قرص اورژانسی | عوارض و نحوه مصرف قرص اورژانسی
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
قرص اورژانسی روشی برای کاهش احتمال بارداری بعد از رابطه جنسی محافظت‌نشده یا شکست روش پیشگیری، مثل پارگی کاندوم است. این قرص باید هرچه زودتر بعد از رابطه مصرف شود، اما مهلت مصرف آن به نوع دارو بستگی دارد. قرص اورژانسی باعث سقط بارداری نمی‌شود و بیشتر با به تاخیر انداختن یا جلوگیری از تخمکگذاری اثر می‌کند. در ادامه با انواع قرص اورژانسی، بهترین زمان و نحوه مصرف، عوارض احتمالی و راه تشخیص اثر کردن آن آشنا می‌شوید.
با نصب اپلیکیشن گهواره، چرخه قاعدگی خود را به‌دقت دنبال کنید و بهترین زمان برای اقدام به بارداری را بدانید. روزانه متناسب با مرحله چرخه‌تان، پیام‌های مشاوره تخصصی و توصیه‌های تغذیه‌ای دریافت کنید تا شانس باروری‌تان افزایش یابد.
- قرص اورژانسی چیست و چگونه عمل می‌کند؟
- انواع قرص اورژانسی و عوارض آنها
- قرص اورژانسی را چه زمانی باید مصرف کنیم؟
- در چه صورت قرص اورژانسی اثر نمی‌کند؟
- قرص اورژانسی چه عوارضی دارد؟
- چگونه عوارض قرص اورژانسی را کمتر کنیم؟
- عوارض خوردن قرص اورژانسی توسط کودک
- عوارض قرص اورژانسی برای دختر مجرد
- تاثیر قرص اورژانسی بر جنین
- چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
- نتیجه‌گیری
- منابع
قرص اورژانسی چیست و چگونه عمل می‌کند؟
قرص ضد بارداری یا قرص اورژانسی به طرق مختلف مانع از بارداری میشود. در گام اول، این قرص فرایند تخمک گذاری را مختل می‌کند همین کار به میزان زیادی مانع از اجرای کامل مراحل لقاح میشود. در حالت دیگر این قرص‌های ضد بارداری می‌توانند هورمون لوتئینیزه کننده را سرکوب کنند. این هورمون مسئول تحریک تخمک گذاری و آزادسازی تخمک از تخمدان‌هاست و در نتیجه‌ی نبودش، تخمکی آزاد نمی‌شود که تخمک گذاری رخ دهد. کار بعدی که قرص ضد بارداری انجام می‌دهد، ضخیم کردن مخاط دهانه‌ی رحم است که مانع انتقال اسپرم شده و فرایند لقاح را غیرممکن می‌کند. مکانیسم دیگر تاثیر این قرص، اثرگذاری بر رشد آندومتر است. آندومتر شامل مجموعه‌ای از بافت و غده‌ها درون رحم است که با رشد خود، محیط رحم را برای بارداری آماده می‌کنند. قرص‌های جلوگیری مانع از رشد این بخش می‌شوند.
قرص اورژانسی در چه شرایطی استفاده میشود؟
قرص اورژانسی زمانی استفاده میشود که رابطه جنسی بدون استفاده از روش مطمئن پیشگیری از بارداری انجام شده باشد یا روش مورد استفاده به درستی عمل نکرده باشد. برای مثال، پاره شدن یا خارج شدن کاندوم، فراموش کردن برخی از قرص‌های جلوگیری یا خطا در استفاده از روش پیشگیری می‌تواند از شرایطی باشد که فرد به پیشگیری اورژانسی نیاز پیدا کند. این قرص باید در فاصله زمانی مشخصی پس از رابطه مصرف شود و هرچه زودتر استفاده شود، فرصت بیشتری برای پیشگیری از بارداری دارد.
آیا قرص اورژانسی باعث سقط میشود؟
خیر. قرص اورژانسی برای جلوگیری از بارداری پیش از شکل‌گیری آن استفاده میشود و داروی سقط جنین محسوب نمی‌شود. این قرص با به تاخیر انداختن یا جلوگیری از تخمکگذاری، احتمال بارداری را کاهش می‌دهد و در صورتی که بارداری از قبل ایجاد شده باشد، برای پایان دادن به آن کاربرد ندارد.
انواع قرص اورژانسی و عوارض آنها
قرص ضد بارداری انواع مختلفی دارند که بعضی از مهمترین آنها به شرح زیر است:
- عوارض قرص اورژانسی لونژيل (قرص لوونورژسترول): قرص لونژیل یا قرص HD یکی از معروفترین قرص‌های ضدبارداری در بازار است. از عوارض قرص اورژانسی لوونورژسترول می‌توان به تهوع و استفراغ، تغییر در میزان خونریزی ماهانه، سردرد، سرگیجه، خواب، اسهال، کمردرد و حساس شدن پستان‌ها اشاره کرد. اینکه چند روز بعد از مصرف قرص اورژانسی پریود میشویم به زمان مصرف آنها در سیکل بستگی دارد.
- عوارض قرص اورژانسی اووسیز: قرص اووسیز نوعی دیگر از قرص‌های اورژانسی است که تنها باید 2 تا 3 بار در سال استفاده شود. پس از مصرف این قرص شاهد عوارض قرص اورژانسی و لکه بینی خواهید بود.
- عوارض قرص اورژانسی تنسی: قرص تنسی را نیز تنها می‌توانید 2 تا 3 بار در سال مصرف کنید. بعد از مصرف شاهد عوارضی مانند اسهال و استفراغ و لکه بینی خواهید بود.
- عوارض قرص اورژانسی ال دی: قرص ال دی نیز یکی از انواع قرص ضد بارداری است که مصرف آن عوارضی مانند سردرد و سرگیجه و دل درد را به همراه خواهد داشت.
در جدول زیر می‌توانید خلاصه‌ای از انواع قرص اورژانسی، دوز رایج و روش مصرف هر کدام را مشاهده کنید:
| نوع قرص | دوز رایج | زمان مصرف | نحوه مصرف |
| لوونورژسترول تک‌دوز | ۱.۵ میلی‌گرم | هرچه زودتر بعد از رابطه؛ بیشترین اثربخشی در روزهای اول | یک قرص در یک نوبت |
| لوونورژسترول دوتایی | دو قرص ۰.۷۵ میلی‌گرمی | هرچه زودتر بعد از رابطه | یک قرص و دوز دوم 12 ساعت بعد |
| اولیپریستال | ۳۰ میلی‌گرم | تا ۱۲۰ ساعت پس از رابطه | یک قرص در یک نوبت |
قرص اورژانسی را چه زمانی باید مصرف کنیم؟
قرص اورژانسی باید در اولین فرصت پس از رابطه بدون محافظت مصرف شود. برای اثرگذاری بهتر، مصرف آن را به تاخیر نیندازید و منتظر روز بعد نمانید؛ البته زمان مجاز مصرف به نوع قرص بستگی دارد.
قرص اورژانسی تا چند روز بعد از رابطه اثر دارد؟
قرص‌های اورژانسی بر اساس ماده موثره، بازه زمانی متفاوتی برای مصرف دارند. قرص حاوی لوونورژسترل معمولا باید حداکثر تا ۷۲ ساعت (۳ روز) پس از رابطه مصرف شود، در حالی که اولیپریستال استات را می‌توان تا ۱۲۰ ساعت (۵ روز) بعد از رابطه مصرف کرد. با این حال، در هر دو مورد بهتر است قرص در اولین فرصت مصرف شود.
نحوه مصرف قرص اورژانسی چگونه است؟
هر چه زمان مصرف این قرص با زمان نزدیکی، کمتر باشد، اثرگذاری‌اش بیشتر است. این دو قرص در دو مقدار 0.75 و 1.5 میلی‌گرمی وجود دارد که هر کدام استفاده‌ی خاصی دارند. قرص‌های 0.75 میلی گرمی به صورت دو عددی مصرف می‌شوند. یکی 72 ساعت بعد از نزدیکی و دیگری 12 ساعت بعد از قرص اول. در مورد قرص‌های 1.5 میلی‌گرمی، باید یک عدد از این قرص‌ها را 120 ساعت (5 روز) بعد از نزدیکی بخورید. نحوه مصرف و عوارض قرص اورژانسی رابطه‌ی مستقیمی با هم دارند. اما به این معنا نیست که عوارض مصرف دو بار قرص اورژانسی 0.75 از قرص 1.5 بیشتر است. اما اگر هر کدام از این قرص‌ها را در خارج از دستور العمشان استفاده کنید، خطرناک است. همچنین مواظب عوارض قرص اورژانسی تاریخ گذشته نیز باشید زیرا مسمومیت به بار می‌آورد.
به نقل از سایت nhs.uk
اگر تا ۲ ساعت بعد از مصرف قرص اورژانسی استفراغ کردید، ممکن است لازم باشد هرچه زودتر یک دوز دیگر مصرف کنید. برای اینکه مطمئن شوید به قرص دیگری نیاز دارید یا نه، با داروساز مشورت کنید.
If you’re sick (vomit) within 2 hours after taking an emergency contraceptive pill, you may need to take another dose as soon as possible. Talk to a pharmacist to find out if you need another pill.
در چه صورت قرص اورژانسی اثر نمی‌کند؟
انتظار می‌رود که در صورت موفقیت‌آمیز بودن اثر قرص ضد بارداری، تا دو هفته پس از مصرف آن دچار خونریزی قاعدگی شوید. اگر این اتفاق نیفتاد شانس بارداری بالاست و شرایطتان باید مورد آزمایش قرار بگیرد. در شرایط، به احتمال زیاد قرص اورژانسی اثر نمی‌کند:
- دیر مصرف شدن قرص
- وقوع تخمکگذاری پیش از اثر داروی خوراکی
- مصرف برخی داروهای تداخل‌کننده
- اضافه وزن یا چاقی
- استفراغ زود هنگام بعد از مصرف و جذب نشدن دارو
- رابطه محافظت نشده جدید بعد از مصرف قرص
اگر پریودتان بیش از یک هفته از زمان مورد انتظار عقب افتاد، تست بارداری انجام دهید. همچنین اگر زمان دقیق پریود مشخص نیست، بهتر است ۲۱ روز بعد از آخرین رابطه بدون محافظت تست بارداری بدهید تا نتیجه قابل اعتمادتر باشد.
قرص اورژانسی چه عوارضی دارد؟
مصرف قرص‌های ضد بارداری اورژانسی عوارض جدی یا طولانی مدتی ندارد اما می‌توانند باعث موارد زیر شوند:
- تهوع
- استفراغ
- خستگی
- سردرد
- درد یا ناراحتی شکمی
- لکه‌بینی یا خونریزی نامنظم
- زودتر یا دیرتر شدن پریود
مدت زمان تاثیر قرص معمولاً تا 4 روز است و انتظار می‌رود که بعد از این مدت از بین برود. به طور کلی انتظار می‌رود که عوارض بالا نهایتاً تا 4 روز در بدن بمانند. اگر مدت زمان عوارض قرص اورژانسی برای شما بیش از این مقدار شد، شاید ممکن است نیاز باشد به پزشک مراجعه کنید. در این راستا انتظار است که در صورت قطع مصرف، عوارض قرص اورژانسی بعد از یک ماه از بین برود.
عوارض قرص اورژانسی روی پریود چیست؟
یکی از مهمترین عوارض، عوارض قرص اورژانسی قبل از پریود است که می‌تواند این روند را دچار اختلال کند. به طور کلی مصرف این قرص با اختلال در روند تخمک گذاری همراه است. همین موضوع باعث پس و پیش شدن قاعدگی میشود و این قرص را در گروه داروهایی که باعث عقب افتادن پریود می شود قرار می‌دهد. اگر این قرص را با فاصله‌ی کوتاهی قبل از شروع عادتان مصرف کنید (مثلاً یک یا دو روز) عوارض قرص اورژانسی در پریود کاهش یافته و ممکن است روند بدون تغییر آغاز شود.
چگونه عوارض قرص اورژانسی را کمتر کنیم؟
راحتترین راه برای کاهش عوارض قرص اورژانسی، مصرف به اندازه و به موقع آن با مشورت پزشک است. سپس اینکه تحقیق کنید کدام قرص اورژانسی عوارض کمتری دارد. مصرف قرص اورژانسی کم عوارض می‌تواند بخش زیادی از مشکلات شما را از بین ببرد. بعلاوه مصرف این قرص‌ها با شکم خالی می‌تواند منجر به تشدید عوارض شود پس بهتر است از آن جلوگیری کنید. همچنین اگر داروهای دیگری مصرف می‌کنید برای جلوگیری از تداخل دارویی با پزشک مشورت کنید.
عوارض خوردن قرص اورژانسی توسط کودک
قرص اورژانسی را نیز باید همانند سایر قرص‌ها از دسترس کودکان دور نگه داشت. در صورتی که کودکتان به صورت اتفاقی یکی از این قرص‌ها را خورد باید منتظر علائم باشید. ممکن است کودک هیچ واکنشی به خوردن قرص نشان ندهد این به میزان زیادی ممکن است نشانه‌ی خوبی باشد و اینکه قرص مشکلی برای کودک ایجاد نکرده اما اگر شاهد علائمی غیرعادی مانند استفراغ، سردرد و سرگیجه بودید باید بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
عوارض قرص اورژانسی برای دختر مجرد
یکی از مواردی که ممکن است برای مصرف کنندگان سوال باشد این است که آیا مصرف کنندگان این قرص باید شرایط خاصی داشته باشند یعنی آیا این قرص تنها مخصوص زنان متاهل است؟ خیر این قرص‌ها ممکن است توسط دختران مجرد نیز مصرف شود. عوارض قرص اورژانسی برای زنان متاهل و دختر مجرد تفاوتی ندارد و این مسئله تاثیری بر مصرف قرص نمی‌گذارد.
تاثیر قرص اورژانسی بر جنین
قرص‌های اورژانسی برای جلوگیری از بارداری خورده می‌شوند اما یک قرص سقط جنین مانند قرص سقط جنین سایتوتک نیستند. از این رو اگر این قرص را مصرف کرده‌اید اما باردار شده‌اید نیازی نیست نگران آسیب به جنین باشید. با این حالا باید توجه داشته باشید که مصرف این قرص در دوران بارداری ممنوع است زیرا یک داروی هورمونی محسوب میشود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر دو تا سه ساعت پس از مصرف داروی ضد بارداری حال عمومی شما به هم ریخت باید تحت مراقبت پزشکی قرار بگیرید. همچنین اگر علائم شما پس از چند روز از بین نرفت یا اگر:
- فکر می‌کنید ممکن است باردار باشید
- پریود بعدی شما بیش از 7 روز تاخیر داشته است
- قاعدگی شما بسیار کوتاه‌تر یا سبک‌تر از حد معمول است
- درد ناگهانی در قسمت تحتانی شکم خود دارید
حتماً به پزشک مراجعه کنید.
نتیجه‌گیری
قرص اورژانسی در شرایطی که احتمال بارداری ناخواسته وجود دارد، می‌تواند احتمال بارداری را کاهش دهد؛ با این حال، مصرف به موقع آن اهمیت زیادی دارد. عوارضی مانند تهوع، سردرد، درد شکم و تغییر در زمان پریود معمولا موقتی هستند. از آنجا که این قرص اثربخشی صددرصدی ندارد، در صورت تاخیر قابل توجه پریود یا گذشت ۲۱ روز از آخرین رابطه بدون محافظت، انجام تست بارداری برای اطمینان توصیه میشود.
منابع
سوالات متداول
اگر تا ۲ ساعت بعد از مصرف قرص استفراغ کردید، ممکن است دارو به خوبی جذب نشده باشد. در این شرایط با داروساز مشورت کنید تا مشخص شود آیا به مصرف دوز دیگری نیاز دارید یا نه.
بله. اثربخشی قرص‌های اورژانسی به زمان تخمکگذاری بستگی دارد. این قرص‌ها عمدتا با به تاخیر انداختن یا جلوگیری از تخمکگذاری عمل می‌کنند؛ بنابراین اگر تخمکگذاری انجام شده باشد، ممکن است قرص دیگر نتواند از بارداری جلوگیری کند.
خیر. هیچ کدام از شواهد موجود نشان نمی‌دهند که مصرف قرص اورژانسی در صورت بارداری، باعث آسیب به جنین میشود. با این حال، اگر بعد از مصرف قرص باردار شدید، برای پیگیری بارداری با پزشک یا ماما مشورت کنید.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.