گریه نوزاد در شب | علل و درمان گریه شبانه کودک
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
گریه نوزاد در شب یکی از دغدغههای رایج والدین، بهخصوص در ماههای ابتدایی تولد است. نوزادان الگوی خواب منظمی ندارند و ممکن است به دلایل مختلفی در طول شب بیدار شده و گریه کنند. گرسنگی، نیاز به شیر خوردن یا مکیدن، نفخ و کولیک، رفلاکس، خستگی بیش از حد و ناراحتیهایی مانند خیس بودن پوشک، احساس گرما یا سرما از شایعترین علتهای گریه شبانه نوزاد هستند.
شناخت علت گریه و توجه به نشانههایی که همراه آن دیده میشود، به والدین کمک میکند نیاز نوزاد را بهتر تشخیص دهند و واکنش مناسبتری داشته باشند. اقداماتی مانند تنظیم محیط خواب، آروغ گرفتن بعد از شیر خوردن، ایجاد یک روتین آرام قبل از خواب و برطرف کردن ناراحتیهای جسمی میتواند به آرام شدن نوزاد کمک کند. در این مقاله از مجله سلامت گهواره، با مهمترین علتهای گریه نوزاد در شب و روشهای مؤثر برای آرام کردن نوزاد آشنا میشوید. همراه ما باشید.
با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیامهای مشاوره تخصصی دریافت کنید و با توصیههای تغذیهای و دستور پختهای مناسب، تغذیه سالمتری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازیهای مناسب و آزمونهای دورهای به تقویت هوش و مهارتهای فرزندتان کمک کنید.
علت گریه نوزاد در شب چیست؟
گریه کردن در طول شب برای بیشتر نوزادان طبیعی است و همیشه نشانه بیماری نیست. نوزادان تا زمانی که توانایی صحبت کردن پیدا کنند، نیازها و ناراحتیهای خود را با گریه نشان میدهند. گاهی علت گریه به نیازهای سادهای مانند گرسنگی یا خیس بودن پوشک مربوط میشود و گاهی نیز میتواند نشانه یک مشکل پزشکی باشد. بنابراین، اگر نوزاد در شب گریه میکند، ابتدا بهتر است علتهای طبیعی را بررسی کنید و در صورت وجود علائم هشداردهنده یا ادامهدار بودن گریه، با پزشک مشورت کنید.
به نقل از Mayo Clinic
وقتی نوزادتان گریه میکند، سریع به او پاسخ دهید. با توجه و رسیدگی زیاد، نوزادتان را لوس نخواهید کرد.
React quickly when your baby is crying. You won't spoil your baby with too much attention.
به طور کلی، علتهای گریه نوزاد در شب به دو دسته تقسیم میشوند که در ادامه هر یک به طور کامل بررسی میشود.
- علتهای طبیعی
- بیماریها یا مشکلات پزشکی.
علتهای طبیعی گریه نوزاد در شب
- گرسنگی
گرسنگی شایعترین علت گریه شبانه نوزاد، بهویژه در ماههای اول زندگی است. معده نوزاد کوچک است و معمولاً هر ۲ تا ۴ ساعت به شیر نیاز دارد. اگر نوزاد دستش را به سمت دهان میبرد، لبهایش را میمکد یا سرش را برای پیدا کردن سینه میچرخاند، احتمالاً گرسنه است. بهتر است قبل از شروع گریه شدید به این نشانهها توجه کنید، زیرا گریه معمولاً آخرین علامت گرسنگی است.
- خیس یا کثیف بودن پوشک
خیس یا کثیف بودن پوشک میتواند باعث احساس ناراحتی، تحریک پوست و بیدار شدن نوزاد در طول شب شود. بررسی و تعویض بهموقع پوشک، بهخصوص قبل از خواب، میتواند از بیدار شدنهای مکرر جلوگیری کند.
- احساس گرما یا سرمای بیش از حد
اگر اتاق بیش از حد گرم یا سرد باشد یا لباس نوزاد متناسب با دمای محیط نباشد، ممکن است نوزاد شما بیقرار شود و گریه کند. درجه حرارت مناسب اتاق برای خوابیدن نوزاد حدود ۲۰ تا ۲۲ درجه سانتیگراد است و بهتر است لباس او تنها یک لایه بیشتر از لباس بزرگسالان باشد. پوشاندن سر نوزاد هنگام خواب هم میتواند باعث بیقراری و گریه نوزاد شود.
- خستگی یا خوابآلودگی بیش از حد
برخی نوزادان وقتی بیش از حد بیدار میمانند، بهجای اینکه راحت بخوابند، بیقرار میشوند و گریه میکنند. داشتن یک برنامه خواب منظم و کم کردن نور و صدای محیط قبل از خواب، به آرامتر شدن نوزاد کمک میکند.
- نیاز به آغوش و تماس با والدین
نوزادان، بهویژه در ماههای اول، برای احساس امنیت به تماس پوستی و حضور والدین نیاز دارند. در آغوش گرفتن، نوازش کردن یا صحبت کردن با صدای آرام میتواند باعث کاهش گریه و آرام شدن نوزاد شود.
- اضطراب جدایی (در نوزادان بزرگتر)
از حدود ۶ تا ۹ ماهگی، بسیاری از نوزادان اضطراب جدایی را تجربه میکنند و هنگام بیدار شدن در شب، با ندیدن والدین گریه میکنند. حفظ یک روتین آرام قبل از خواب و پاسخ دادن با آرامش به گریه نوزاد، به کاهش این اضطراب کمک میکند.
- واکنش موقت به واکسیناسیون
برخی نوزادان تا ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از واکسیناسیون ممکن است به دلیل درد محل تزریق، تب خفیف یا بیقراری بیشتر گریه کنند. اگر گریه شدید و غیرقابل آرام شدن باشد یا تب بالا و علائم غیرعادی ایجاد شود، باید با پزشک تماس بگیرید.
- تغییر در برنامه خواب یا محیط زندگی
مسافرت، جابهجایی منزل، تغییر محل خواب یا تغییر در برنامه روزانه میتواند خواب نوزاد را مختل کند و باعث افزایش گریه شبانه شود. حفظ برنامه خواب منظم به سازگار شدن نوزاد با شرایط جدید کمک میکند.

به نقل از Mayo Clinic
گریه میتواند یکی از نشانههای دیرهنگام گرسنگی باشد. بهتر است قبل از شروع گریه، به علائم اولیه گرسنگی نوزاد توجه کنید.
Crying can be a late sign of hunger. Look for early signs of hunger.
بیماریها و مشکلات پزشکی
- کولیک (قولنج نوزادی)
کولیک نوزاد معمولاً از حدود ۲ تا ۳ هفتگی شروع میشود و تا ۳ یا ۴ ماهگی ادامه دارد. نوزاد ممکن است بدون علت مشخص، بهویژه در ساعات عصر و شب، گریههای شدید و طولانی داشته باشد، پاهایش را جمع کند و شکمش سفت شود.
راهکار کنترل و درمان کولیک در نوزادان
در آغوش گرفتن، تکان دادن آرام، ماساژ شکم، استفاده از صدای یکنواخت (مانند نویز سفید) و آروغ گرفتن بعد از شیر خوردن میتواند به کاهش علائم کمک کند. اگر گریه بیش از حد ادامه پیدا کرد یا با تب، استفراغ یا کاهش وزن همراه بود، لازم است نوزاد توسط پزشک معاینه شود.
- نفخ و تجمع گاز در معده (دلدرد)
بلعیدن هوا هنگام شیر خوردن یا نارس بودن دستگاه گوارش میتواند باعث تجمع گاز و دلدرد شود. نوزاد معمولاً پاهایش را به سمت شکم جمع میکند و بیقرار است.
راهکار کنترل و درمان نفخ نوزاد
آروغ گرفتن بعد از هر وعده شیر، شیر دادن در وضعیت مناسب و ماساژ ملایم شکم یا حرکت دادن پاها مانند دوچرخه میتواند به خروج گاز کمک کند. اگر شکم نوزاد بهشدت متورم باشد یا استفراغ مکرر داشته باشد، باید توسط پزشک بررسی شود.
- رفلاکس معده به مری
در رفلاکس، مقداری از شیر پس از تغذیه به مری برمیگردد و ممکن است باعث گریه، بیقراری، تف کردن مکرر یا امتناع از شیر خوردن شود.
راهکار کنترل و درمان رفلاکس در نوزادان
پس از شیر خوردن، نوزاد را حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در وضعیت نیمهعمودی نگه دارید، از شیر دادن بیش از حد خودداری کنید و حتماً آروغ او را بگیرید. اگر رفلاکس باعث کاهش وزن، سرفه مداوم، خفگی یا اختلال در رشد شود، مراجعه به پزشک ضروری است و ممکن است به درمان دارویی نیاز باشد.
- یبوست
یبوست میتواند باعث درد شکم، زور زدن و بیقراری نوزاد، بهویژه هنگام شب شود. البته در نوزادانی که فقط از شیر مادر تغذیه میکنند، فاصله چندروزه بین دفع مدفوع همیشه به معنی یبوست نیست.
راهکار کنترل و درمان یبوست در نوزادان
نوع تغذیه نوزاد باید توسط پزشک بررسی شود. در نوزادان بزرگتر، مصرف مایعات و غذاهای مناسب با سن میتواند کمککننده باشد. از مصرف خودسرانه شیاف یا ملین بدون تجویز پزشک خودداری کنید.
- تب یا عفونت
اگر گریه شبانه همراه با تب، بیحالی، کاهش اشتها یا خوابآلودگی غیرطبیعی باشد، ممکن است نشانه یک عفونت باشد.
راهکار درمان و کنترل تب و عفونت
تب در نوزاد، بهخصوص در سه ماه اول زندگی، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. از مصرف دارو بدون توصیه پزشک خودداری کنید و در صورت تب یا علائم شدید، نوزاد را سریع به پزشک برسانید.
- عفونت گوش
عفونت گوش میتواند باعث درد شدید، بهویژه هنگام دراز کشیدن، شود. نوزاد ممکن است گوش خود را بکشد، بیقرار باشد و هنگام شیر خوردن بیشتر گریه کند.
راهکار درمان عفونت گوش
تشخیص این بیماری فقط توسط پزشک انجام میشود. در صورت تأیید، ممکن است درمان دارویی مانند مسکن یا آنتیبیوتیک تجویز شود. از ریختن قطره یا هر مادهای داخل گوش بدون تجویز پزشک خودداری کنید.

- گرفتگی بینی یا عفونتهای تنفسی
گرفتگی بینی تنفس نوزاد را، بهویژه هنگام شیر خوردن و خواب، دشوار میکند و ممکن است باعث بیدار شدن و گریه شبانه شود.
راهکار کنترل و درمان گرفتگی بینی یا عفونتهای تنفسی
استفاده از قطره سالین، تخلیه ترشحات بینی با پوار و مرطوب نگه داشتن هوای اتاق میتواند به بهبود تنفس کمک کند. اگر نوزاد دچار تنگی نفس، خسخس شدید یا تب بالا شد، باید توسط پزشک معاینه شود.
- حساسیت یا آلرژی به شیر یا برخی مواد غذایی
برخی نوزادان به پروتئین شیر گاو یا بعضی مواد غذایی حساسیت دارند. این مشکل ممکن است با گریه، دلدرد، اسهال، استفراغ، اگزما یا وجود خون در مدفوع همراه باشد.
راهکار کنترل و درمان آلرژی
تشخیص آلرژی باید توسط پزشک انجام شود. ممکن است لازم باشد رژیم غذایی مادر شیرده تغییر کند یا نوع شیرخشک عوض شود. حذف خودسرانه مواد غذایی توصیه نمیشود.
- دندان درآوردن
از حدود ۶ ماهگی، رویش دندانها میتواند باعث تحریک لثه، افزایش بزاق، بیقراری و گریه شبانه شود، هرچند معمولاً تب بالا یا اسهال شدید ناشی از دندان درآوردن نیست.
راهکار کاهش درد دندان درآوردن
ماساژ ملایم لثه با انگشت تمیز یا استفاده از دندانگیر مناسب میتواند به کاهش ناراحتی کمک کند. اگر درد شدید باشد، پزشک ممکن است مسکن مناسب سن نوزاد را توصیه کند. اگر تب بالا یا علائم شدید دیگری وجود داشت، نباید آن را فقط به دندان درآوردن نسبت داد و لازم است نوزاد معاینه شود.
علت گریه ناگهانی نوزاد در خواب
گاهی نوزاد بدون اینکه کاملاً بیدار شود، ناگهان گریه میکند و چند دقیقه بعد دوباره به خواب میرود. این اتفاق در بسیاری از نوزادان طبیعی است و معمولاً به کوتاه بودن چرخه خواب و تغییر بین مراحل مختلف خواب ارتباط دارد. در این حالت، نوزاد ممکن است کمی ناله یا گریه کند، اما بدون نیاز به کمک والدین دوباره آرام شود.
اگر نوزاد پس از چند دقیقه همچنان گریه کند یا کاملاً از خواب بیدار شود، بهتر است علتهای شایع مانند گرسنگی، خیس بودن پوشک، نفخ، رفلاکس یا سایر مشکلات جسمی که در بخش قبل توضیح داده شد، بررسی شوند. در مقابل، اگر گریه ناگهانی بهطور مکرر تکرار شود، بیش از حد معمول طول بکشد یا با علائمی مانند تب، استفراغ، مشکل در تنفس، بیحالی یا امتناع از شیر خوردن همراه باشد، لازم است نوزاد توسط پزشک معاینه شود تا احتمال وجود یک مشکل پزشکی بررسی شود.

چگونه علت گریه نوزاد را تشخیص دهیم؟
از آنجایی که نوزاد نمیتواند نیازهای خود را با کلمات بیان کند، گریه مهمترین راه ارتباطی او با والدین است. با دقت به زمان گریه، نوع صدای گریه، رفتار نوزاد و علائم همراه میتوان تا حد زیادی علت آن را تشخیص داد. هرچند همه نوزادان الگوی یکسانی ندارند، اما نشانههای زیر میتوانند راهنمای خوبی باشند:
| نشانه | علت احتمالی |
| مکیدن انگشت، چرخاندن سر به دنبال سینه یا باز و بسته کردن لبها | گرسنگی |
| جمع کردن پاها روی شکم، سفت شدن شکم یا دفع گاز | نفخ یا کولیک |
| تف کردن مکرر شیر، گریه بعد از شیر خوردن یا هنگام دراز کشیدن | رفلاکس معده |
| کشیدن گوش، بیقراری هنگام دراز کشیدن یا تب | عفونت گوش |
| مالیدن چشمها، خمیازه کشیدن یا بیقراری | خواب آلودگی و خستگی |
| لمس پوشک خیس یا کثیف | نیاز به تعویض پوشک |
| آرام شدن با بغل کردن یا تماس پوستی | نیاز به آغوش و احساس امنیت |
اگر با بررسی این موارد علت گریه مشخص نشد، بهتر است ابتدا نیازهای اولیه نوزاد مانند شیر خوردن، تعویض پوشک، آروغ گرفتن و مناسب بودن دمای محیط را بررسی کنید. در صورتی که نوزاد با وجود برطرف شدن این نیازها همچنان به گریه ادامه دهد یا گریه او با علائمی مانند تب، استفراغ، بیحالی، کاهش اشتها، مشکل در تنفس یا گریه بسیار شدید و غیرقابل آرام شدن همراه باشد، لازم است در اولین فرصت توسط پزشک معاینه شود.
نکته: با گذشت زمان، والدین معمولاً با الگوی گریه نوزاد خود آشنا میشوند و راحتتر میتوانند تفاوت بین گریه ناشی از گرسنگی، خستگی یا درد را تشخیص دهند. با این حال، اگر احساس میکنید گریه نوزاد با الگوی همیشگی او متفاوت است یا بیش از حد طولانی شده، بهتر است آن را نادیده نگیرید و از پزشک کمک بگیرید.
به نقل از Mayo Clinic
با گذشت زمان، ممکن است بتوانید تنها از روی صدای گریه، نیازهای نوزادتان را تشخیص دهید.
In time you might be able to figure out your baby's needs by the sound of the cry.
چه زمانی برای بررسی علت گریه نوزاد در شب به پزشک مراجعه کنیم؟
درصورتی نوزاد شما با گریه شبانه بیدار شده و علائم زیر را در او مشاهده میکنید، سریعا به اورژانس بروید :
- نوزادتان حرکت نمیکند یا بسیار ضعیف است.
- نوزاد کمتر از یکماه دارد و غیرطبیعی رفتار میکند.
- نوزاد با سن کمتر از 12 هفته که تب بالا دارد.
- استفراغ
- تشدید گریه هنگام بغلکردن و درآغوشگرفتن نوزاد
- نوزاد برای بیشتر از هشت ساعت از خوردن شیر خودداری کند.
- گریه بدون وقفه برای حداقل دو ساعت
- نوزاد پرخطر (نوزاد با بیماری قلبی و مغزی)
در صورت مشاهده موارد زیر در چند روز آتی به مطب مراجعه کنید.
- نوزادتان تا به حال برای گریه فراوان یا گریه در شب معاینه نشده است.
- گریه نوزاد در شب چندین بار در خواب و چندین شب در هفته رخ دهد.
- وزنگیری نوزاد دچار اختلال شده است.
بهترین روشهای آرام کردن نوزاد هنگام گریه شبانه
اگر نوزاد نیمهشب با گریه از خواب بیدار شد، لازم نیست همه کارها را همزمان انجام دهید. بلکه بهتر است علت گریه را بهترتیب بررسی کنید.
این چکلیست ساده میتواند به شما کمک کند در کمتر از چند دقیقه دلیل احتمالی گریه را پیدا کرده و نوزاد را آرام کنید.
چکلیست ۵ دقیقهای برای آرام کردن نوزاد در شب
۱. پوشک نوزاد را بررسی کنید.
اگر پوشک خیس یا کثیف است، ابتدا آن را تعویض کنید. حتی مقدار کمی رطوبت هم ممکن است خواب برخی نوزادان را مختل کند.
۲. آیا نوزاد گرسنه است؟
اگر از آخرین شیردهی چند ساعت گذشته یا نوزاد علائم گرسنگی مانند مکیدن انگشت یا چرخاندن سر به دنبال سینه را نشان میدهد، او را شیر بدهید.
۳. بعد از شیر، آروغ نوزاد را بگیرید.
هوای بلعیده شده هنگام شیر خوردن میتواند باعث نفخ و بیقراری شود. چند دقیقه نوزاد را روی شانه نگه دارید تا آروغ بزند.
۴. نوزاد را ۱۰ تا ۲۰ دقیقه در وضعیت عمودی نگه دارید.
اگر احتمال میدهید علت گریه رفلاکس باشد، بعد از شیر خوردن او را بلافاصله نخوابانید. نگه داشتن نوزاد در وضعیت نیمهعمودی میتواند به کاهش برگشت شیر کمک کند.
۵. دمای محیط و لباس نوزاد را بررسی کنید.
گرم یا سرد بودن بیش از حد اتاق یا پوشاندن لباس زیاد، ممکن است باعث بیقراری نوزاد شود.
۶. نوزاد را در آغوش بگیرید و آرام حرکت دهید.
تکانهای ملایم، تماس پوستی و صحبت کردن با صدای آرام به بسیاری از نوزادان احساس امنیت میدهد و باعث آرام شدن آنها میشود.
۷. از صدای سفید (White Noise) استفاده کنید.
صدای یکنواختی مانند صدای پنکه، دستگاه نویز سفید یا اپلیکیشنهای مخصوص، برای برخی نوزادان آرامشبخش است و به خواب دوباره آنها کمک میکند.
۸. محیط خواب را آرام و تاریک نگه دارید.
روشن کردن چراغهای پرنور یا بازی کردن با نوزاد هنگام بیدار شدن در شب، ممکن است دوباره خوابیدن او را دشوارتر کند.
۹. اگر نوزاد سن مناسبی دارد، قنداق ایمن را امتحان کنید.
در نوزادانی که هنوز غلت نمیزنند، قنداق صحیح و بدون فشار میتواند احساس امنیت ایجاد کند و رفلکس از جا پریدن را کاهش دهد. به محض اینکه نوزاد شروع به غلت زدن کرد، قنداق کردن باید متوقف شود.

اگر با این روشها نوزاد آرام نشد، چه باید کرد؟
اگر با وجود بررسی موارد بالا، گریه نوزاد بیش از ۲۰ تا ۳۰ دقیقه ادامه پیدا کرد یا با علائمی مانند تب، استفراغ مکرر، مشکل در تنفس، بیحالی، کاهش اشتها یا گریه بسیار شدید و غیرعادی همراه بود، لازم است نوزاد در اولین فرصت توسط پزشک معاینه شود تا علت پزشکی احتمالی بررسی و درمان شود.
نکته: اگر نوزاد هر شب تقریباً در ساعت مشخصی گریه میکند، زمان خواب، شیردهی و دفعات گریه او را برای چند روز یادداشت کنید. این کار میتواند به شناسایی الگوی گریه و تشخیص علت آن، هم برای والدین و هم برای پزشک، کمک کند.
علت گریه کودکان بزرگتر در خواب
کودکان بزرگتر به دلایل دیگری در خواب گریه میکنند. برای مثال علت اصلی گریه شبانه کودک دو ساله شما احتمالا ترس، استرس و نگرانی است. تغییرات سبک زندگی کودکان مثل پرستار جدید، تولد فرزند جدید در خانواده یا تنش در خانواده میتواند سبب ناپایداری روحی کودکان و علت گریه ناگهانی کودک دو ساله در خواب یا بزرگتر شود. علت گریه کودک در خواب اگر مسائل روحی-روانی باشد کمکگرفتن از مشاور یا روانپزشک میتواند کمککننده باشد.
خواب بد دیدن و گریه نوزاد در شب؟
یکی از سوالات رایج والدین این است که آیا نوزاد خواب میبیند؟ آیا نوزاد خواب بد میبیند. در جواب این سوال باید گفت خوابدیدن معمولا از سن سهسالگی شروع میشود. کابوس معمولا در مرحلهی رم اتفاق میافتد اما احساس خفقان یا همان بختک در خواب معمولا در مرحلهی نانرم رخ میدهد. کودکان نوپا یا بزرگتری که در خواب خیلی تکان میخورند، حرف میزنند و گریه میکنند احتمالا کابوس میبینند.
نکات پایانی
گریه نوزاد در شب در بیشتر موارد بخشی طبیعی از روند رشد اوست و معمولاً با برطرف کردن نیازهایی مانند گرسنگی، تعویض پوشک، آروغ گرفتن، تنظیم دمای محیط یا در آغوش گرفتن، آرام میشود. با این حال، اگر گریه نوزاد شدید، طولانیمدت یا همراه با علائمی مانند تب، استفراغ، بیحالی، مشکل در تنفس یا کاهش اشتها باشد، نباید آن را طبیعی تلقی کرد و لازم است نوزاد توسط پزشک معاینه شود. با گذشت زمان، والدین به الگوی گریه نوزاد خود آشنا میشوند و راحتتر میتوانند علت بیقراری او را تشخیص داده و برای آرام کردنش اقدام کنند.
منبع :
سوالات متداول
ابتدا علت گریه را بررسی کنید؛ پوشک، گرسنگی، نیاز به آروغ، دمای محیط و ناراحتیهای جسمی را کنترل کنید. در آغوش گرفتن، تماس پوستی، تکان دادن آرام، ایجاد محیطی تاریک و آرام و در صورت نیاز استفاده از صدای سفید نیز میتواند به آرام شدن نوزاد کمک کند.
گرسنگی طولانی، خوابآلودگی بیش از حد، نفخ یا رفلاکس درماننشده، گرما یا سرمای زیاد، نور و صدای زیاد محیط، تغییر ناگهانی برنامه خواب و تأخیر در پاسخ به نیازهای نوزاد، میتوانند گریه شبانه را تشدید کنند.
بله، اگر نوزاد گرسنه نباشد، مکیدن پستانک میتواند به آرام شدن او و کاهش گریه کمک کند. البته برای نوزادان شیرخوار، بهتر است استفاده از پستانک پس از تثبیت شیردهی و با نظر پزشک یا مشاور شیردهی آغاز شود.