سرماخوردگی در بارداری - معرفی داروهای مجاز و درمان آن
سرماخوردگی در بارداری یکی از مشکلات شایع این دوران است که به دلیل تغییرات هورمونی و تضعیف نسبی سیستم ایمنی بدن اتفاق میافتد. در بارداری، بدن برای حفظ جنین بخشی از پاسخ ایمنی خود را تعدیل میکند و همین موضوع میتواند احتمال ابتلا به عفونتهای ویروسی مانند سرماخوردگی را افزایش دهد. علائمی مانند آبریزش و گرفتگی بینی، گلودرد، سرفه، عطسه، بدندرد و گاهی تب خفیف از نشانههای رایج سرماخوردگی در این دوران هستند.
ابتلا به سرماخوردگی در بارداری معمولاً خطر جدی برای جنین ایجاد نمیکند، اما به دلیل حساسیت این دوره، انتخاب روش درمان اهمیت زیادی دارد. خوشبختانه بسیاری از داروهای درمان سرماخوردگی در بارداری مجاز هستند اما باید با تجویز پزشک مصرف شوند. همچنین در صورت داشتن علائمی مثل ضعف شدید، تنگی نفس و تب بالا فورا به پزشک مراجعه نمایید. میتوانید با روشهای خانگی مانند نوشیدن مایعات، خوردن سوپ مرغ، چای عسل و لیمو و... نیز شدت علائم را کاهش دهید.
در ادامه این مطلب از مجله سلامت گهواره، علائم سرماخوردگی در بارداری، داروهای مجاز پزشکی و روشهای درمان خانگی بیخطر را بهطور کامل بررسی خواهیم کرد تا بتوانید با آگاهی بیشتری این دوران را مدیریت کنید.
پادکست خلاصه مقاله سرماخوردگی در بارداری:
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- علائم سرماخوردگی در دوران بارداری
- در صورت مشاهده علائم سرماخوردگی در بارداری باید چکار کرد؟
- راههای درمان سرماخوردگی در بارداری
- داروهای مجاز سرماخوردگی در بارداری
- درمانهای خانگی سرماخوردگی در بارداری
- آیا سرماخوردگی در بارداری خطرناک است؟
- سرماخوردگی در بارداری برای جنین ضرر دارد؟
- سرماخوردگی در بارداری و آنفولانزا چه تفاوتی با هم دارند؟
- چه زمانی باید برای سرماخوردگی در بارداری به پزشک مراجعه کرد؟
علائم سرماخوردگی در دوران بارداری
علائم سرماخوردگی در بارداری تفاوت اساسی با سایر افراد ندارد، اما به دلیل تغییرات ایمنی و هورمونی ممکن است برخی نشانهها شدیدتر یا طولانیتر احساس شوند. شناخت این علائم به مادر کمک میکند تا سرماخوردگی را از بیماریهای مهمتری مانند آنفلوآنزا یا عفونتهای باکتریایی تشخیص دهد.
| علائم | توضیحات |
| آبریزش بینی | شایعترین علامت که به دلیل التهاب مخاط بینی ایجاد میشود. |
| گرفتگی بینی | به علت تورم مخاط بینی و افزایش ترشحات |
| عطسه | واکنش طبیعی بدن به تحریک ویروسی |
| گلودرد | ناشی از التهاب حلق، معمولاً خفیف تا متوسط |
| سرفه خشک یا خلط دار | ممکن است چند روز پس از شروع بیماری ظاهر شود. |
| بدن درد خفیف | بهویژه در روزهای ابتدایی بیماری |
| تب خفیف | معمولاً زیر ۳۸ درجه؛ تب بالا نیاز به بررسی فوری دارد. |
| احساس خستگی و ضعف | به دلیل درگیری سیستم ایمنی |
در صورت بروز تب بالا، لرز شدید، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا طولانی شدن علائم بیش از ۱۰ روز، لازم است بررسی پزشکی انجام شود.
ابتلا به سرماخوردگی در ماههای مختلف بارداری و علائم آنها
ابتلا به هر بیماری در سهماهه اول بارداری و روزهای پیش از زایمان اهمیت بیشتری نسبت به سایر ماهها دارد؛ چرا که در سهماهه اول، اندامها و ارگانهای جنین در حال تشکیل هستند و در روزهای پایانی بارداری، احتمال انتقال برخی عفونتها هنگام زایمان افزایش مییابد. درمان بهموقع عفونتهایی مانند سرماخوردگی در اوایل بارداری، خطر بروز مشکلات جنینی را کاهش میدهد و در نیمه دوم بارداری، از افزایش احتمال زایمان زودرس جلوگیری میکند.
| بازه زمانی | وضعیت و علائم شایع |
| سرماخوردگی در ماه اول بارداری | معمولاً با علائم خفیف مانند آبریزش بینی، گلودرد و خستگی همراه است. در این ماه به دلیل شروع تشکیل اندامهای جنین، کنترل تب اهمیت زیادی دارد. |
| سرماخوردگی در ماه دوم بارداری | علائم مشابه ماه اول است اما تهوع بارداری ممکن است شدت خستگی را بیشتر نشان دهد. مصرف خودسرانه دارو بسیار پرخطر است. |
| سرماخوردگی در ماه سوم بارداری | معمولاً خطر کمتری برای جنین دارد، اما تب بالا همچنان باید کنترل شود. |
| سرماخوردگی در سه ماهه دوم بارداری | علائم معمولاً خفیفتر تحمل میشوند؛ با این حال سرفههای شدید میتواند باعث فشار شکمی شود. |
| سرماخوردگی در سه ماهه سوم بارداری | احتقان بینی و تنگی نفس ممکن است بیشتر آزاردهنده باشد. در هفتههای پایانی، بررسی دقیقتر برای پیشگیری از عوارض زایمان ضروری است. |
در مجموع، پس از بروز علائم سرماخوردگی در بارداری، نباید بهصورت خودسرانه از داروهای شیمیایی یا گیاهی استفاده کرد. مراجعه سریع به پزشک برای تشخیص شدت بیماری و تجویز داروی مناسب با توجه به سن بارداری، ایمنترین راهکار است.
در صورت مشاهده علائم سرماخوردگی در بارداری باید چکار کرد؟
هرگاه نشانههای سرماخوردگی در بارداری را احساس کردید، به پزشک مراجعه کنید زیرا بیماریهای تنفسی دیگر مثل آنفولانزا و عفونت حلق و ریه نیز میتوانند علائم مشابه با سرماخوردگی داشته باشند که هر یک نیاز به درمانهای متفاوتی دارند. پزشک با معاینه میتواند نوع بیماری شما را تشخیص داده و درمانهای لازم را انجام دهد.
اما فراموش نکنید که حتماً به پزشک، در مورد باردار بودن خود و سن دقیق بارداریتان اطلاع دهید تا پزشک داروها را طبق شرایط و سن بارداری شما تجویز نماید.
در طول بارداری نیز به علت ضعیف شدن سیستم دفاعی بدن به نسبت شرایط غیربارداری، افراد با احتمال بیشتری به سرماخوردگی دچار میشوند. بسیاری از زنان باردار، وقتی علائم سرماخوردگی را در خود احساس میکنند، این تصور را دارند که میتوان از داروهای معمولی که نیاز به نسخه پزشک ندارد برای بهبود این علائم استفاده کنند، اما باید گفت این یک تصور کاملاً اشتباه است.
دچار شدن به انواع بیماریها در بارداری و مصرف داروهای مختلف برای زنان باردار، حساسیت ویژهای پیدا میکند، چرا که هر چیزی که توسط مادر مصرف شود، تنها بر روی بدن او تاثیر نمیگذارد بلکه از جفت نیز رد شده و به جنین هم منتقل میشود و میتواند برای جنین مضر باشد. پس باید دانست مادر باردار اجازه مصرف هیچ دارویی را بدون مشاوره با پزشک ندارد.
به نقل از Healthline
سرماخوردگی در دوران بارداری توسط همان ویروسهایی ایجاد میشود که برای افراد غیر باردار سرماخوردگی میآورند، و اگرچه علائم میتواند ناراحتکننده باشد، بهاحتمال زیاد باعث عوارض طولانیمدت برای شما یا نوزادتان نمیشود.
Pregnancy colds are caused by the same viruses that give colds to people who aren’t pregnant, and while symptoms can feel uncomfortable, they are unlikely to cause long‑term complications for you or your baby.
* مقاله زونا در بارداری را مطالعه کنید.
راههای درمان سرماخوردگی در بارداری
در سرماخوردگی در بارداری باید توجه داشت که درمان قطعی برای از بین بردن ویروس وجود ندارد و اقدامات درمانی با هدف کاهش علائم انجام میشود. مهمترین اصل، استراحت کافی است؛ زیرا بدن در حالت استراحت بهتر با عفونت مقابله میکند. نوشیدن مایعات گرم مانند آب، سوپ و چای عسل و لیمو، استفاده از بخور برای کاهش گرفتگی بینی و شستوشوی بینی با سرم نمکی میتواند علائم را تسکین دهد. حفظ آب بدن و تغذیه مناسب نیز به تقویت سیستم ایمنی کمک میکند.
در عین حال، برخی علائم مانند تب و سرفههای شدید نیاز به توجه بیشتری دارند. تب، بهویژه در سهماهه اول بارداری، میتواند برای جنین خطرناک باشد و باید سریعاً کنترل شود. سرفههای شدید و طولانی نیز ممکن است خطر زایمان زودرس را افزایش دهند. در چنین شرایطی پزشک با توجه به سن بارداری، داروهای مجاز مانند استامینوفن یا داروهای بیخطر ضدسرفه را تجویز میکند. مصرف هر نوع داروی شیمیایی یا گیاهی باید تنها با نظر پزشک انجام شود تا سلامت مادر و جنین حفظ گردد.
داروهای مجاز سرماخوردگی در بارداری
داروهای سرماخوردگی در بارداری بر اساس سن بارداری، شدت علائم و وضعیت عمومی مادر توسط پزشک تجویز میشوند. همانطور که در درمان علائم سرماخوردگی نوزاد نیز اصل بر انتخاب کمخطرترین داروهاست، در دوران بارداری نیز پزشک ایمنترین گزینههای دارویی را انتخاب میکند. به همین دلیل مصرف خودسرانه هر نوع دارو حتی داروهای رایج میتواند برای جنین خطرآفرین باشد. برای مثال، استامینوفن که بهعنوان تببر و مسکن در بارداری استفاده میشود، در صورت مصرف بیرویه و مداوم ممکن است با افزایش خطر برخی اختلالات تکاملی مانند بیشفعالی مرتبط باشد. همچنین مصرف ایبوپروفن در بارداری، بهویژه در سهماهه اول، میتواند خطر بروز برخی ناهنجاریهای جنینی را افزایش دهد.
در مورد قرصهای ترکیبی سرماخوردگی نیز باید پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت شود. بسیاری از این داروها که با نامهایی مانند Adult Cold، Cold Stop، Corizan یا Grip Cough Cold در بازار وجود دارند، ترکیبی از چند دارو هستند و ممکن است برای جنین مناسب نباشند.
داروهایی که در بارداری باید با احتیاط مصرف شوند یا معمولاً توصیه نمیشوند شامل موارد زیر هستند:
- استامینوفن (مصرف فقط با دوز و مدت تجویز شده توسط پزشک)
- ایبوپروفن و سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)
- قرصهای ترکیبی سرماخوردگی بزرگسالان
- داروهای ضداحتقان حاوی فنیلافرین یا پسودوافدرین
- برخی آنتیهیستامینهای نسل اول بدون تجویز پزشک
آنتی بیوتیک در بارداری و به طور کلی در دوران بارداری بهتر است از مصرف خودسرانه داروهای شیمیایی و حتی گیاهی پرهیز کنید و انتخاب هر دارو را به نظر پزشک بسپارید تا سلامت مادر و جنین بهطور کامل حفظ شود.
به نقل از Healthline
بسیاری از داروهای معمولی برای تسکین سرماخوردگی در بارداری ایمن محسوب میشوند. با این حال بهتر است که پیش از مصرف هر دارو یا مکملی در دوران بارداری، با پزشک خود مشورت کنید.
Many over-the-counter cold relief medications are considered safe during pregnancy. But it’s still important to check with your healthcare professional before taking any medications or supplements during pregnancy.
درمانهای خانگی سرماخوردگی در بارداری
- حتماً از حجم فعالیتهای خود کم کنید، بیشتر استراحت داشته باشید و به میزان کافی بخوابید.
- از مایعات، به خصوص مایعات گرم مثل شیر، انواع سوپ برای سرماخوردگی و گلودرد، چای بیشتر استفاده کنید. مصرف بیشتر مایعات، از کم آب شدن بدن در زمان مبارزه با عفونت جلوگیری میکند و به دفع سریعتر ویروس کمک میکند. همچنین سعی کنید از آبمیوههای طبیعی مثل مرکبات بیشتر استفاده نمایید.
- بخور آب گرم بگیرید. میتوان به این منظور، از دستگاه بخور نیز استفاده کرد. بخور آب گرم، به تسکین دردهای ناحیه پیشانی، صورت و همچنین تنفس بهتر فرد کمک میکند.
- هوای خانه را مرطوب نگه دارید. خشک بودن هوا باعث ایجاد سرفههای خشک و سخت میگردد.
- برای تسکین دردهای گلو، از قرقره محلول آب ولرم و نمک در سه نوبت در روز استفاده کنید. همچنین میتوان از قطره بینی سدیم کلرید برای باز کردن راه بینی استفاده کرد.
- مکملهای بارداری را ادامه بدهید. مصرف مکمل و ویتامینها مثل ویتامین c در بارداری به درمان بهتر سرماخوردگی کمک میکنند.
آیا سرماخوردگی در بارداری خطرناک است؟
سرماخوردگی در دوران بارداری معمولاً خطرناک نیست و بیشتر موارد به طور خودبهخود بهبود پیدا میکند، اما به دلیل تغییرات سیستم ایمنی در این دوره، علائم ممکن است شدیدتر یا طولانیتر باشند.
تنها در صورت مشاهده علائمی مانند تب بالا، کمآبی بدن، یا بروز عفونتهای ثانویه مانند سینوزیت و برونشیت که میتواند مشکلساز شود و علائم شدید یا ماندگار، مراجعه به پزشک ضروری است.
سرماخوردگی در بارداری برای جنین ضرر دارد؟
در حالت کلی، سرماخوردگی در بارداری برای جنین خطری ایجاد نمیکند. زیرا ویروسهای سرماخوردگی به طور مستقیم به جنین منتقل نمیشوند. با این حال اگر تب بالا و طولانی وجود داشته باشد، یا مادر دچار کمآبی و ضعف شدید شود، این موضوع میتواند بهطور غیرمستقیم بر سلامت جنین نیز اثر بگذارد. به همین دلیل کنترل تب، استراحت کافی، مصرف مایعات و مراجعه به پزشک در صورت شدت گرفتن علائم ضروری است.
سرماخوردگی در بارداری و آنفولانزا چه تفاوتی با هم دارند؟
هر دو بیماری سرماخوردگی در بارداری و آنفولانزا در بارداری ناشی از ویروس هستند، اما شدت و خطر آنها با هم متفاوت است.
سرماخوردگی معمولاً خفیف است و با علائمی مثل آبریزش بینی، عطسه، گلودرد و سرفه بروز میکند و به ندرت عوارض جدی دارد. اما در مقابل، آنفولانزا به طور ناگهانی شروع میشود و با تب بالا، بدندرد شدید، سردرد، لرز و خستگی شدید همراه است و میتواند برای مادر باردارخطرناک باشد. زیرا احتمال بروز عوارضی مثل ذاتالریه یا بستری شدن را افزایش میدهد.
در حالت کلی سرماخوردگی اغلب علائم آزاردهنده با خود به همراه دارد، در حالی که آنفولانزا نیاز به مراقبت پزشکی فوری و پیگیری و درمان دارد.
چه زمانی باید برای سرماخوردگی در بارداری به پزشک مراجعه کرد؟
اگرچه سرماخوردگی در بارداری معمولاً خفیف است و طی چند روز بهبود مییابد، اما در برخی شرایط مراجعه به پزشک ضروری است. در صورت بروز تب بالای ۳۸ درجه، تداوم تب بیش از ۲۴ ساعت، تنگی نفس، خسخس سینه، درد قفسه سینه، سرفههای شدید و مداوم، گلودرد شدید همراه با مشکل در بلع، یا ترشحات غلیظ سبز و زرد باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد.
همچنین اگر علائم بیش از ۷ تا ۱۰ روز ادامه پیدا کند، شدت آن رو به افزایش باشد، یا مادر احساس ضعف شدید و بیحالی غیرعادی داشته باشد، بررسی پزشکی لازم است. در سهماهه اول بارداری کنترل تب اهمیت بیشتری دارد و در سهماهه سوم نیز هرگونه تشدید علائم تنفسی باید جدی گرفته شود تا از بروز عوارض احتمالی برای مادر و جنین پیشگیری شود.
نکات مهم و پایانی
در حالت کلی سرماخوردگی در بارداری مشکل جدی محسوب نمیشود. اما مراقبت و توجه بیشتر میتواند از بروز عوارض احتمالی جلوگیری کند. مادر باردار باید استراحت کافی داشته باشد، مایعات فراوان مصرف کند، تغذیه مقوی و سبک را در برنامه خود قرار دهد و از مصرف خودسرانه دارو پرهیز کند.
همچنین کنترل تب و حفظ رطوبت بدن اهمیت زیادی دارد و در صورت طولانی شدن علائم، شدت گرفتن سرفه، بروز تب بالا یا مشکلات تنفسی، مراجعه به پزشک ضروری است. از دیگر سو رعایت بهداشت فردی، شستوشوی مکرر دستها و پرهیز از تماس با افراد بیمار نیز بهترین راههای پیشگیری از ابتلا به سرماخوردگی در دوران بارداری هستند که رعایت آنها ضروری است.
منبع :
سوالات متداول
توجه داشته باشید که سرماخوردگی یک بیماری ویروسی است و آنتیبیوتیکها روی آن تأثیری ندارند. بنابراین استفاده از آنتی بیوتیک فقط در صورت ابتلا به عفونت باکتریایی و با تجویز پزشک مجاز است.
در حالت کلی سرماخوردگی معمولاً باعث سقط یا زایمان زودرس نمیشود، اما تب بالا یا عوارض جدی در صورت عدم درمان میتواند خطراتی را برای مادر و جنین ایجاد کند.
اگر علائم سرماخوردگی شدید شد و منجر به تب بالا، تنگی نفس، ضعف شدید یا طولانی شدن علائم شد، باید سریعاً به پزشک متخصص یا مرکز درمانی مراجعه کنید.
بیشتر قرصهای سرماخوردگی ترکیبی از چند دارو مانند ضداحتقان، آنتیهیستامین و مسکن هستند و برخی از این ترکیبات میتوانند برای جنین مضر باشند، بهویژه در سهماهه اول بارداری. بنابراین مصرف قرص سرماخوردگی در بارداری باید فقط با تجویز پزشک انجام شود و مصرف خودسرانه توصیه نمیشود.
برخی جوشاندههای ساده مانند دمنوش ملایم عسل و لیمو یا زنجبیل کممقدار میتوانند به کاهش گلودرد و سرفه کمک کنند، اما بسیاری از گیاهان دارویی در بارداری ایمن نیستند و ممکن است باعث تحریک رحم یا عوارض دیگر شوند. بنابراین مصرف هر نوع جوشانده گیاهی باید با مشورت پزشک انجام شود.
کوریزان یک داروی ترکیبی حاوی مسکن، ضداحتقان و آنتیهیستامین است و به دلیل وجود برخی ترکیبات ضداحتقان، مصرف آن در بارداری، بهویژه در سهماهه اول معمولاً توصیه نمیشود. استفاده از این دارو فقط در صورت تجویز و تأیید پزشک مجاز است.
سوالات کاربران
مامان جوجو محمد
هفته سیوهفتم بارداری
مامان پسته
هفته سیوپنجم بارداری
مامان کیان
۴ ماهگی
نیلی
قصد بارداری
مامان دلوین
۱۱ ماهگی
مامان تركمان
۱۰ ماهگی
مامان فندق
۸ ماهگی
❤️❤️❤️❤️❤️
قصد بارداری
مامان آزر
۱۲ ماهگی
مامان میران
۸ ماهگی
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.