به بازگشت او به شیر خوردن و علائمی که نیاز به مراجعه به پزشک دارند را بررسی میکنیم.
با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیامهای مشاوره تخصصی دریافت کنید و با توصیههای تغذیهای و دستور پختهای مناسب، تغذیه سالمتری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازیهای مناسب و آزمونهای دورهای به تقویت هوش و مهارتهای فرزندتان کمک کنید.
علت شیر نخوردن نوزاد در بیداری یا «اعتصاب شیرخوار» چیست؟
این مشکل میتواند دلایل مختلفی داشته باشد که برخی از مهمترین آنها عبارتاند از:
1. گرفتگی بینی و سرماخوردگی و دشوار شدن تنفس
بینی گرفته و آبریزش بینی نوزاد، نفس کشیدن نوزاد را حین مکیدن سخت میکنند؛ در نتیجه، ممکن است زود سینه را رها کند یا کمتر شیر بخورد.
2. درد گوش یا عفونت گوش
مکیدن شیر فشار بیشتری را به گوش وارد میکند و برای نوزادی که گوش درد دارد، آزاردهنده است.
3. برفک دهان، زخم دهان یا درد لثهها
برفک دهان نوزاد میتواند باعث درد لثهها شود؛ این درد بر مکیدن سینه هم تاثیر منفی میگذارد و همین ناراحتی باعث میشود تا نوزاد از شیر خوردن امتناع کند.
4. دندان درآوردن
در دوره دندان درآوردن، حساسیت و درد لثهها باعث میشوند تا مکیدن برای نوزاد سخت شود.
5. رفلاکس معده و احساس ناراحتی هنگام یا بعد از شیر خوردن
برگشت شیر و ناراحتی معده بعد از تغذیه، تجربه خوبی برای نوزاد نیست و میتواند میل او به شیر خوردن را کمتر کند.
6. کم یا زیاد بودن جریان شیر مادر
جریان آهسته، نوزاد را برای دریافت شیر منتظر میگذارد؛ جریان سریع هم کنترل مکیدن، بلع و تنفس را برای او سخت میکند.
7. مشکل در گرفتن صحیح سینه
اگر دهان نوزاد به خوبی روی سینه قرار نگیرد، نوزاد نمیتواند شیر بخورد و این باعث میشود تا نوزاد کلافه شود و دوست نداشته باشد تا شیر خوردن را ادامه دهد.
8. حواس پرتی نوزاد، به ویژه در محیطهای شلوغ
با بزرگتر شدن نوزاد، صداها، رفتوآمدها و اتفاقات اطراف جذابتر میشوند و گاهی توجه او را از شیر خوردن منحرف میکنند.
9. تغییر بو یا طعم شیر
عطر یا صابون جدید، برخی داروها، تغییرات هورمونی و حتی بارداری مجدد از عواملی هستند که میتوانند بو یا مزه آشنای شیر را تغییر دهند.
10. استرس یا تغییر در برنامه و محیط نوزاد
یک جدایی طولانی، تغییر محل یا به هم خوردن روال همیشگی روزانه، نوزاد را از شرایط معمول شیر خوردن خارج میکند.
11. استفاده از شیشه شیر و عادت به الگوی متفاوت مکیدن
مکیدن از شیشه با سینه تفاوت دارد و اگر نوزاد به جریان و شیوه دریافت شیر از شیشه عادت کرده باشد، برگشتن به سینه برایش سختتر میشود.
* مقاله درمان رفلاکس با شربت فاموتیدین برای نوزاد را مطالعه کنید.
در جدول زیر میتوانید خلاصهای از دلایل شیر نخوردن نوزاد و راهحل رفع هر کدام را مشاهده کنید:
| علت شیر نخوردن نوزاد | راهکار پیشنهادی |
| گرفتگی بینی و سرماخوردگی | برطرف کردن گرفتگی بینی و شیردهی در وضعیت مناسبتر برای تنفس |
| درد یا عفونت گوش | مراجعه به پزشک برای بررسی و درمان علت گوشدرد |
| برفک، زخم دهان یا درد لثه | بررسی دهان نوزاد و مراجعه به پزشک در صورت مشاهده علائم |
| دندان درآوردن | آرام کردن لثهها و امتحان کردن شیردهی در زمان آرامش نوزاد |
| رفلاکس | شیردهی در حجم کمتر و دفعات بیشتر و نگه داشتن نوزاد در حالت عمودی پس از شیر خوردن |
| جریان خیلی سریع شیر | تغییر وضعیت شیردهی و دوشیدن مقدار کمی شیر پیش از شیردهی در صورت نیاز |
| جریان کند شیر | کمک به جریان شیر با ماساژ و فشردن ملایم پستان هنگام شیردهی |
| گرفتن نادرست سینه | اصلاح وضعیت شیردهی و نحوه گرفتن سینه توسط نوزاد |
| حواس پرتی نوزاد | شیردهی در محیط آرام، کمنور و بدون محرکهای اضافی |
| استرس یا تغییر محیط | تماس پوست با پوست و ایجاد محیط آرام و آشنا |
| عادت به شیشه شیر | توجه به روش صحیح تغذیه با شیشه و کمک گرفتن از مشاور شیردهی در صورت ادامه مشکل |
| تجربه ناخوشایند هنگام شیردهی | اجتناب از اجبار نوزاد و پیشنهاد دوباره سینه در شرایط آرام |
| بیماری یا بی حالی | بررسی وضعیت نوزاد و مراجعه به پزشک، بهخصوص در صورت کاهش دریافت شیر یا علائم بیماری |
راه حل شیر نخوردن نوزاد (اعتصاب شیرخوار) در بیداری
اعتصاب شیرخوار برای شما و کودکتان ناراحتکننده است و شاید احساس طرد شدن یا ناامیدی کنید؛ اما خودتان را سرزنش نکنید، این وضعیت تقصیر شما نیست. اگر نوزاد به طور موقت مستقیم شیر نمیخورد، شیر خود را متناسب با دفعات معمول شیردهی بدوشید. تخلیه منظم پستان به حفظ تحریک و تولید شیر کمک میکند. شیر دوشیده شده را نیز میتوانید با قاشق، قطره چکان یا بطری به نوزاد بدهید. همچنین انجام کارهای زیر نیز میتواند موثر باشد:
1. شیردهی در محیط آرام و بدون حواسپرتی
هنگام شیر دادن به نوزاد اتاقی آرام و کم تحرک را انتخاب کنید تا صداها و اتفاقات اطراف، توجه نوزاد را از شیر خوردن منحرف نکند.
2. تماس پوست با پوست با نوزاد
قرار دادن نوزاد روی پوست بدن مادر میتواند به آرام شدن او کمک کند و دوباره میل به شیر خوردن را برانگیزد.
3. امتحان کردن وضعیتهای مختلف شیردهی
اگر نوزاد در یک وضعیت بیقرار میشود، حالت دیگری را امتحان کنید؛ مخصوصا اگر گوش درد یا ناراحتی خاصی دارد.
4. شیر دادن هنگام خوابآلودگی یا بلافاصله بعد از بیدار شدن
زمانی که نوزاد خوابآلود است یا تازه از خواب بیدار شده، دوباره سینه را به او پیشنهاد دهید؛ بعضی نوزادان در این حالت راحتتر شیر میخورند.
5. خودداری از مجبور کردن نوزاد به گرفتن سینه
اگر نوزاد بیقرار شد، اصرار نکنید و کمی بعد دوباره امتحان کنید. فشار بیشتر میتواند مقاومت او را افزایش دهد.
6. بررسی و برطرف کردن گرفتگی بینی قبل از شیردهی
پاک کردن ترشحات و باز کردن بینی پیش از تغذیه، نفس کشیدن نوزاد را هنگام مکیدن آسانتر میکند.
7. بررسی نحوه صحیح گرفتن سینه
اصول و روش صحیح شیر دادن به نوزاد را بررسی کنید تا مکیدن برای او راحتتر و دریافت شیر موثرتر باشد.
8. کنترل سرعت جریان شیر
اگر شیر خیلی سریع میآید، تغییر وضعیت شیردهی میتواند به کنترل جریان کمک کند؛ در جریان آهسته نیز شروع دوشیدن پیش از شیردهی میتواند به راه افتادن شیر کمک کند.
9. دوشیدن منظم شیر
تا زمانی که نوزاد مستقیم از سینه شیر نمیخورد، دوشیدن شیر به حفظ تحریک و تولید شیر کمک میکند.
10. بررسی مشکلاتی مانند رفلاکس، دنداندرآوردن، برفک دهان یا گوشدرد
اگر نوزاد همراه با امتناع از شیر خوردن، مشکلاتی مثل رفلاکس، گوش درد یا برفک دهان دارد، ابتدا علت ناراحتی او را بررسی و برای درمان آن اقدام کنید.
11. کنترل تعداد پوشکهای خیس و علائم کمآبی
کاهش تعداد پوشکهای خیس، خشکی دهان یا بیحالی را جدی بگیرید؛ این علائم میتوانند نشان دهند که نوزاد شیر یا مایعات کافی دریافت نمیکند.
به نقل از سایت mayoclinic.org
اگر امتناع از شیر خوردن بیش از چند روز ادامه پیدا کرد، تعداد پوشکهای خیس نوزاد کمتر از حد معمول شد یا درباره مشکل او در شیر خوردن نگران بودید، با پزشک کودک مشورت کنید.
If a breastfeeding strike lasts more than a few days, your baby has fewer wet diapers than usual or you're concerned about your baby's difficulty breastfeeding, consult your baby's doctor
* مقاله علت شیر خوردن نوزاد از یک سینه چیست را مطالعه کنید.
دفعات شیر خوردن نوزاد
نوزادان در هفتهها و ماههای اول معمولا بر اساس نشانههای گرسنگی شیر میخورند و در ۲۴ ساعت حدود ۸ تا ۱۲ بار شیر خوردن برای نوزاد شیرخوار طبیعی است. با بزرگتر شدن نوزاد، تعداد دفعات تغذیه و فاصله بین وعدهها میتواند تغییر کند و الگوی ثابتی برای همه نوزادان وجود ندارد. برای اطمینان از دریافت شیر کافی، بهتر است علاوه بر دفعات شیردهی، روند وزنگیری، تعداد پوشکهای خیس و وضعیت عمومی نوزاد نیز بررسی شوند.
نوزادانی که فقط در خواب شیر میخورند
گاهی،اوقات کنجکاوی نوزادان بعد از ماه دوم و سوم تولد مانع از شیرخوردن او در حین بیداری میشود، در این سن قدرت بینایی در حد رویت اشیا در فاصله ی چند متری میشود و حواس او را پرت میکند. محیطی کم نور و آرام و با کمترین محرک ها برای شیردهی به رفع آن کمک میکند.
* اصلی ترین علت کم بودن شیر مادر چیست؟| راهکارهای موثر افزایش شیر
درمان شیر نخوردن نوزاد طب اسلامی
در برخی منابع طب سنتی، تغییر بو یا مزه شیر به عنوان یکی از دلایل امتناع نوزاد مطرح شده و روشهایی مانند دوشیدن و دور ریختن بخشی از شیر یا ماساژ توصیه شدهاند. با این حال، این روشها درمان پزشکی اثبات شدهای برای شیر نخوردن نوزاد محسوب نمیشوند و اثربخشی آنها برای درمان این مشکل نیز تایید نشده است.
ارتباط رفلاکس با شیر نخوردن نوزاد
در گذشته در طول روز، مادران از خواباندن نوزاد روی زمین خودداری میکنند زیرا این امر آنها را در معرض خطر قرار می داد یا ممکن بود حوصلهی نوزاد سر برود و بدخلقی کنند، بنابراین آنها را در تمام روز در آغوش میگرفتند یا به پشت خود میبستند. امروزه بطور معمول خیلی بیشتر از گذشتگان نوزادان را میخوابانیم، بنابراین گرانش نمیتواند کمک زیادی به طی شدن مسیر گوارش کند و شیر دوباره به سمت بالا برمیگردد.
یکی از علل شیر نخوردن شیرخواران کم سن میتواند رفلاکس باشد. این میتواند بدین دلیل باشد که آنها هنگام شیر خوردن یا گریه، هوای زیادی ببلعند. بعضی اوقات، فقط باید وضعیت بدن نوزادان کمی تغییر کند تا موقع شیر خوردن بیشتر به سینه بچسبند. بعضی اوقات هم این اتفاق میتواند نتیجهی مسائل فیزیولوژیکی مانند گره زبانی باشد.
آیا شیشه شیر و پستانک میتوانند باعث پس زدن سینه شوند؟
استفاده از شیشه شیر در بعضی نوزادان میتواند پذیرش سینه را سختتر کند؛ چون شیوه مکیدن و نحوه دریافت شیر از شیشه با سینه متفاوت است. با این حال، نمیتوان شیشه یا پستانک را علت قطعی پس زدن سینه دانست. درباره پستانک نیز توصیه میشود تا زمانی که شیردهی به خوبی برقرار نشده، با احتیاط از آن استفاده کنید و جای وعدههای شیر را نگیرد.
شیر نخوردن نوزاد؛ از پیدا کردن علت تا کمک به تغذیه بهتر
شیر نخوردن نوزاد در بیداری دلایل مختلفی دارد و برای حل آن، ابتدا باید مشخص شود چه چیزی شیر خوردن را برای نوزاد سخت یا ناخوشایند کرده است. گاهی گرفتگی بینی، درد، رفلاکس یا دندان درآوردن عامل مشکل هستند و گاهی هم حواسپرتی، تغییر جریان شیر یا شرایط جدید باعث این رفتار میشوند. با برطرف کردن علت، ایجاد شرایط آرام برای شیردهی و ادامه دوشیدن شیر، میتوان به بازگشت نوزاد به سینه کمک کرد. اگر مشکل ادامه داشت یا علائم کمآبی دیده شد، مراجعه به پزشک ضروری است.
منابع
سوالات متداول
گرفتگی بینی، رفلاکس، حواس پرتی، گرفتن نادرست سینه یا خیلی سریع یا کند بودن جریان شیر میتوانند باعث این رفتار شوند. محیط را آرام کنید و وضعیت شیردهی را تغییر دهید.
حواسپرتی یکی از رایجترین دلایل این مشکل است. محیط را آرام و کمتحریک کنید و در زمان خوابآلودگی یا بلافاصله پس از بیداری، شیردهی را دوباره امتحان کنید.
تفاوت جریان شیر، وضعیت قرارگیری نوزاد یا ناراحتی هنگام خوابیدن به یک سمت میتوانند باعث ایجاد این موضوع شوند. سینه دیگر را در وضعیتهای مختلف و زمانی که نوزاد آرام است، امتحان کنید.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.