داروهای ممنوعه در شیردهی + لیست داروهای غیر مجاز در شیردهی

داروهایی مانند برخی داروهای شیمی‌درمانی، داروهای رادیواکتیو، بعضی داروهای ضدافسردگی و برخی آنتی‌بیوتیک‌ها ممکن است در دوران شیردهی مناسب نباشند؛ زیرا ترکیبات آن‌ها می‌توانند از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شوند و بر سلامت او اثر بگذارند. اما آیا همه آنتی‌بیوتیک‌ها، مسکن‌ها یا داروهای سرماخوردگی در دوران شیردهی ممنوع هستند؟ در این مقاله از مجله سلامت گهواره، داروهای ممنوعه در شیردهی، داروهایی که باید در مصرفشان احتیاط شود، داروهای قابل استفاده، عوارض احتمالی برای نوزاد و نکات مهم مصرف دارو در دوران شیردهی را بررسی می‌کنیم.

با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیام‌های مشاوره‌ تخصصی دریافت کنید و با توصیه‌های تغذیه‌ای و دستور پخت‌های مناسب، تغذیه سالم‌تری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازی‌های مناسب و آزمون‌های دوره‌ای به تقویت هوش و مهارت‌های فرزندتان کمک کنید.

مصرف دارو در دوران شیردهی

شیرخوارگی یکی از حساس‌ترین و حیاتی‌ترین دوره‌های رشد کودک است. هر ماده‌ای که مادر در دوران شیردهی مصرف می‌کند، ممکن است از طریق شیر به فرزندش منتقل شود. داروها با ورود به بدن نوزاد ممکن است عوارضی برای او داشته باشند یا روی تولید شیر مادر اثر بگذارند. اثر داروهای مصرفی مادر روی نوزاد به میزان داروی مصرف‌شده و نحوۀ مصرف دارو بستگی دارد. به‌همین دلیل در دوران شیردهی احتیاط را در مصرف  داروهای مجاز در شیردهی رعایت کنید و از مصرف داروهای غیرمجاز در شیردهی بپرهیزید.

*غذاهای ممنوعه در دوران شیردهی کدامها هستند؟ + لیست کامل خوراکیهای ممنوع

با اپلیکیشن گهواره، هر هفته در جریان تغییرات و نیازهای کودکت قرار بگیر.هر روز یک پیام مشاور متناسب با سن کودکت دریافت کن. قد و وزن کودکت رو هر ماه وارد کن تا بهت بگیم رشد کودکت مناسب هست یا نه.

نصب اپلیکیشن گهواره

لیست کامل داروهای ممنوع در دوران شیردهی

سازمان جهانی بهداشت (WHO) در راهنمای Breastfeeding and Maternal Medication داروهای مورد استفاده در دوران شیردهی را بر اساس میزان انتقال به شیر مادر، اثر احتمالی بر نوزاد و میزان ایمنی آن‌ها دسته‌بندی کرده است. بر این اساس، برخی داروها در دوزهای معمول با شیردهی سازگار هستند، برخی دیگر تنها با احتیاط و تحت نظر پزشک قابل استفاده‌اند، بعضی داروها ممکن است بر میزان تولید شیر اثر بگذارند و گروهی نیز به دلیل خطر احتمالی برای نوزاد، در دوران شیردهی توصیه نمی‌شوند.

طبق توصیه WHO، داروهایی مانند برخی داروهای شیمی‌درمانی و مواد رادیواکتیو از جمله داروهایی هستند که ممکن است به دلیل خطر برای نوزاد، نیاز به توقف موقت شیردهی یا انتخاب درمان جایگزین داشته باشند. همچنین مصرف برخی داروهای روان‌پزشکی، داروهای ضدتشنج و بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها باید با بررسی دقیق شرایط مادر و نوزاد و در صورت نیاز، با پایش علائم نوزاد انجام شود.

بااین‌حال، قرار گرفتن یک دارو در فهرست داروهای نیازمند احتیاط یا منع مصرف، به این معنا نیست که همه داروهای مشابه آن برای مادران شیرده خطرناک هستند. میزان ایمنی هر دارو به عواملی مانند نوع دارو، مقدار مصرف، مدت زمان درمان، سن نوزاد و وضعیت سلامت مادر و کودک بستگی دارد. بنابراین مادران شیرده نباید هیچ دارویی را بدون مشورت با پزشک یا داروساز شروع، قطع یا جایگزین کنند.

به نقل از WHO

بیشتر داروهایی که توسط مادران شیرده مصرف می‌شوند، با شیردهی سازگار هستند. بااین‌حال، برخی داروها ممکن است وارد شیر مادر شوند و اثرات نامطلوبی بر نوزاد داشته باشند. بنابراین، انتخاب دارو در دوران شیردهی باید بر اساس ارزیابی مزایا و خطرات احتمالی برای مادر و نوزاد انجام شود.

Most medicines used by breastfeeding mothers are compatible with breastfeeding. However, some drugs may be transferred into breast milk and may have adverse effects on the infant. The choice of a medicine during breastfeeding should therefore be based on an assessment of the potential benefits and risks for both the mother and the infant.

در ادامه لیست داروهای ممنوع در شیردهی را در قالب جدول در اختیار شما قرار می‌دهیم :

نکته مهم: اگرچه عنوان این مقاله "داروهای ممنوعه در شیردهی" است، اما از نظر علمی همه داروهای ذکرشده در این فهرست به‌طور مطلق ممنوع نیستند. برخی داروها ممکن است در شرایط خاص، با تنظیم دوز، بررسی وضعیت مادر و نوزاد و تحت نظر پزشک قابل استفاده باشند. برای مثال، داروهایی مانند تاکرولیموس، دیگوکسین یا متی‌مازول ممکن است در برخی شرایط بالینی با ارزیابی پزشک تجویز شوند. بنابراین، مادران شیرده نباید مصرف هیچ دارویی را خودسرانه شروع یا قطع کنند و تصمیم‌گیری درباره ادامه مصرف دارو باید با نظر پزشک یا داروساز انجام شود.

مصرف مسکن‌ها در شیردهی

مصرف مسکن‌ها در شیردهی اثرات متفاوتی روی نوزاد می‌گذارد. این اثر وابسته به نوع مسکن و مدت مصرف دارو است.

مسکن‌های غیر‌مخدر 

• مصرف ژلوفن در شیردهی به‌صورت گهگاهی ممنوعیتی ندارد. همچنین داروهایی مانند شیاف استامینوفن 125 و بروفن در شیردهی قابل استفاده هستند.
• آسپرین در دوران شیردهی به‌صورت گاه‌به‌گاه قابل‌استفاده است اما نوزاد باید از نظر عوارض کبدی مانند زردی و نارسایی کبدی بررسی شود. همچنین نباید در دوزهای بالا و طولانی‌مدت مصرف شود. البته در برخی موارد که پزشک به‌علت بیماری و مشکل خاصی برای مدت طولانی برای فرد آسپرین تجویز کرده مصرف این دارو باید زیرنظر پزشک ادامه یابد.

مسکن‌های مخدر

• گفتیم که استامینوفن در شیردهی قابل‌مصرف است اما اگر از نوع کدئین‌دار باشد باید کمتر استفاده شود. همچنین داروهایی مثل مورفین در موارد خاص تحت نظر پزشک می‌توانند مصرف شوند اما نوزاد از نظر عوارضی مانند خواب‌آلودگی، کبودی، کاهش ضربان قلب و قطع تنفس باید بررسی شود.
• اگر مادر در دوران بارداری متادون مصرف می‌کرده و در شیردهی مصرف آن را قطع کند، نوزاد ممکن است  علائم ترک مصرف متادون مثل بی‌قراری، بی‌خوابی، استفراغ، لرزش، تب، اسهال و مشکلات تنفسی در نوزاد رخ دهد. اگرچه متادون به میزان اندکی وارد شیر مادر می‌شود اما در دوران شیردهی می‌توان از دوز پایین آن جهت ترک مخدرهای قوی‌تر استفاده کرد. البته مصرف متادون در شیردهی حتما باید زیر نظر پزشک باشد. 

داروی بیهوشی در شیردهی

داروی بیهوشی در شیردهی منع مصرف ندارد. زیرا بعد از چند ساعت از بدن پاک می‌شود. اگر هنگام شیردهی نیاز به جراحی داشتید و از داروهایی مانند پتدین و افدرین استفاده کردید، بهتر است تا زمان خارج شدن دارو از بدن خود به کودکتان شیر ندهید. پس برای ادامه شیردهی حداقل 12 ساعت صبر کنید. از قبل مقداری از شیر خود را بدوشید و در فریزر ذخیره کنید تا نوزادتان بتواند از آن تغذیه کند.

مصرف قرص سرماخوردگی بزرگسالان در دوران شیردهی

داروهای مجاز سرماخوردگی در شیردهی معمولا کوتاه‌مدت مصرف می‌شوند. هنگام استفاده از قرص سرماخوردگی بزرگسالان در شیردهی مقدار مواد ترشح شده در شیر مادر کم است. به‌همین دلیل عوارض خاصی به دنبال ندارد. اما بهتر است مصرف قرص سرماخوردگی در شیردهی تحت نظر پزشک مصرف شوند.

مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها در شیردهی

• مصرف داروهایی مثل پنی سیلین، آموکسی کلاو، سفتریاکسون، اریترومایسین و آموکسی سیلین در شیردهی منع خاصی ندارد.
• در مصرف نیتروفورانتوئین و کوتریموکسازول در دوران شیردهی، نوزاد نباید نارس یا زیر یک ماه باشد.
• بهتر است تا جای ممکن از مصرف کلیندامایسین، کلرامفنیکل و مترونیدازول در شیردهی اجتناب کنید. درمورد جایگزین قرص مترونیدازول در شیردهی با پزشک مشورت کنید.
• تتراسایکلین به‌علت اثر روی استخوان‌ها و دندان‌های نوزاد جزء داروهای غیرمجاز در شیردهی محسوب می‌شود و نباید طولانی‌مدت مصرف شود. مصرف کوتاه‌مدت این دارو عارضۀ خاصی برای نوزاد ندارد.

مصرف داروهای ضدویروسی در شیردهی

• مصرف داروهایی مانند آسیکلوویر در دوران شیردهی مجاز است.
• مصرف داروهای ضدویروسی برای درمان هپاتیت و ایدز باید با هماهنگی پزشک باشد.
• مصرف داروهای ضدقارچ در شیردهی
• مصرف کلوتریمازول در شیردهی مجاز است.
• مصرف کوتاه‌مدت فلوکونازول در شیردهی مجاز است اما برای تشخیص عوارض کپسول فلوکونازول در شیردهی، هنگام مصرف طولانی‌مدت باید عملکرد کبدی نوزاد بررسی شود.

مصرف داروهای ضدانگل در شیردهی

داروهای ضدکرم و ضدمالاریا در دوران شیردهی مجازند. درحال حاضر داروی هیدروکسی کلروکین برای درمان کرونا استفاده می‌شود. در‌صورت استفادۀ مادر از این داروها نوزاد باید از نظر عوارضی مثل زردی و همولیز بررسی شود.

مصرف داروهای ضد‌افسردگی در شیردهی

• داروهای نورتریپتیلین، سرترالین و بوپروپیون از داروهای ضدافسردگی مجاز در دوران شیردهی هستند. پس نگرانی از مصرف سرترالین در شیردهی نداشته باشید.
• داروهای سیتالوپرام، دوکسپین، فلوکستین از داروهای غیرمجاز در شیردهی هستند. 
• بهتر است برای درمان افسردگی در دوران شیردهی از داروهای بی‌خطر هر دسته زیر نظر پزشک استفاده شود.

مصرف داروهای ضد‌آلرژی در شیردهی

استفاده گاه‌به‌گاه آنتی‌هیستامین‌ها مانند کلرفنیرامین و شربت هیدروکسی زین در شیردهی مجاز است. استفاده طولانی‌مدت از آنتی هیستامین در شیردهی ممکن است سبب خارش یا بی‌قراری در نوزاد و کاهش تولید شیر در مادر شود.

مصرف داروهای قلبی عروقی در شیردهی

• از این گروه داروها آتنولول جزء داروهای غیرمجاز در شیردهی محسوب می‌شود. به‌خصوص اگر نوزاد زیر یک ماه یا نارس باشد. 
•  داروهای ضدآنژین، داروهای ضدآریتمی، داروهای ضدفشار خون، داروهای ضدانعقاد و داروهای کم‌خونی همگی با شیردهی سازگارند اما باید زیر نظر پزشک مصرف شوند.

مصرف داروهای ضدچربی خون در شیردهی

تمامی استاتین‌ها مثل رزوواستاتین و آتوروستاتین داروهای غیرمجاز در شیردهی هستند. 

مصرف داروهای ضد‌التهاب در شیردهی

داروهایی مثل هیدروکورتیزون، بتامتازون و دگزامتازون اگر در دوز محدود مصرف شوند ممنوعیت خاصی در شیردهی ندارند.

مصرف داروهای هورمونی در شیردهی

• اگر شش هفته از زایمان گذشته باشد، قرص اورژانسی در شیردهی قابل مصرف است.
• داروهای حاوی استروژن مانند ال دی و اچ دی باعث کاهش تولید شیر می‌شوند و بهتر است در دوران شیردهی مصرف نشوند.
• داروهای حاوی پروژسترون شش هفته پس از زایمان قابل مصرف هستند. برای جلوگیری از بارداری در دوران شیردهی بهتر است از قرص‌هایی که فقط حاوی پروژسترون هستند استفاده کنید.
• داروهای مخصوص کم‌کاری و پرکاری تیروئید مثل لووتیروکسین در شیردهی قابل‌استفاده است. اما باید تحت نظر پزشک و با تعیین دوز مناسب مصرف شوند.

مصرف داروهای دستگاه گوارش در شیردهی

مصرف داروهای ضداسید در شیردهی

هنگام مصرف قرص معده در دوران شیردهی توجه کنید که این قرص جزء کدام دسته دارویی است. به عنوان مثال داروهای آنتی‌اسید مثل آلومینیم ام جی اس و داروهای کاهندۀ اسید معده منع خاصی ندارند. البته اخیرا به علت خطر سرطان‌زایی، مصرف رانیتیدین در شیردهی و به صورت کلی در همه افراد تا اطلاع ثانوی ممنوع شده است. سایمتیدین هم بهتر است در دوران شیردهی مصرف نشود. مصرف داروی پنتوپرازول در شیردهی باید تحت نظر پزشک باشد. زیرا مقداری از آن وارد شیر مادر می‌شود. بهتر است این دارو با داروهای ایمن‌تر جایگزین شود.

مصرف داروهای ضدتهوع در شیردهی

داروهای ضدتهوع مثل متوکلوپرامید بهتر است در شیردهی مصرف نشوند. اما پرومتازین ممنوعیت خاصی ندارد. درمورد داروی اندانسترون اطلاعات کاملی در دست نیست اما این دارو وارد شیر مادر می‌شود. بهتر است اندانسترون در شیردهی استفاده نشود.

مصرف داروهای ضداسهال در شیردهی

برخی داروهای ضداسهال در شیردهی منع مصرف ندارند. از این داروها می‌توان به هیوسین و لوپرامید اشاره کرد. داروهای دیسیکلومین و دیفنوکسیلات در شیردهی به اندازۀ کافی بررسی نشده‌اند و بهتر است با داروهای ایمن‌تر جایگزین شوند.

مصرف داروهای مخصوص آسم در شیردهی

مصرف داروهایی مثل آمینوفیلین، تئوفیلین و اسپری سالبوتامول در شیردهی مجاز است.

مصرف داروهای ضدتشنج در شیردهی

• داروهایی مثل کاربامازپین، والپروئیک اسید، کلونازپام، کاربامازپین، لاموتریژین، فنی‌توئین، دیازپام تحت نظر پزشک و در دوزهای معمول در شیردهی قابل‌استفاده‌اند. هنگام مصرف این داروها نوزاد باید از نظر عوارض جانبی مانند خواب‌آلودگی، استفراغ، زردی، وزن‌گیری نامناسب بررسی شود.
• مصرف داروی اتوسوکسیماید، دوزهای بیش‌ازحد دیازپام، فنوباربیتال، پریمیدون در شیردهی غیرمجاز است و باید با داروهای ایمن‌تر جایگزین شوند.

مصرف داروهای خواب‌آور و آرام‌بخش در شیردهی

• مصرف هرگونه قرص آرامبخش در دوران شیردهی باید با هماهنگی پزشک باشد. زیرا ممکن است عوارضی مانند بی‌حالی و خواب‌آلودگی روی کودک داشته باشد.
• داروهایی مثل کلونازپام و دیازپام در شیردهی قابل استفاده هستند اما نوزاد باید از نظر عوارض جانبی بررسی شود.
• بهتر است داروهایی مانند لورازپام و اگزاسپام و قرص آلپرازولام در شیردهی مصرف نشوند.

مصرف داروهای موضعی در شیردهی

داروهایی مثل پمادها، قطره‌های چشمی یا شیاف دیکلوفناک در شیردهی مجازند زیرا اثر آن‌ها موضعی و محدود است.

 مصرف داروهای دیابت در شیردهی

• انسولین در شیردهی قابل استفاده است.
• بهتر است متفورمین در دوران شیردهی استفاده نشود و با داروهای ایمن‌تر جایگزین شود. مصرف داروهای دیابت حتما باید تحت نظر پزشک و به‌صورت منظم باشد.

مصرف راکوتان در شیردهی

داروی ایزوترتینوئین یا راکوتان در شیردهی منع مصرف دارد و می‌تواند موجب عوارض جدی روی نوزاد شود.

مصرف مکمل‌ها و ویتامین‌ها در شیردهی

مصرف مکمل‌ها و ویتامین‌ها در دوران شیردهی منع خاصی ندارد اما اگر سوال شما این است که چه ویتامینی در دوران شیردهی بخوریم لازم است بدانید برای این موضوع باید با پزشک مشورت کنید و این داروها باید در دوز مناسب و با مشورت پزشک استفاده شوند.

بهترین زمان مصرف دارو در دوران شیردهی

بسیاری از مادران شیرده تصور می‌کنند با انتخاب زمان مناسب مصرف دارو می‌توانند انتقال دارو به شیر را به‌طور کامل جلوگیری کنند؛ اما این موضوع همیشه درست نیست. مقدار دارویی که وارد شیر مادر می‌شود به عواملی مانند نوع دارو، دوز مصرفی، زمان رسیدن بیشترین غلظت دارو در خون و سن نوزاد بستگی دارد.

در برخی موارد، برای کاهش میزان تماس نوزاد با دارو می‌توان زمان مصرف دارو را با برنامه شیردهی هماهنگ کرد. به‌طور معمول، مصرف دارو بلافاصله بعد از شیردهی یا قبل از طولانی‌ترین فاصله خواب نوزاد می‌تواند در بعضی داروها باعث کاهش مقدار دارویی شود که نوزاد در وعده بعدی دریافت می‌کند.

بااین‌حال، این روش برای همه داروها کاربرد ندارد؛ زیرا برخی داروها مدت طولانی در خون باقی می‌مانند یا غلظت آن‌ها در شیر مادر به شکل قابل توجهی تغییر نمی‌کند. بنابراین، زمان مصرف دارو باید بر اساس نوع دارو و توصیه پزشک یا داروساز تعیین شود.

مادران شیرده نباید برای کاهش خطر، خودسرانه زمان مصرف دارو را تغییر دهند یا مصرف دارو را قطع کنند. در صورت نیاز به مصرف دارو، پزشک می‌تواند با توجه به شرایط مادر، سن نوزاد و میزان ایمنی دارو، بهترین زمان و روش مصرف را مشخص کند.

داروهای مصرفی رایج روی شیردهی چه تاثیری دارند؟

بسیاری از مادران در دوران شیردهی ممکن است به دلیل مشکلاتی مانند درد، تب، عفونت، آلرژی یا بیماری‌های زمینه‌ای به مصرف دارو نیاز داشته باشند. اگرچه بیشتر داروها در مقادیر بسیار کم وارد شیر مادر می‌شوند و بسیاری از آن‌ها با شیردهی سازگار هستند، اما برخی داروها می‌توانند بر نوزاد، میزان تولید شیر یا ترکیب شیر مادر تأثیر بگذارند.

• مسکن‌ها : داروهایی مانند استامینوفن و ایبوپروفن معمولاً در دوزهای توصیه‌شده برای مادران شیرده قابل استفاده هستند؛ اما مصرف طولانی‌مدت یا دوزهای بالا باید با نظر پزشک انجام شود.
• آنتی‌بیوتیک‌ها : همه آنتی‌بیوتیک‌ها در دوران شیردهی ممنوع نیستند. برخی از آن‌ها در صورت تجویز پزشک قابل استفاده‌اند، اما بعضی انواع ممکن است نیاز به بررسی دقیق‌تر داشته باشند؛ زیرا می‌توانند باعث تغییر در گوارش نوزاد یا بروز عوارض احتمالی شوند.
• داروهای ضدافسردگی : برخی داروهای این گروه می‌توانند در دوران شیردهی استفاده شوند، اما انتخاب دارو باید با توجه به شرایط مادر، سن نوزاد و میزان انتقال دارو به شیر انجام شود.
• داروهای سرماخوردگی و ضداحتقان‌ها : بعضی ترکیبات موجود در داروهای سرماخوردگی ممکن است باعث کاهش تولید شیر یا ایجاد عوارضی مانند بی‌قراری یا خواب‌آلودگی در نوزاد شوند؛ بنابراین مصرف خودسرانه این داروها توصیه نمی‌شود.
• داروهای ضدحساسیت (آنتی‌هیستامین‌ها) : برخی از این داروها ممکن است روی میزان شیر اثر بگذارند یا باعث خواب‌آلودگی نوزاد شوند. انتخاب نوع مناسب دارو باید با نظر پزشک انجام شود.
• داروهای هورمونی و ضدبارداری : بعضی روش‌های هورمونی ممکن است روی تولید شیر تأثیر بگذارند؛ به همین دلیل انتخاب روش مناسب در دوران شیردهی اهمیت دارد.
• داروهای شیمی‌درمانی و مواد رادیواکتیو : برخی از این داروها به دلیل احتمال آسیب به نوزاد ممکن است نیاز به قطع موقت شیردهی یا استفاده از روش درمانی جایگزین داشته باشند.

در نهایت، مصرف دارو در دوران شیردهی باید بر اساس شرایط هر مادر و نوزاد بررسی شود. یک دارو ممکن است برای یک مادر شیرده مناسب باشد اما برای مادر دیگری به دلیل سن نوزاد، مقدار مصرف یا شرایط پزشکی نیاز به احتیاط بیشتری داشته باشد. بنابراین مادران نباید بدون مشورت با پزشک یا داروساز، داروی خود را شروع، قطع یا تغییر دهند.

آیا گیاهان دارویی و مکمل‌ها در شیردهی بی‌خطر هستند؟

بسیاری از مادران تصور می‌کنند گیاهان دارویی و مکمل‌ها به دلیل طبیعی بودن، در دوران شیردهی کاملاً بی‌خطر هستند؛ اما این تصور همیشه درست نیست. برخی ترکیبات گیاهی و مکمل‌ها می‌توانند وارد شیر مادر شوند و بر سلامت نوزاد، میزان تولید شیر یا اثر داروهای دیگر تأثیر بگذارند.

ایمنی گیاهان دارویی در دوران شیردهی به نوع گیاه، مقدار مصرف، روش تهیه، کیفیت محصول و سن نوزاد بستگی دارد. برای مثال، برخی گیاهان ممکن است باعث افزایش یا کاهش تولید شیر شوند، در حالی که بعضی دیگر می‌توانند در نوزاد عوارضی مانند بی‌قراری، خواب‌آلودگی یا مشکلات گوارشی ایجاد کنند.

مکمل‌های ویتامینی و مواد معدنی نیز همیشه نیازمند بررسی هستند. برخی مکمل‌ها مانند ویتامین‌ها و مواد معدنی در صورت نیاز و با مقدار مناسب می‌توانند برای مادر شیرده مفید باشند، اما مصرف دوزهای بالا یا مکمل‌های ترکیبی بدون نظر پزشک ممکن است خطرناک باشد.

به همین دلیل، مادران شیرده بهتر است قبل از مصرف هرگونه گیاه دارویی، دمنوش، مکمل یا فرآورده‌های طبیعی با پزشک یا داروساز مشورت کنند؛ زیرا «طبیعی بودن» یک محصول به معنی ایمن بودن آن برای نوزاد نیست.

نکاتی که مادران در دوران شیردهی باید درباره داروها بدانند

• قبل از مصرف هرگونه داروی بدون نسخه، مکمل، فرآورده گیاهی یا دارویی که توسط پزشک دیگری تجویز شده است، حتماً پزشک یا داروساز را از شیرده بودن خود مطلع کنید؛ زیرا برخی داروها ممکن است برای نوزاد مناسب نباشند یا نیاز به جایگزین ایمن‌تری داشته باشند.
• در هر گروه دارویی ممکن است ترکیباتی وجود داشته باشند که در دوران شیردهی قابل استفاده هستند و برخی دیگر نیاز به احتیاط یا بررسی بیشتری دارند. پزشک می‌تواند با توجه به شرایط مادر و نوزاد، مناسب‌ترین گزینه را انتخاب کند.
• گیاهان دارویی و مکمل‌ها همیشه بی‌خطر نیستند. بسیاری از محصولات گیاهی استاندارد مشخصی ندارند و ممکن است ترکیبات آن‌ها از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شود؛ بنابراین مصرف آن‌ها نیز باید با نظر پزشک انجام شود.
• نوزادان نارس، نوزادان زیر ۶ ماه و کودکانی که مشکلات کلیوی، کبدی یا بیماری‌های متابولیک دارند، نسبت به عوارض برخی داروها حساس‌تر هستند. در این شرایط، مصرف دارو در دوران شیردهی به نوزاد پس از زایمان باید با دقت بیشتری بررسی شود.
• مصرف مواد مخدر در دوران شیردهی می‌تواند خطرات جدی برای نوزاد داشته باشد و باید از مصرف آن‌ها خودداری شود.
• در صورت مشاهده علائمی مانند خواب‌آلودگی غیرطبیعی، بی‌قراری شدید، گریه غیرمعمول، کاهش شیر خوردن، کاهش وزن، تغییر رنگ پوست (مانند زردی) یا هر علامت نگران‌کننده دیگر در نوزاد، با پزشک مشورت کنید.
• اگر به‌طور اتفاقی دارویی مصرف کردید که احتمال می‌دهید برای دوران شیردهی مناسب نباشد، بدون مشورت پزشک تصمیم به قطع یا ادامه مصرف دارو و شیردهی نگیرید. در اسرع وقت با پزشک یا داروساز تماس بگیرید تا بر اساس نوع دارو، مقدار مصرف و شرایط نوزاد بهترین تصمیم گرفته شود.

نکات پایانی

مصرف دارو در دوران شیردهی همیشه به معنی خطر برای نوزاد نیست؛ بسیاری از داروها با انتخاب درست و تحت نظر پزشک قابل استفاده هستند. بااین‌حال، برخی داروها ممکن است از طریق شیر مادر منتقل شوند و برای نوزاد عوارض ایجاد کنند.

مادران شیرده باید قبل از مصرف هرگونه دارو، مکمل یا گیاه دارویی با پزشک یا داروساز مشورت کنند و از مصرف خودسرانه دارو یا قطع ناگهانی درمان خودداری کنند. توجه به شرایط نوزاد، نوع دارو و مقدار مصرف، مهم‌ترین عوامل در حفظ سلامت مادر و کودک هستند.

منبع :

WHO